ایران و تحولات جدید در آمریکا (بخش سوم)

پروفسور حمید مولانا

درک عمیق و برداشت صحیح وضع داخلی و درونی آمریکا برای ایران ضروری است. فساد و رسوایی همیشه در تاریخ جمهوری ایالات متحده آمریکا وجود داشته است، ولی به علت دوری جغرافیایی و منزوی بودن آمریکا این جریان در نظر دیگران پنهان مانده است. با توسعه امپراتوری و سلطه‌گرایی آمریکا در سایر قاره‌ها پدیده فساد در نظام آمریکا بیشتر در سطح جهانی جلوه پیدا کرده است. در چند دهه گذشته فساد و روسوایی‌های معروف به «واتر گیت» در زمان ریاست جمهوری ریچارد نیکسون که بالاخره به استعفای او منجر شد، فساد اخلاقی در کاخ سفید در زمان ریاست جمهوری بیل‌کلینتون که به محاکمه او در مقابل مجلس سنا و کنگره آمریکا منجر گردید، تبهکاری و کلاهبرداری و سوء استفاده‌های  مالی که چند سال قبل بزرگترین کمپانی و شرکت انرژی آمریکا را به ورشکستگی کشاند و پس‌انداز هزاران خانواده را به هدر داد و آنان را بی‌خانمان کرد از جمله وقایع بزرگی بودند که نمی‌توانستند در عصر به اصطلاح اطلاعات و ارتباطات در سایه پوشش رسانه‌های جهانی پنهان بمانند.

اکنون نیز پس از شش سال با روی کار آمدن گروه به اصطلاح نومحافظه‌کاران و تیم دولت جرج بوش و با افتضاحات و شکست‌هایی که نصیب اشغالگران نظامی آمریکا در عراق شده است، فساد و رسوایی بار دیگر در سطوح بسیار بالاتر و حساس‌تری دولت آمریکا را در بر گرفته و از جنبه داخلی و خارجی فشار بر کاخ سفید و سایر نهادهای سیاسی و مالی آمریکا شدت یافته است. قدرت‌طلبی همراه با طمع‌ورزی به ویژه وقتی که با جهالت و نادانی همراه می‌شود پایه‌های حکومت را متزلزل می‌کند و یکی از نتایج آن تفرقه بین نخبگان هیئت حاکمه و دیگر نارضایتی و بی‌اعتمادی مردم نسبت به سازمان‌ها و نهادهای کشوری است.

لیست مختصر و نه کامل این فساد و رسوایی‌های یک سال اخیر که شامل مقامات و نهادهای بزرگ آمریکاست برای خود آمریکایی‌ها تکان دهنده است.

(1) استعفا و سپس بازجویی و محکومیت رئیس دفتر معاون ریاست جمهوری آمریکا دیک چنی در دادگاه فدرال به جرم دروغگویی و نقض قوانین مملکتی و امنیتی قاضی دادگاه باید بزودی دوره زندان و مجازات او را تعیین کند.(2) برکناری 8 دادستان به دستور بوش رئیس‌جمهور و وزیر دادگستری او به دلایل سیاسی و ایدئولوژیک که به بحران بزرگی در قوه قضاییه و مجریه منجر شده است. کنگره آمریکا مشغول رسیدگی به این موضوع بوده و خواستار استعفای وزیر دادگستری دولت بوش است.(3) پل ولفوویتز رئیس بانک جهانی، قائم‌مقام سابق وزارت دفاع آمریکا، و یکی از معماران جنگ و حمله به عراق که در نتیجه افتضاحات و رسوایی‌های قوای نظامی آمریکا در عراق به ویژه شکنجه‌های معروف زندان ابوغریب در بغداد یکسال پیش از سمت خود استعفا داد و از طرف دولت بوش به ریاست بانک جهانی منصوب شده بود، اخیراً به علت تخلفات اداری و اخلاقی مورد بازجویی قرار گرفت و کارمندان و هیئت مدیره بانک خواهان استعفا و برکناری او هستند. این افتضاحات در بانک جهانی اکنون به رقابت و اختلاف بین آمریکا و چندین کشور اروپایی از جمله فرانسه و انگلیس منجر شده است. آمریکا بزرگترین سهام بانک جهانی را دارد و رئیس این بانک معمولاً یک آمریکایی بوده و از طرف رئیس‌جمهور آمریکا منصوب و حمایت می‌شود. (4) بازجویی و تعقیب رئیس بودجه و برنامه‌ریزی کشوری زمان ریاست جمهوری رونالد ریگان به علت سوء استفاده‌های مالی در داد و ستدهای وال استریت و اتهاماتی که در تجزیه و ترکیب شرکت‌های بازرگانی بر او وارد آمده است.(5) یکی از رهبران و حامیان نهضت نومحافظه‌کاران تیم جرج بوش به نام «کنراد بلاک» به اتهام کلاهبرداری هم اکنون تحت محاکمه است.(6) دو نفر از اعضای مجلس نمایندگان کنگره آمریکا که از حزب جمهوریخواهان هستند به علت رابطه با یکی از دلال‌های سیاسی (لابیست‌ها) که به علت سوء استفاده‌ مالی محکوم شده است تحت بازجویی پلیس فدرال آمریکا هستند. تقریباً یکسال قبل بود که رئیس حزب جمهوریخواهان در کنگره آمریکا به علت تخلفات مالی و غیر اخلاقی در رابطه با همین دلال سیاسی از مقام خود استعفا کرد و تحت پیگرد قرار گرفت.(7) یکی از صدمات بزرگی که به ریاست جمهوری بوش وارد آمده است وضع اسف‌آور بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های ارتش آمریکا در حومه شهر واشنگتن است که در آن هزاران نفر از سربازان زخمی شده جنگ عراق بستری شده‌اند. نبود تسهیلات بهداشتی در این درمانگاه‌ها به قدری توجه مطبوعات و رسانه‌های آمریکا را به این موضوع جلب کرده است که چند روز قبل رئیس جمهور آمریکا رسماً از این وضع اظهار نارضایتی کرده و از بیماران ارتشی و نظامی عذرخواهی کرد.

یکی از نتایج این فساد و رسوایی‌ها تشدید چند دستگی و نفاق بین هیئت حاکمه و نخبگان آمریکا است. این هفته جرج تنت که در آغاز حمله به عراق و به مدت 7 سال ریاست سازمان اطلاعات و جاسوسی آمریکا (سیا) را به عهده داشت رسماَ به دیک چنی  معاون ریاست جمهوری حمله و او را مسئول اطلاعات ناصحیح درباره خود و جنگ عراق اعلام کرد. از طرف دیگر، نخبگان مالی و رسانه‌ای آمریکا و انگلیس بر سر افتضاحات و رسوایی‌های پل ولفوویتز رئیس بانک جهانی بر سر هم افتانده‌اند. روزنامه «وال استریت ژورنال» در مقالات خود از رئیس بانک جهانی دفاع کرده و خواهان ابقای او در این پست است در حالی که روزنامه «فایننشال تایمز» انگلیس به همراه بسیاری از مطبوعات اتحادیه اروپا خواهان برکناری ولفوویتز و انتصاب یک فرد انگلیسی یا فرانسوی در این نهاد بین‌المللی هستند.