عراق در بستر تاریخ (بخش دوازدهم)

سازمان ملل رسما عراق را آغازگر جنگ علیه ایران معرفی کرد
روز 18 آذر 1370 طی گزارش رسمی دبیر کل سازمان ملل به شورای امنیت این سازمان , دولت عراق رسما به عنوان متجاوز و آغازگر جنگ 8 ساله علیه جمهوری اسلامی ایران شناخته شد .
این گزارش سه سال و نیم پس از پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت توسط جمهوری اسلامی ایران و یکسال و نیم پس از جنگ دوم عراق در خلیج فارس و اشغال نظامی کویت منتشر شد.
گزارش مزبور براساس بند 6 قطعنامه 598 که دبیر کل سازمان ملل را موظف کرده بود تا آغازگر جنگ ایران و عراق را به شورای امنیت معرفی کند , تهیه شده بود. آقای دکوئه یار دبیرکل وقت سازمان ملل به همین دلیل در 23 مرداد 1370 از دو کشور ایران و عراق خواسته بود تا در گزارشهای جامعی , نظرات خود را درباره شروع جنگ تسلیم وی کنند . ایران در 24 شهریور ماه گزارش کاملی که تجاوز عراق را به ایران اثبات می کرد تسلیم دکوئه یار کرد عراق نیز در 7 شهریور ماه پاسخ خود را برای دبیر کل فرستاد.
دکوئه یار در گزارش خود پاسخ عراق را غیر محتوایی توصیف کرد و دلایل این کشور را برای شروع جنگ غیر قابل قبول دانست و افزود : « این واقعیت روشن است که توضیحات عراق برای جامعه بین المللی قابل قبول و کافی نیست . »
در گزارش دبیر کل سازمان ملل به موارد متعدد نقض قوانین و مقررات بین المللی در جنگ اشاره شده و به صراحت اعلام گردید که عراق در یک مورد یک منطقه بی دفاع شهری ایران را هدف حمله شیمیایی خود قرار داده است . اشاره دکوئه یار به بمباران شیمیایی مناطق مسکونی شهر سردشت توسط رژیم عراق است . دکوئه یار در گزارش خود همچنین متذکر شده اگر توصیه شورای امنیت در پاراگراف 8 قطعنامه 598 به موقع اجرا شده بود می توانست منطقه را از فاجعه بعدی که رخ داد (تجاوز عراق به کویت ) برهاند.
وی در خاتمه گزارش خود ابراز امیدواری کرد که روند حل و فصل اختلافات میان ایران و عراق براساس حسن همجواری برای تضمین صلح و ثبات آینده منطقه دنبال شود. او افزود که در جهت صلح و اجرای قطعنامه 598 به عنوان یک طرح صلح جامع لازم است روند حل و فصل اختلافات دنبال شود.
گزارش دکوئه یار به عنوان سند شورای امنیت انتشار یافت .
حمله اسرائیل به نیروگاه اتمی عراق
از جمله رویدادهای عمده عراق در خلال سالهای جنگ تحمیلی , حمله هوائی رژیم صهیونیستی به نیروگاه اتمی این کشور بود.
روز 17 خرداد 1360 نیروگاه اتمی عراق در منطقه « تموز » توسط جنگنده بمب افکن های رژیم صهیونیستی هدف حمله قرار گرفت و منهدم شد.
رآکتور اتمی « او سیریک » که از فرانسه خریداری شده بود , 275 میلیون دلار برای عراق هزینه داشت . در جریان بمباران این رآکتور اتمی که در نزدیکی بغداد احداث شده بود , یک مهندس فرانسوی کشته شد. دولت اسرائیل مدعی بود که این رآکتور قادر بود عراق را به سلاحهای هسته ای مجهز سازد.
حمله رژیم صهیونیستی که 9 ماه پس از شروع جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت در روز 30 بهمن 1360 توسط شورای امنیت سازمان ملل محکوم شد .
مرگ حسن البکر
روز 12 مهر 1361 میشل عفلق بنیانگذار حزب بعث عراق در سن 68 سالگی در گذشت . او که بانی کودتای بعثی ها در سال 1347 بود , تا سال 1358 ریاست جمهوری عراق را برعهده داشت . اما در این سال و متعاقب وقوع انقلاب اسلامی در ایران , تحت فشار صدام حسین از مقام خود استعفا کرد و از صحنه سیاست کنار رفت . گفته می شود حسن البکر که دائی و پدر زن صدام بود تمایل به برقراری رابطه سالم با جمهوری اسلامی ایران داشت اما صدام مانع اتخاذ این سیاست بود. حسن البکر در ماههای آخر حکومت خود کاملا محصور بود و هرگونه رابطه اش با خارج از عراق قطع گردیده بود. رادیو تلویزیون عراق هنگام مرگ حسن البکر اعلام کرد که وی بر اثر بیماری فوت کرده است .
طمع ترکیه به منابع نفتی شمال عراق
یکی از مشکلاتی که دست کم دو دهه است حاکمیت ملی و تمامیت ارضی عراق را نقض کرده , حملات نظامی ترکیه به صفحات شمال عراق و چشم طمع مقامات لائیک آنکارا به منابع نفتی موصل و کرکوک است . این حملات از پائیز سال 1363 که یک پیمان امنیتی میان دولتین عراق و ترکیه به امضا رسید و دو کشور اجازه یافتند تا 10 کیلومتر از عمق خاک یکدیگر را منطقه امنیتی خویش قلمداد کنند , شدت گرفت . این معاهده ظاهرا بدان خاطر منعقد گردید که دو رژیم عراق و ترکیه برای آزادی عمل بیشتری بتوانند کردهای مقیم نوار مرزی بین دو کشور را سرکوب نمایند.
از سال 1363 تاکنون رژیم ترکیه در سایه این قرارداد حملات زمینی و هوایی متعددی علیه مناطق کردنشین شمال عراق انجام داده و مقامات ترک این حملات را با استناد با معاهده خود با رژیم بعث توجیه کرده اند . معاهده سال 1363 عراق و ترکیه ظاهرا یک پیمان امنیتی میان دو کشور است ولی تنها ترکها از آن در جهت توسعه منافع منطقه ای خود استفاده کرده اند. نظامیان ترکیه به بهانه تعقیب عناصر « پ .ک .ک » (حزب کارگران کردستان ترکیه ) به دفعات به داخل عراق لشگرکشی کرده اند ولی نظامیان عراقی به دلیل ضعف ناشی از برافروختن آتش جنگ تحمیلی و یا حوادث کویت که باتجزیه خاک عراق و جدا شدن بخش شمالی آن از سایر قسمتهای عراق همراه بود , هیچگاه مجال اقدام متقابل نیافتند.
مقامات ترکیه به دفعات از ادعای خود بر منابع نفتی عراق سخن به میان آورده اند.
17 سال پیش وقتی عملیات غرورانگیز و ظفرمند فتح (1364 ) مستقیما منافع ادعائی ترکها را در کرکوک مورد حمله قرار داد , مقامات ترک آشکارا صحبت از حفظ منافع خود در کرکوک و اینکه در برابر انهدام مراکز نفتی این منطقه سکوت نخواهد کرد به میان آوردند. دیدگاههای ترکیه نسبت به شمال عراق و توجهی که مقامات آنکارا با مشاهده ضعف بعثیها نسبت به صفحات شمالی عراق از خود نشان داده اند همواره مورد اعتراض مقامات جمهوری اسلامی ایران بوده است .
مسئولین بلند پایه و مقامات رسمی کشورمان هر بار بدنبال تجاوز نظامی ترکیه به داخل خاک عراق از خود عکس العمل فوری نشان داده و مراتب ناخشنودی خود را از عملکرد ترکها در شمال عراق ابراز داشته اند مقامات جمهوری اسلامی همواره بر این حقیقت پافشاری کرده اند که احترام مرزهای عراق از سوی همه کشورها باید حفظ شود و تزلزل پایه های رژیم بعث نباید موجب گردد طمعی نسبت به ذخائر خاک عراق برانگیخته شود.
جمهوری اسلامی با همین ذهنیت همه اقدامات نیروهای غربی در شمال عراق را در پی حوادث جنگ نفت تاکنون محکوم کرده است .
فاجعه حلبچه
جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی با فجایع فراوانی از جانب بعثیها توام بود. یکی از این فجایع کشتار هولناک ملت عراق در شهرکردنشین حلبچه توسط سلاحهای شیمیائی رژیم بغداد بود.
روز 27 اسفند 1366 براثر بمباران شیمیائی شهر حلبچه توسط هواپیماهای عراقی دست کم 5 هزار نفر از اهالی این شهر جان خود را از دست دادند.
این فاجعه که بیانگر اوج بی حرمتی دولت عراق به قوانین و تعهدات شناخته شده بین المللی در مورد ممنوعیت کاربرد جنگ افزارهای شیمیایی بود , در آخرین سال جنگ تحمیلی و 4 ماه قبل از اعلام آتش بس از سوی سازمان ملل به وقوع پیوست.
حلبچه از شهرهای کردنشین عراق است که در استان سلیمانیه و در مجاورت مرز جمهوری اسلامی ایران مقابل شهرستان پاوه قرار گرفته است رژیم بعث عراق در این فاجعه انسانی تلاش کرد تا انتقام همکاری کردهای عراق با رزمندگان جمهوری اسلامی ایران را در سالهای پایانی جنگ تحمیلی با کشتار غیر نظامیان آنان بگیرد.
در سال 1366 حکومت عراق ضربات جبران ناپذیری را در جبهه های جنگ از رزمندگان اسلام متحمل شد. رشته عملیات والفجر در جبهه های شمالی نقطه عطف این حملات و ضربات بر پیکره نیروهای بعثی بود . در جریان عملیات و الفجر 10 که طی آن قسمتهائی از خاک عراق از جمله شهر مظلوم حلبچه از وجود نیروهای بعثی آزاد شد , رژیم عراق شکست سنگینی را متحمل گردید. ساکنان کرد حلبچه در این عملیات غرور آفرین به استقبال رزمندگان اسلام آمدند و حتی بعضا در برابر آنان گوسفند قربانی کردند. با این حال نیروهای ایرانی به دلیل آنکه قصد ماندن در حلبچه را نداشتند , پس از توزیع مقادیری , مواد غذائی میان اهالی به پشت مرزهای بین المللی باز گشتند. رژیم بغداد نیز که از دریافت این گزارشها به خشم آمده بود با حمله گسترده هوائی خود سیل بمبهای شیمیائی را بر سر شهروندان خود فروریخت .
فاجعه حلبچه هولناک ترین قتل عام دستجمعی در خلال جنگ تحمیلی بود.