کندوکاوی در مناسبات موذیانه رژیم صهیونیستی با ترکیه

سفر هفته گذشته « موشه یالون » رئیس ستاد فرماندهی ارتش صهیونیستی و سفر همزمان « یوام بیران » قائم مقام وزارت امورخارجه این رژیم به آنکارا , یک بار دیگر دقت محافل سیاسی و خبری را به اهداف موذیانه رژیم نژاد پرست اسرائیل برای گسترش مناسبات با ترکیه متوجه کرد.
دیدارهای مقامهای اسرائیلی با همتایان ترک طبق روال گذشته در پشت درهای بسته صورت گرفت و بازتاب چندانی در رسانه های جمعی نداشت .
ستاد فرماندهی ارتش ترکیه روز چهارشنبه گذشته با صدور اطلاعیه کوتاهی اعلام کرد : روسای ستادهای ارتش اسرائیل و ترکیه تحولات منطقه ای و همکاریهای دوجانبه در زمینه های آموزش نظامی و صنایع دفاعی را مورد بحث و تبادل نظر قرار داده اند.
« آناتولی » خبرگزاری نیمه رسمی ترکیه در گزارش کوتاهی در این زمینه به نقل از منابع دیپلماتیک نوشت : مقامهای ترکیه به اسرائیل توصیه کرده اند که از درگیرشدن در حمله احتمالی آمریکا علیه عراق پرهیز کند.
« یوام بیران » هم در مصاحبه مطبوعاتی خود به خبرنگاران گفت : اسرائیل قصد حمله به عراق را ندارد ولی در صورتیکه مورد هدف قرار بگیرد مقابله به مثل خواهد کرد.
از دید برخی کارشناسان اگرچه در مورد جزئیات دیدار مقامات ارشد سیاسی و نظامی اسراییل از آنکارا اطلاعاتی منتشر نشده است ولی شواهد موجود حاکی از آن است که محور گفتگوهای طرفین در این دیدارها مسئله عراق و جنگ احتمالی آمریکا علیه حکومت بغداد بوده است .
از دید کارشناسان همکاریهای دو کشور در زمینه های موشکی و ایجاد شبکه دفاع ضد موشکی که با جدی شدن مسئله حمله آمریکا , هر دو کشور بر لزوم آن تاکید دارند , ازجمله محورهای این مذاکرات می باشد.
ترکیه و اسراییل معتقدند که در صورت حمله آمریکا به عراق امکان هدف گرفته شدن از سوی موشکهای عراقی را داشته و بر این اساس هم بر لزوم نصب سیستمهای ضدموشکی تاکید دارند.
این در حالیست که از دید منابع مطلع هر دو کشور از مدتها قبل در مورد نصب موشکهای پدافندی « پاتریوت » آمریکایی اتفاق نظر داشته و به موازات آن در مورد نصب سیستم ضد موشکی ساخت اسراییل موسوم به « آررو » نیز مشغول مذاکره هستند.
گفته می شود در این مورد نیز طرفین در مورد کلیات طرح توافق دارند و تنها در زمینه برخی جزئیات از قبیل محل استقرار و شیوه فرماندهی و کنترل آن مذاکرات طرفین در حال انجام است .
در آستانه سفر دو مقام ارشد سیاسی و نظامی رژیم اسراییل به آنکارا در هفته گذشته که درعین حال نخستین سفر مقامات عالی این رژیم به ترکیه در بعد از به قدرت رسیدن حزب « عدالت و توسعه » می باشد , تحولات مشکوک برای جوسازی منفی علیه گروهها و کشورهای اسلامی , در ترکیه قابل تامل بود.
ترور « نجیب هابلمیت اوغلو » استاد دانشگاه آنکارا که به طرفداری سرسخت از رژیم لائیک ترکیه اشتهار داشت , بهانه ای به دست طرفداران رژیم صهیونیستی داد تا گروههای اسلامی را به دست داشتن در این ترور متهم کنند.
طرح ادعای « آریل شارون » مبنی بر احتمال انتقال سلاحهای کشتار جمعی عراق به سوریه و ادعاهای رسانه های وابسته در مورد نیروگاههای اتمی ایران , در آستانه سفر مقامهای اسرائیلی به ترکیه نیز حاکی از ایجاد زمینه های مشابه 12 سال گذشته برای متقاعدکردن دولتمردان و افکار عمومی ترکیه بر لزوم همکاری با اسرائیل بود.
اهداف این تبلیغات که در 12 سال گذشته نیز همواره مطرح شده است القای این موضوع است که ترکیه در منطقه خاورمیانه در محاصره دشمن قرار دارد و اسرائیل تنها دوست و شریک راهبردی ترکیه در این نقطه از جهان است .
بررسی مناسبات اسرائیل با ترکیه طی 12 سال گذشته که این مناسبات به مرحله مشارکت راهبردی وارد شده است , نشان می دهد که تشدید اختلافات ترکیه با سوریه در مورد نحوه استفاده مشترک از آب رودخانه فرات , حضور نیروهای کرد مخالف دولت ترکیه درخاک سوریه , ادعای حمایت ایران از « پ .ک .ک » و تلاش ایران برای صدور انقلاب اسلامی به ترکیه و استناد به سیاست های جاه طلبانه صدام حسین و خطر سلاحهای کشتار جمعی عراق علیه ترکیه , ازجمله مواردی است که ترکیه را در اوایل دهه 1370 به گسترش مناسبات با اسرائیل سوق داد .
همسویی نیم قرن گذشته ترکیه با آمریکا در تحولات منطقه ای نیز مزید علت شد و تشویق شدن بیشتر ترکیه برای همکاری با اسرائیل را فراهم کرد.
روابط میان ترکیه و اسراییل تا سال های قبل از 1369 بطور محرمانه و با افت و خیزهای گاه شکننده ادامه داشت و سران ترکیه به لحاظ ملاحظات سیاسی , مخالفت مسلمانان این کشور و کشورهای اسلامی , تلاش می کردند که این روابط را آشکار نکنند.
ضمن اینکه در آن دوره به دلیل فقدان هماهنگی ملی و موضع گیری مسلمانان این کشور , رهبران ترکیه در مورد همکاری با اسراییل مانند امروز اتفاق نظر نداشتند , هر چند خط کلی سیاست خارجی سنتی ترکیه براین محور تاکید داشت .
جناح طرفدار گسترش مناسبات بااسراییل که ژنرال ها و نظامیان ترکیه در راس آن قرار داشتند , هرچند با توسعه روابط دوستانه بادولت های عرب مخالف نبودند , اما به این هم اعتقاد داشتند که اعراب دیدگاه دوستانه ای در قبال ترکیه ندارند , زیرا سوریه ادعاهای ارضی در منطقه « حاتای » داشت , عراق در اندیشه جاه طلبی های تجاوزکارانه بود , عربستان سعودی از حکومت غیر مذهبی ترکیه خشنود نبود و مصر از دیرباز ترکیه را رقیب خود می پنداشت .
دولتمردان ترکیه با استدلال فوق و اینکه امنیت ترکیه را اعراب تهدید می کنند , لزوم برقراری مناسبات با اسراییل را توجیه کرده و طرح توسعه همکاری با این رژیم را با اولویت درپیش گرفتند.
در سراسر دوره جنگ سرد , دستگاه دیپلماسی کهن ترکیه تحت تاثیرچنین بینش و استدلالی به تقویت روابط با تل آویو در ابعاد مختلف پرداخت .
ازجمله مسائلی که مانع گسترش روابط ترکیه با اسراییل در خلال سال های 1329 تا 1369 شد , حساسیت کشورهای اسلامی و مخالفت مسلمانان ترکیه بود.
ترکیه و اسراییل با توجه به شرایط جدید بین المللی و همچنین تحولات منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی , پس از جنگ سرد با علاقه مندی به تحکیم و گسترش مناسبات خود به ویژه در بعد نظامی و امنیتی پرداخته و با سفر « چویک بیر » نایب رییس ستاد فرماندهی ارتش ترکیه به اسراییل , اولین قرارداد همکاری نظامی را در فوریه 1996 میلادی (1375 ) امضا کردند.
باامضای این قرارداد همکاریهای (آنکارا ـ تل آویو) وارد مرحله جدیدی شد و راه برای همکاری همه جانبه در زمینه صنایع دفاعی , مبادله اطلاعات و برگزاری تمرین های مشترک دریایی و نظامی هموار شد.
یهودیان ساکن آمریکا در سال 1378 به پاس نقش ویژه « چویک بیر » که از وی به عنوان طراح و معمار روابط نظامی و سیاسی ترکیه و اسراییل نام برده می شود , تجلیل کرده و به وی مدال افتخار اعطا کردند.
بر اساس این قرارداد , اسراییل با مشارکت در طرح امروزینه کردن ارتش ترکیه تعداد 60 فروند جنگنده « اف ـ 4 » نیروی هوایی این کشور را با هزینه 600 میلیون دلار بازسازی و مدرنیزه می کند .
جنگنده های دو کشور نیز به موجب قرارداد فوق می توانند از حریم هوایی یکدیگر برای پروازهای آزمایشی و آموزشی استفاده کنند.
برخی از کارشناسان نظامی محلی عقیده دارند , اسراییل در پوشش پروازهای فوق , ماموریت های جاسوسی و اطلاعاتی خود را در منطقه اجرا می کند.
همکاریهای نظامی ترکیه و اسراییل بعد از این نیز با قراردادهای پروژه امروزینه سازی جنگنده های اف 5 و اف 16 و تانک های ام 60 و تولید مشترک تسلیحات نظامی ادامه یافت .
همکاری های آموزشی نظامی , برگزاری رزمایش های مشترک نظامی , مشارکت در طرحهای صنایع دفاعی ترکیه , تبادل اطلاعات نظامی , مشارکت در تولید موشک های پدافندی و موشک های موسوم به « آررو » از دیگر مفاد قرارداد همکاری نظامی ترکیه با اسراییل است .
امضای این قرارداد درهمان زمان در داخل ترکیه با واکنش احزاب و افکار عمومی رو به رو شد و نگرانی و نارضایتی کشورهای اسلامی را نسبت به سیاست ترکیه در قبال اسراییل برانگیخت .
اهمیت گسترش مناسبات اسرائیل با ترکیه همچنین بعد از فروپاشی شوروی سابق هم دو چندان شد , چرا که ترکیه تنها کشوری است که می تواند بین اسراییل و جمهوری های آسیای میانه میانجی شود , یا به عبارت بهتر اسراییل از طریق بازرگانان ترک , آسان تر به جمهوری های این منطقه امکان راهیابی داشت .
حجم تجارت ترکیه و اسراییل که همسو با توسعه مناسبات در زمینه های سیاسی و نظامی رو به افزایش گذاشته است , در پایان سالجاری میلادی به بیش یک میلیارد دلار رسید.
دو طرف همچنین در سال 1376 برای یک دوره ده ساله قرارداد تجارت آزاد به ارزش پنج میلیارد دلار امضا کرده اند.
تحلیل گران سیاسی ازجمله اهداف کلان اسرائیل در گسترش مناسبات با ترکیه به عنوان یک کشور لائیک با جمعیت مسلمان را در سیاست راهبردی این رژیم برای مقابله با اصول گرایی اسلامی در منطقه و نیز بهره گیری از موقعیت « راهبردی ـ منطقه ای » ترکیه به عنوان پل ارتباطی با مناطق آسیای مرکزی و قفقاز ارزیابی می کنند.
تامین منافع امنیتی و مقابله با کشورهایی ازجمله ایران , سوریه , عراق و دستیابی به منابع آب ترکیه , در صورت بروز بحران در منطقه خاورمیانه و خروج از انزوای سیاسی و اقتصادی منطقه ای از دیگر اهداف اسراییل در تلاش برای نزدیکی بیشتر به ترکیه تلقی می شود.
در این میان سیاستمداران ترکیه در بیان انگیزه برقراری ارتباط با اسراییل از حفظ « منافع ملی » و برخورداری از فناوری تسلیحاتی و مانند آن سخن می گویند.
با اینحال « ماهر کایناک » از تحلیلگران مسائل سیاسی ترکیه معتقد است که روابط ترکیه و اسراییل نمی تواند برای همیشه در سطح اتحاد راهبردی ادامه یابد , چرا که این امر سرانجام موجب بروز اختلاف های نظرهای جدی میان ترکیه و کشورهای منطقه خواهد شد.
به عقیده بسیاری ازتحلیل گران عوامل رژیم صهیونیستی در بحران سازی های داخلی ترکیه و تخریب مناسبات این کشور با همسایگان خود نقش اصلی را بر عهده دارند.