* احتمال کناره گیری سیاسی هاشمی چقدر است؟
** شرایط برای رئیس مجلس خبرگان که همزمان ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را بر عهده خود میبیند، گونهای است که چنین شائبهای به وجود آمده است. به هر حال ایشان را باید به عنوانی یکی از ستونهای نظام دانست. در نتیجه با توجه به رفتارهایی که دربارهاش دیده میشود، طبیعی است که به فکر این باشد که کمتر در بطن اتفاقات باشد.کناره گیری هاشمی برای او اتفاق خوبی به شمار میرود.
* سکوت هاشمی برای کشور چه تبعاتی در پی خواهد داشت؟
** هیچ کس با هر طرز تفکر و تعلق خاطر سیاسی نمیتواند توانایی ها، خدمات و همچنین تاثیرگذاری هاشمی را در پیشرفت نظام و کشور انکار کند. به همین دلیل باید گفت که کمرنگ شدن حضورهاشمی آسیب هایی خواهد داشت.
* چرا عدهای دنبال تخر یب هستند؟
** اینکه عدهای نتوانند و نخواهند که این چهره ماندگار و غیرقابل انکار را بربتابند، خیلی طبیعی است .تواناییهای هاشمی ضعفهای ضعیفها را برجسته میکند. اما شکی در این نیست که منتقدان هاشمی هم به خوبی میدانند که هاشمی از ستونهای نظام و کشور است.
تحرکاتی که در یکسال اخیر علیه او مشاهده شده با این هدف بود که او از بطن رانده شده و در نتیجه تاثیرگذاری اش را از دست بدهد.با تخریبهای صورت گرفته باید به او حق داد که کمی به فکر خودش باشد تا عقبه اش بیش از این زیر سوال نرود.
* اما کشور به فرد با سابقهای مثل او نیاز دارد.
** هر کسی وقتی عرصه را بر خود تنگ ببیند، به طور طبیعی به این فکر میافتد که خود را از جنجال و اتهامهای آنچنانی دور نگه دارد. به همین دلیل است که هاشمی چند ماه پیش برای اولین بار از علاقهاش به کنار رفتن از فعالتیهای سیاسی حرف زده است.
* چرایی تنگ شدن عرصه بر هاشمی رفسنجانی که از سالهای اول نهضت یار امام خمینی (ره)بود و در طول حیات جمهوری اسلامی مناصب مهمی را در اختیار داشته، چیست؟
** دولتی که اختلاف خود با هاشمی را انکار نمیکند و بارها اعلام کرده است که اختلافاتی با رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام دارد. با توجه به این گونه موارد میتوان به راحتی به این نتیجه رسید که عرصه بر هاشمی رفسنجانی مناسب نیست.
* البته هاشمی هم تمایل زیادی برای تکرار «حضور»های گذشته از خود نشان نداده است.
** شک نکنید که هاشمی همیشه به اعتلای نظام فکر میکند و دغدغه اصلی اش این است که اهداف انقلاب به طور تمام و کمال به سرانجام مناسبی برسند.
* به نظر میرسد آقای هاشمی برای شرکت در نماز جمعه هم رغبتی ندارد.
** هر کسی هم به جای خطیب سابق نماز جمعه تهران بود، حاضر نمیشد تا در نماز جمعه به عنوان پیش نماز حضور داشته باشد.به هر حال او دارای شخصیتی ممتاز است که باید به فکر آن هم باشد. نمیتوان عدم شرکت در نماز جمعه را یک بعدی تفسیر کرد ،شرایطی پیش آمد که ایشان چنین تصمیم شخصیای گرفت. اینکه هاشمی خطبههای نماز جمعه را ایراد کند وتصور کند نمیتواند موثر باشد. به عقیده ایشان پس بهتر است نیاید تا بلکه حاشیههای نماز جمعه 26 تیرماه سال گذشته تکرار نشود. با یادآوری حرف و حدیث هایی که بعد از آخرین نماز جمعه هاشمی مطرح شد، به هر حال باید این حق را هم برای آقای هاشمی در نظر داشت که ایشان انگیزهای برای حضور در این مراسم الهی، سیاسی نداشته باشد.همه این عوامل موجب شده تا هاشمی در عمل حضورش کمرنگ شود.
* با این شرایط بهتر نیست رسما اعلام بازنشستگی کند؟
** هاشمی دوست دارد برای همیشه سیاست و فعالیتهایش را کنار گذاشته و اعلام بازنشستگی کند.اما دلیل هایی وجود دارد که مانع از این میشود.
* چه دلیل هایی؟
** نگرانی عمده هاشمی این است که متهم به پشت کردن به نظام شود.بعد از اتفاقاتی که در انتخابات ریاست جمهوری افتاد، کنار رفتن برای او به دشوارترین کارها تبدیل شده است.
* حضرت امام خمینی(ره) نگاه ویژهای به آقای هاشمی داشتند، ارزیابی شما از این نوع نگاه چیست؟
** بینیید احساس امام(ره) به آقای هاشمی را من به دو بخش تقسیم میکنم.علاقه شخصی امام به آقای هاشمی که شاید این علاقه فقط در مورد فرزندانش دیده میشود. وقتی در سال 57 آقای هاشمی توسط گروه فرقان مورد سوءقصد قرار گرفتند امام برای سلامتی و اینکه از ایشان رفع خطرشده گوسفندی نذر کردند. در آستانه 22 بهمن57 امام از آقای هاشمی میخواهند به تلویزیون رفته و خبر سقوط رژیم را اعلام کنند. حتی در دی 57 امام در نخستین حکم حکومتی از پاریس خطاب به آقای بازرگان در مورد رسیدگی به اعتصابات جالب است که در انتها اسم آقای هاشمی را نیزمیآورند یا در دوران جنگ ، امام آقای هاشمی را به عنوان جانشین فرمانده کل قوا منصوب میکنندو ایشان فرمانده جنگ میشود.علاقه امام به هاشمی به خاطر سعه صدر،کاردانی و هوش وذکاوت ایشان است و معمولا در بحرانهایی که بعد از انقلاب پیش آمده ما شاهد بودیم که ایشان امر را به آقای هاشمی محول کردهاند.پس علاقه امام به هاشمی یک بعدش علاقه شخصی است وبعد دیگرش ناشی از تواناییهاو کاردانیهای ایشان است.
* آقای دکتر شما به عنوان کسی بیشترین مصاحبهها را با آقای هاشمی داشته اید و بیوگرافی ایشان را نوشتهاید کسانی که با آقای هاشمی کار کردهاند چه دردوره ریاست مجلس ایشان و چه دردوره ریاست جمهوری چه نظری در مورد آقای هاشمی دارند؟
** شما به نکته جالبی اشاره کردید من زمانی که کتاب هاشمی بدون روتوش را مینوشتم و زمانی که با ایشان و در عین حال با بسیاری از وزرای ایشان ومدیران مسئولان که با ایشان کار کردهاند صحبت میکردم، ندیدم تا به امروز کسی دید منفی نسبت به آقای هاشمی داشته باشد .همیشه با یک دید مثبت و احترام آمیز از آقای هاشمی یاد میکنند و ایشان را دارای سعه صدر و روحیه انتقاد پذیری میدانند . بعضی از وزرا میگویند ما در جلسات هیات دولت بعضی اوقات انتقادات تندی از آقای هاشمی میکردیم و فکر میکردیم که شاید فردا ایشان به جلسه هیات دولت نیایند در صورتی که اینطور نبود. ایشان اصلا اهل بغض ، کینه و انتقام گیری نبودند و چنین روحیهای نداشتند.
* قطعا آقای هاشمی دارای ظرفیتهای زیادی هستند و در بزنگاهها و بحرانها به نظام کمک کرده اند، آیا فکر میکنید هنوز کشوربه تواناییها و خردمندیهای ایشان نیاز دارد؟
** البته من مسئولیتی ندارم و نمیتوانم در این مورد چیزی بگویم ولی نظام ما همچنان به هاشمی و تجربیات ایشان نیاز دارد و این گونه نیست که نظام بی نیاز از هاشمی باشد. قطعا در حکومتهای دیگر نیز چنین است و به تجربیات افراد باتجربه نیاز دارند.
* مخالفان هاشمی به دنبال چه چیزی هستند؟
** فکر میکنم نظر مخالفان هاشمی این است که ایشان را از تصمیمگیری نظام و مدیریت نظام کنار بگذارند و تا اینجای کار نیز موفق شدهاند ولی شواهد نشان داده کنار گذاشتن هاشمی به زیان نظام است.