مرگ سکولاریسم در ترکیه

مهدی مروتی

رای‌گیری برای انتخاب "عبدالله گل" وزیر امور خارجه ترکیه و تنها نامزد انتخابات ریاست جمهوری این کشور بخاطر به حد نصاب نرسیدن شمار اعضای پارلمان برگزار نشد.

"بولنت آرینچ" رئیس مجلس ترکیه دو بار و به فاصله 10 دقیقه از هم شمار نمایندگان حاضر در پارلمان را اعلام کرد و پس از آن با اعلام این که شمار نمایندگان در شمارش اول 356 نفر و در شمارش دوم 358 نفر بوده، لغو جلسه را اعلام کرد.

بنابر قانون اساسی ترکیه انتخابات ریاست جمهوری در پارلمان به حضور 367 نماینده که معادل دو سوم از شمار کل اعضای پارلمان خواهد بود، نیازمند است.

عبدالله گل نیز در پی آنچه در پارلمان ترکیه رخ داد از نامزدی خود انصراف داد.

آنچه در این برهه حساس از حیات سیاسی آنکارا قابل اهمیت است چهره منفی و سلبی است که در جریان فعل و انفعالات اخیر از سکولارها ترسیم شده است و ارتش ترکیه و حزب جمهوریخواه خلق به همراه دادگاه قانون اساسی ترکیه در حال حاضر حکم سه نقض‌کننده اصلی حقوق ملت را دارند. حتی اتحادیه اروپا نیز که خود یکی از اصلی‌ترین نقض‌کنندگان دموکراسی در مقاطع مختلف محسوب می‌شود نسبت به آنچه در زیرساختهای سیاسی آنکارا می‌گذرد ابراز نارضایتی و تاسف نموده است.

نخست‌وزیر ترکیه اخیرا برای نخستین بار از زمان آغاز بحران سیاسی در این کشور با فرمانده ارتش کشورش دیدار و تبادل‌نظر کرد. حدود یک هفته پیش بود که ارتش ترکیه همزمان با بالا رفتن شانس حضور عبدالله گل در کاخ ریاست جمهوری این کشور زبان به تهدید دولت گشود. رجب طیب اردوغان نیز بلافاصله دخالت ارتش در امور دولتی را محکوم کرد.

در این راستا ارتش ترکیه به سنت گذشته اعلام کرد که در صورت به خطر افتادن اصول سکولاریسم در ترکیه وارد عمل خواهد شد.

دیدار اردوغان با رئیس ارتش ترکیه بیش از دو ساعت به طول انجامید. هیچ‌کدام از خبرنگاران داخلی و خارجی حق حضور در این جلسه دیدار اردوغان با یاشار بویوکانیت را نداشتند. جزئیات این دیدار نیز از طرف هیچ کدام از مقامات ارشد ترکیه فاش نشده است.

با وجود تلاش‌های رجب طیب اردوغان برای به قدرت رساندن عبدالله گل بسیاری از کارشناسان خارجی بر این باورند که این کار بسیار سخت خواهد بود.

واقعیت امر این است که اسلام‌گرایی در ترکیه در حال تبدیل شدن به یک جریان غالب است و همین مساله موجب برانگیخته شدن خشم ژنرال‌های ترک و طرفداران سکولاریسم و لائیسم در آنکارا شده است. ژنرال‌ها و هواداران آنها در طول دوران حضور رجب طیب اردوغان و اسلام‌گرایان در قدرت از هیچ کوششی در جهت تضعیف آنها فروگذار نکرده‌اند. بر این اساس می‌توان ژنرالهای ترک و شخص احمد نجدت سزر را ناقضین اصلی دموکراسی و حقوق بشر در ترکیه دانست.

نظامیان و جمهوریخواهان ترک در محاسبه واقعیات جامعه خود دچار اشتباه و خطا شده‌اند. طی سالهای اخیر شاهد ایجاد نوعی همگرایی محسوس در بین اسلام‌گرایان ترک هستیم. بدون شک این همگرایی به گونه‌ای است که ژنرال‌ها و طرفداران سکولاریسم در آنکارا توانایی در هم شکستن آن را ندارند. استناد به راهکار نظامی و تهدید نیز موجب تخریب وجهه نظامیان و سکولارهای ترک در نظام بین‌الملل می‌شود. در این میان تنها راه باقیمانده برای ارتش و جمهوریخواهان، پذیرش قدرت رو به رشد اسلام‌گرایان در معادلات سیاسی آنکارا است.

در نهایت این که کناره‌گیری عبدالله گل از نامزدی ریاست جمهوری ترکیه مترادف شکست سکولارها و نظامیان در ترکیهاست. مسلما اقدامات بازدارنده ژنرالهای ترک در راستای عدم حضور عبدالله گل در مسند ریاست جمهوری در کارنامه به عنوان لکه‌ای ننگ در کارنامه سیاسی و بین‌المللی آنکارا باقی خواهد ماند. هم‌اکنون ژنرال‌های ترک به نماد استکبار در کشورشان تبدیل شده‌اند و مخالفت نظامیان ترک با برگزاری انتخابات آزاد در ترکیه ریشه در آگاهی آنها نسبت به عدم مقبولیت مردمیشان دارد. ژنرال‌ها و سکولارها در مقابل بیداری اسلامی بوجود آمده در ترکیه حرفی برای گفتن نخواهند داشت و سرانجام مجبور به پذیرش قدرت اسلام‌گرایان خواهند بود.