تاخیر در فرآیند خلع سلاح هسته‌ای

ضرب‌الاجل کره شمالی برای تعطیل کردن فعالیت‌های هسته‌ای که روز شنبه به پایان رسید، با تاکید مقامات پیونگ یانگ مبنی بر عدم پایبندی آمریکا به توافق مذاکرات شش جانبه مبنی بر آزادسازی دارایی‌های کره شمالی در بانک ماکائو، بحران هسته‌ای شبه جزیره کره وارد شرایط جدیدی شده است.

محمد ملازهی، کارشناس مسائل آسیا در گفتگو با «جام جم» بر این باور است که موضوع ادعای کره شمالی مبنی بر مسدود ماندن دارایی‌های این کشور از سوی آمریکا نمی‌تواند در فرآیند خلع سلاح هسته‌ای پیونگ یانگ موثر  باشد.

* ادعای کره شمالی مبنی بر آزاد نشدن دارایی‌های این کشور در بانک ماکائو و رد این ادعا از سوی آمریکا، آیا در کلیت پرونده هسته‌ای پیونگ یانگ موثر خواهد بود و سمت و سوی تفاهم ایجاد شده را منحرف خواهد کرد؟

** مهلت کره شمالی مبنی بر توقف فعالیت رآکتور هسته‌ای یانگ‌بیون که روز شنبه پایان یافت، با ادعای مقامات این کشور مبنی بر آزاد نشدن دارایی 25 میلیون دلاری پیونگ یانگ در بانک دلبا آسیا ماکائو، عملا وارد فاز تازه‌ای شده است.

بر این اساس کره شمالی مدعی است استمرار مسدود ماندن دارایی‌هایش در این بانک علت اصلی انجام ندادن تعهدات خود در مهلت 60 روزه است. از طرف دیگر آمریکا با رد این ادعا می‌گوید دارایی‌های کره شمالی در بانک ماکائو آزاد شده؛ اما مقامات پیونگ یانگ برای دریافت آن اقدامی نکرده‌اند. با عنایت به این که کره شمالی اصل خلع سلاح هسته‌ای را پذیرفته، به نظر می‌رسد مشکل کنونی چندان بر فرآیند توقف فعالیت‌های هسته‌ای این کشور موثر نباشد و در روزها با هفته‌های آینده این فرآیند به صورت عادی دنبال شود؛ اما می‌توان گفت این موضوع یک نوع بازی دوطرفه است که طرفین سعی دارند از این طریق امتیازات بیشتری از طرف مقابل بگیرند. با توجه به این که مبلغ دارایی‌های کره شمالی نیز به رقم 25 میلیون دلار ختم می‌شود، این رقم ناچیز از نگاه آمریکا نباید به اصل توافق شش جانبه لطمه وارد کند؛ هرچند که آزادی این دارایی‌ها نیز از اصول توافق به شمار می‌رود.

* آیا خروج از انزوای بین‌المللی پس از توقف فعالیت‌های هسته‌ای جزو اهداف دولت پیونگ یانگ به شمار می‌رود؟

** کره شمالی یک نظام بسته سیاسی با مشارکت بسیار محدود است که برخورداری از روابط عمیق با نظام بین‌الملل و کشورهای مختلف جهان برای آن کشور حائز اهمیت نیست. اساسا پیونگ یانگ از باز شدن مرزهای خود روی کشورهای دیگر نگرانی جدی دارد و آن را در تعارض با منافع و امنیت ملی خود قلمداد می‌کند.

براین اساس از ورود بازرسان آژانس و خروج از بحران هسته‌ای به دنبال ایجاد تحول جدی در روابط سیاسی خود با کشورهای دنیا نیست،‌اگرچه در صورت خروج از بحران، کره شمالی با فضای مساعدی برای تقویت یا ایجاد روابط با کشورها مواجه می‌شود. باید توجه داشت انزوای کنونی کره شمالی منتج از اراده داخلی این کشور است و این موضوع ناشی از خواست جامعه بین‌الملل نبوده است.

همچنین مقامات کره شمالی از برآیند روابط با کشورها هراس دارند؛ زیرا در صورت بروز رفت و آمدها امکان مقایسه بین کره شمالی با کشورهای دیگر از سوی مردم این کشور صورت می‌گیرد که می‌تواند با نتایج منفی برای مقامات پیونگ یانگ همراه باشد.

* ازدیدگاه شما کمکهای وعده داده شده بین‌المللی به کره شمالی تا چه میزان بر بهبود اوضاع معیشتی مردم این کشور تاثیرگذار خواهد بود؟

** با عنایت به محدود بودن کمکهای اقتصادی بین‌المللی از جمله آمریکا به کره شمالی نمی‌توان انتظار بهبود قابل ملاحظه در شرایط اقتصادی این کشور داشت. کره شمالی به دلیل ساختار سیاسی و اقتصادی خاص خود که بر گرفته از چارچوب‌های نظری کمونیستی است، ‌همچنان با فقر بسیار شدید روبه‌روست.

به اعتقاد بنده این کمکها می‌تواند تنها به تاخیر در ایجاد قحطی در این کشور بینجامد و مردم کره شمالی را از گرسنگی نجات دهد.

بنابراین محدود و مقطعی بودن این کمکها در ساختار اقتصادی ضعیف این کشور در جهت تقویت شاخصهای اقتصادی موثر نبوده و پیونگ یانگ را از آشفتگی اقتصادی خارج نخواهد کرد.

تحرک اقتصادی کره شمالی منوط به تغییر پارادایم حاکم بر اقتصاد این کشور یعنی گذار از مرحله اقتصادی کشاورزی به سمت توسعه صنعتی در همه بخشها و ایجاد نظام اقتصادی رقابتی حاصل از کنار گذاردن دیدگاه‌های کمونیستی خواهد بود. زیرا کشورهایی همچون چین و روسیه که مدتها با این سیستم مانوس بوده‌اند، برای پیشرفت و رشد اقتصادی به سمت رقابتی شدن و گریز از ایده‌های کمونیستی گام برداشته‌اند.