آمریکا حدود 200 هزار مأمور مخفی، شمار زیادی ماهوارههای جاسوسی و بانکهای اطلاعاتی عظیمی را در اختیار دارد. این کشور، همچنین کامپیوترهای مجهز به نرمافزارهای تجزیه و تحلیل دارد که هر ساله صدهزار رهگیری اطلاعاتی از انواع مختلف را مورد بررسی قرار میدهند. شنود دائم ارتباطات از راه دور، در سراسر جهان موبایل، فکس، ایمیل و ارتباطات آنفورماتیک و همچنین دریافت و تحلیل تصاویر ماهوارهای، در حوزه وظایف آژانس امنیت ملی آمریکا است.
این آژانس که مقر آن در «فورتمید» قرار دارد، صد هزار نفر را در استخدام خودش دارد که این افراد در مراکز مختلف در آمریکا و ایستگاههای شنود مستقر در خارج، به کار مشغولاند، آژانس امنیت ملی حدود 95% ارتباطات از راه دور را در سراسر جهان تحت کنترل دارد. این حجم عظیم اطلاعات به وسیله ابرکامپیوترهای مجهز به نرمافزارهای تجزیه و تحلیل، مورد بررسی دقیق قرار میگیرد.
اینترنت، تحت کنترل شدید
بیشک ارتباطات افراد بر روی شبکه اینترنت، تحت کنترل شدید قرار دارد، کاملا محتمل است آژانس امنیت ملی ایالات متحده با توجه به محتوای ارتباطات روی شبکه، هر لحظه آنها را کنترل کند، میهنپرستی آمریکایی به گونهای است که همه شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنتی که اکثرشان آمریکایی هستند به آژانس امنیت ملی کشورشان اجازه میدهند، دادههای مشتریان را کنترل کنند.
مدتی است که به طور مداوم این نجوا به گوش میرسد که شرکت عظیم کامپیوتری «مایکروسافت» پیوند نزدیکی با آژانس امنیت ملی آمریکا دارد. البته این همکاریها در چارچوب عملیات شنود و رهگیری انجام میشود. باید بگوییم تنها آژانس امنیت ملی آمریکا اینترنت را تحت کنترل ندارد. بلکه تقریبا تمام سازمانهای اطلاعاتی آمریکا سرویسهای رهگیری و کنترل خاص خودشان را در مورد اینترنت دارا هستند، این موضوع از سیا تا حتی سرویس اطلاعاتی نیروی دریایی آمریکا را شامل میشود.
رسوایی اشلون
در سپتامبر 1998، نمایندگان پارلمان اروپا در گزارشی شدید اللحن، شنود سیستماتیک ارتباطات مخابراتی در کشورهای اتحادیه اروپا به وسیله آمریکا را افشا کردند و رسماً از واشنگتن توضیح خواستند، این تقاضا تاکنون پاسخی نیافته است. دقیقا قبل از پارلمان اروپا، یعنی در ماههای آوریل، مه و ژوئیه همان سال، سه تن از نمایندگان مجلس ملی فرانسه به نامهای «ژرژسار»، «رونه آندره» و «ژان دوگل» در مجلس پرسشهایی از دولت فرانسه درباره یک سیستم شنود اطلاعاتی جهانی مطرح کردند. نمایندگان عضو پارلمان اروپا میگویند قبل از انتشار کتابی به وسیله یک محقق نیوزیلندی، از وجود چنین سیستمی باخبر نبودهاند. این کتاب که قدرت مخفی نام دارد در سال 1996 به وسیله «نیگیهاگر» منتشر شده است. در این کتاب، هاگر به طور جزئی از همکاری مخفی بین آمریکاییها و انگلیسیها در چارچوب پیمان «یوکوزا» پرده برمیدارد. دیگر اعضای این پیمان را کانادا، استرالیا و نیوزیلند تشکیل میدهند. مطبوعات از این ماجرا باخبر میشوند. هفتهنامه «کوریه انترناسیونال» و به دنبال آن هفتهنامه «نوول ابسرواتور» روی جلدشان را به پروندههای شنودهای جهانی آمریکا اختصاص میدهند. رسانههای صورتی و تصویری فرانسه، فیلمی ویدیویی، از ایستگاه دریافت اطلاعات در انگلستان پخش میکنند. به سرعت ترس در فرانسه حاکم میشود. دیگر هیچ تماس تلفنی، فکس یا ایمیلی بدون فکر کردن به آژانس امنیت ملی آمریکا برقرار نمیشود. همگان از خودشان میپرسند: آیا من یکی از کلمات کلیدی را که روزنامهها نوشتند، در مکالمهام بر زبان آوردم؟ کاربر اینترنت یا مدیر تجاری فلان آژانس تبلیغاتی پرسشهایی از این دست را از خودشان میپرسیدند.
شبکه «اشلون» برای سرویسهای اطلاعاتی و ضدجاسوسی فرانسه کاملا شناخته شده است. حتی سرویسهای ویژه فرانسوی در چارچوب قراردادهای همکاری اطلاعاتی بین سرویسهای غربی، از خدمات شبکه اشلون نیز بهرهمند شدهاند.
پرسش اینجاست که علت وجودی سیستم اشلون چیست و چرا به یکباره وجود این سیستم تا این اندازه اهمیت یافت؟ برخلاف تصور، پاسخ به این پرسش چندان مشکل نیست، ایالات متحده با ایجاد این سیستم، در پی حفظ رهبری و برتری جهانیاش در تمام زمینههاست. فرانسه نیز با سیستم اشلون خودش میخواهد استقلال و حاکمیتش را حفظ کند. در مقام مقایسه باید اضافه کرد که ایالات متحده، میلیاردها دلار در عرصه تکنولوژی فضایی هزینه میکند و فرانسه نیز در مقابل از دانش فنی عالی و شناخته شدهای، در زمینه پرتاب موشک به فضا بهره میبرد و بالاخره این که هر دو کشور میخواهند هواپیماهای جنگی و غیرجنگیشان را به تمام جهان بفروشند، پس هر دو به سیستم اشلون نیاز دارند.
هفتهنامه فرانسوی نوول ابسرواتور موفق شده است مصاحبهای با «ویلیام ادوم» رئیس سابق آژانس امنیت ملی آمریکا در زمان ریاست جمهوری رونالد ریگان، داشته باشد. اودم در این گفتوگو در پاسخ به اتهامهایی که فرانسویان علیه آمریکاییها درباره شنود متحدانشان مطرح میکنند، با وقاحت و لحنی تحقیرآمیز میگوید: بیشک چنین عملیاتی وجود دارد. اما خوب که چه؟ رسوایی ماجرا کجاست؟ همه دنیا سعی میکنند جاسوسی کنند و شما فرانسویها جلوتر از همه، اما شما خودتان را در گوشهای پنهان کردهاید. ما قراردادهایی با انگلستان و کشورهای مشترکالمنافع و همچنین، ابزار و امکانات قابل توجهی داریم. شما باید سالها تلاش کنید و میلیاردها دلار هزینه کنید تا به سطح ما برسید.
محدودیتهای آژانس امنیت ملی آمریکا
آژانس اطلاعاتی آمریکا با وجود در اختیار داشتن ابزار فنی، مالی و انسانی فوقالعاده، باز هم نمیتواند همه چیز را ببینند و شهود کنند. همچنین فراوانی بیش از حد اطلاعات، مانع بررسی دقیق آنها میشود، شمار اطلاعات خیلی مهمی که دید و شنود ماشین جاسوسی عظیم آمریکا پنهان میماند نیز کم نیست، تا جایی که مردان اطلاعاتی آمریکا از اطلاعات گولزننده صحبت میکنند.
آژانس امنیت ملی آمریکا نتوانسته است حوادث و وقایع مهمی مثل سوءقصدهای پیاپی علیه سفارتخانههای آمریکا در آفریقا، عملیات هستهای هند و شلیک موشک بالستیک کره شمالی بر فراز ژاپن را رهگیری کند، و البته دلایل آن نیز چنین است:
هند تمام کابلهای ارتباطی حساس را زیرزمین دفن کرده بود، کره شمالی کارخانههای نظامیاش را زیر زمین ساخته، و در آفریقا کامپیوترهای متصل به اینترنت هنوز خیلی کمتر از تلفن است.
در فورت مید، تحلیلگران عکسهای ماهوارهای کاملا به خشم میآیند، آنها با همه قدرتشان و به ویژه با وجود در اختیار داشتن قویترین و کارآمدترین کامپیوترها، باز هم از رقابت با انسان در یک زمینه بسیار مشکل که بخشی از وجود آدمی است، ناتواناند: هوش وفراست آنها متوجه میشوند که ابزارهای انسانی نیز با تمام کارایی و اهمیتشان بالاخره ظرفیت محدودی دارند. مهمترین خطری که کارایی آژانس امنیت ملی را تهدید میکند، گرفتار شدن در دام کلیشهها و سکون است. در فورتمید، سالانه هزاران تن کاغذ خمیر میشود و این همه ماجرا نیست. پیشرفت و فراگیری ابزارهای رمزگذاری در سراسر جهان، به شکل قابل توجهی، مانع مطالعه اطلاعات جمعآوری شده از سوی آژانس امنیت ملی شده است. مثل تمام سرویسهای اطلاعاتی جهان، این آژانس نیز حجم زیادی از پیامهای رمزگشایی نشده را حفظ میکند، به امید این که روزی بتواند این پیامها را رمزگشایی کند یا این که روزی دستگاهی پیشرفتهتر برای این اقدام ساخته شود، اما وقتی این روز فرا رسید و آن پیامها هم رمزگشایی شد، آیا در جوامع جهانی شده امروز که سرعت حرف اول است، چنین اطلاعاتی دیگر بیفایده نخواهد بود؟
دقیقاً با همین دلیل است که آژانس امنیت ملی آمریکا، بیوقفه در پی آن است که کدهای ویژه برنامههای رمزگذاری شده را در اختیار داشته باشد. حتی برای این منظور، خود آژانس امنیت ملی به تأسیس شرکتهای سازنده دستگاههای رمزگذاری برای رقابت در این بازار اقدام کرده است. همچنین آژانس برای رسیدن به اهدافش در ارتباط نزدیکی با سازندگان تلفنهای همراه و ماهوارهای قرار میگیرد. روابط آژانس امنیت ملی با بخش خصوصی، گاه خیلی گرم و صمیمانه است. به عنوان مثال، همگان میدانند که دفتر مشاورهای بسیار معروف «آندرسن کاستینگ» یکی از متحدین خصوصی ویژه آژانس امنیت ملی آمریکا است. اوایل امسال نیز قراردادی بین آژانس و گروه مشاورهای یاد شده به امضا رسیده است که براساس آن آژانس امنیت ملی در قبال دریافت مشاوره به مدت یک سال 13/8 میلیون دلار به گروه مشاوران یاد شده میدهد.
آژانس امنیت ملی برای فراگیر شدن استاندارد رمزگذاری خودش در ایالات متحده، به شکلی خستگیناپذیر تلاش و مبارزه کرده است و تا اندازه زیاید «مارک زیمر» برنامهنویس نرمافزار معروف «پی.چی.پی» را تحت فشار قرار داده است. شایع است که سرویسهای اطلاعاتی آمریکا با دست کاری در این نرمافزار از آن در راه شنود استفاده میکنند.