عراق در بستر تاریخ (بخش یازدهم)

شهادت آیت‌الله صدر در عراق
روز 19 فروردین 1359 آیت الله سیدمحمدباقر صدر و خواهر مکرمه اش بنت الهدی صدر توسط دژخیمان بعثی عراق در زندان بغداد به شهادت رسیدند.
آیت الله صدر در 25 ذی القعده 1353 هجری قمری در کاظمین دیده به جهان گشود . در 14 سالگی پدرش را از دست داد و تحت سرپرستی مادر پرهیزکار و برادرش حجت الاسلام سیداسماعیل صدر قرار گرفت . در 1365 هـ . ق به نجف هجرت کرد و تحصیلات خود را در زمینه فقه و اصول و علوم اسلامی تا عالی ترین سطح ادامه داد.
آیت الله صدر پس از رحلت آیت الله حکیم در عراق رهبری حرکت دینی و مرجعیت این کشور را عهده دار شد. او از مخالفین فعال رژیم بعث عراق بوده و در فتوی خویش با صراحت همه گونه همکاری با حزب بعث را حرام دانسته بود. وی برای استقرار حکومت اسلامی در عراق با تمام توان خویش کوشش نمود و در این راه صدمات فراوانی را متحمل شد.
آیت الله صدر از شیفتگان انقلاب اسلامی ایران بود. او مردم عراق را همواره تشویق به تبعیت از راه و روش و منش امام خمینی می کرد. وی در یکی از نوشته های خود در باره شهدای انقلاب اسلامی ایران چنین آورده بود : « کسانی که در ایران برای دفاع از اسلام و مسلمین قیام کرده و کشته می شوند , خداوند آنان را با امام حسین علیه السلام در بهشت محشور می گرداند. »
شهید صدر پس از پیروزی انقلاب اسلامی دستور داد تظاهراتی در تایید آن در عراق برپا شود. همچنین دو پیام یکی برای حضرت امام خمینی و دیگر برای ملت قهرمان ایران به مناسبت پیروزی انقلاب اسلامی ایران ارسال نمود. وی به تشکل و انسجام نیروهای مسلمان سخت اعتقاد داشت و بر همین اساس با تاسیس تشکیلات « جماعت العلما » تلاش کرد تا حرکت سیاسی و دینی علمای عراق را متشکل و هماهنگ سازد.
شهادت آیت الله سیدمحمدباقر صدر و خواهر مکرمه وی در شرائطی به وقوع پیوست که بسیاری از هواداران این مرجع برجسته عراق , در روزهای قبل از این فاجعه , توسط مزدوران رژیم بعثی بازداشت و بعضا اعدام شده بودند.
مرحوم آیت الله صدر علاوه بر فعالیت های مستمر و خستگی ناپذیر در عرصه مبارزات سیاسی , در سنگر علم و دانش نیز تلاشی چشمگیر داشت , بگونه ای که آثاری بسیار گرانقدر و ارزشمند از خود به یادگار گذاشت که علاوه بر دو اثر مهم او یعنی « فلسفتنا » و « اقتصادنا » , برخی دیگر از آنها عبارتند از :
1 ـ غایه الفکر فی علم الاصول
2 ـ ماذا تعرف عن الاقتصاد الاسلامی
3 ـ الانسان المعاصر والمشکله الاجتماعیه , که به فارسی ترجمه شده است .
4 ـ اصول القدره فی الدوله الاسلامیه
5 ـ بانک در جامعه اسلامی
6 ـ التشیع و الاسلام
7 ـ دروس فی علم الاصول
8 ـ بحوث فیشرح العروه الوثقی
9 ـ الحریه فی القرآن
و...
همچنین از خواهر فاضل و دانشمند او مرحوم بنت الهدی صدر آثار ارزشمندی بر جای ماند که برخی از آنها عبارتند از: مذاکرات الحج (یادداشتهای سفر حج ) ـ کلمه و دعوه ـ نساالعقیده و...
جنگ 8 ساله عراق علیه جمهوری اسلامی ایران
روز 31 شهریور 59 با حمله هوائی رژیم عراق به چند فرودگاه کشورمان جنگ 8 ساله این رژیم علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شد . جنگ تحمیلی به فاصله 19 ماه پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران و یک هفته پس از آن اتفاق افتاد که صدام حسین رئیس رژیم بغداد , پیمان الجزایر را در برابر دوربین تلویزیون بغداد پاره کرد. صدام طی نطقی با تاکید بر مالکیت مطلق کشورش بر اروندرود (که وی آن را شط العرب نامید) و ادعای تعلق جزایر ایرانی به اعراب , جنگ را در زمین , هوا و دریا آغاز کرد. این جنگ در حالی شروع شد که مردم ایران دوران نقاهت پس از انقلاب اسلامی را می گذراندند و نیروهای مسلح کشورمان نیز انتظار درگیرشدن در یک جنگ بزرگ و خانمان برانداز را نداشتند. طبعا نظامیان ما از آمادگی چندانی برای مواجه شدن با یک رویاروئی نظامی عمده و اعلام نشده برخوردار نبودند. به همین دلیل عراقیها در ماههای اول پس از شروع حملات خود موفق به اشغال چند شهر مرزی در غرب و جنوب میهن اسلامی ایران شدند. با این حال رزمندگان اسلام توانستند طی چند رشته عملیات سنگین و متهورانه بتدریج اراضی اشغال شده کشورمان را از وجود نیروهای متجاوز عراقی پاکسازی کنند.
در خلال جنگ تحمیلی رژیم عراق از حمایت بی دریغ تسلیحاتی , مالی و سیاسی بین المللی برخوردار بود فرانسه , شوروی . انگلستان و چین درصدر صادرکنندگان اسلحه مورد نیاز عراق قرار داشتند , آلمان تامین کننده عمده جنگ افزارهای شیمیائی عراق بود و رژیمهای عرب حوزه خلیج فارس تامین کننده عمده نیازهای نفتی , مالی و ترابری عراق بودند. غیر از این آمریکائیها در موارد متعددی مستقیما به حملات وحشیانه علیه غیرنظامیان و منابع اقتصادی جمهوری اسلامی ایران پرداختند که حمله به پایانه ها و چاههای نفتی ایران در خلیج فارس و ساقط کردن هواپیمای مسافری ایرباس ایران بر فراز این منطقه و کشتار 300 مسافر و خدمه آن دو نمونه برجسته این حملات بود.
سازمان تروریستی منافقین نیز که در پاریس مقر داشت با حمایت دولت فرانسه , بسیاری از اقدامات تروریستی علیه مسئولان و افراد عادی کوچه و بازار ایران را در خلال جنگ هدایت می کرد.
رژیم بغداد اکثر قوانین و مقررات بین المللی ویژه زمان جنگ را زیرپا نهاد. جنگ فقط در مرزهای کشورمان جریان نداشت , بلکه خانه های مسکونی مردم در بسیاری از شهرهای ایران آماج حملات موشکی عراقیها بود و هزاران نفر از تلفات مردمی جنگ ناشی از همین گونه حملات بود. کشتیهای باری و نفتی که عازم بنادر ایران بودند در بخش عمده این 8 سال هدف حملات هوائی عراق در خلیج فارس بودند و هواپیماهای جاسوسی موسوم به « آواکس » که در عربستان مستقر بودند , جنگنده های عراقی را در هدف گیری این کشتیها یاری فراوان می دادند.
با این حال ایمان و اعتقاد راسخ رزمندگان اسلام به حقانیت انقلاب و موج عظیم مردمی که در قالب « بسیج » برای دفاع از کیان نظام جمهوری اسلامی ایران طی 8 سال دائما حضور خود را در پشت جبهه حفظ کردند , بزرگترین سرمایه انقلاب و نظام بوده و مهمترین نقش را در متوقف ساختن ماشین جنگی عراق بر عهده داشت . به طوری که عراقیها 8 سال پس از شروع جنگ در همان نقطه اولیه شروع جنگ قرار داشتند.
خاویر پرز دکوئه یار دبیرکل وقت سازمان ملل نیز در خاتمه جنگ , با انتشار بیانیه ای رسما از عراق به عنوان « شروع کننده جنگ » نام برد. این بیانیه نیز سندی از مجموعه اسناد حقانیت جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی بود.
در خلال این جنگ هیاتهای متعدد صلح از سوی سازمان ملل , سازمان کنفرانس اسلامی , اتحادیه عرب و جنبش عدم تعهد برای میانجیگری به تهران و بغداد سفر کردند که غالبا داوری آنها بدلیل آنکه فاقد اصلی بیطرفی و گاها عاری از عدالت و صداقت بود به نتیجه ای نرسید. قطعنامه های منتشره از سوی شورای امنیت سازمان ملل نیز به استثنای قطعنامه هفتم موسوم به قطعنامه 598 که در تیر ماه 1366 به تصویب رسید غالبا جانب انصاف و عدالت را رعایت نکرده بود.
قطعنامه 598 نیز عاری از اشکال نبود ولی نسبت به سایر قطعنامه های منتشره مواضع بیطرفانه تری داشت و لذا جمهوری اسلامی ایران علیرغم بی میلی اولیه سرانجام در تیر 67 قطعنامه 598 را رسما پذیرفت . روز 29 مرداد 67 از سوی سازمان ملل اعلام آتش بس شد و به تدریج آتش جنگ در جبهه ها خاموش شد . با این همه هنوز اکثر بندهای قطعنامه 598 به اجرا گذارده نشده است.