بررسی ویژگی‌ها و خط‌مشی‌ بودجه سال 85

سرویس اقتصادی: دومین نشست مشترک دولت نهم و مجلس هفتم که شب گذشته در تهران برگزار شد به بررسی دیدگاه‌‌‌های طرفین در مورد لایحه بودجه سال 1385 اختصاص داشت. لایحه‌ای که قرار است برای نخستین بار بودجه‌‌‌ریزی عملیاتی را به تجربه بگذارد. طبیعی است که در این جلسه، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به دفاع از عملکرد مجموعه خود در تنظیم پیش‌‌‌نویس لایحه بودجه بپردازد. به همین سبب، فرهاد رهبر در ابتدا به مجلسیان اطمینان داد که بودجه 85 برمبنای بودجه‌‌‌ریزی عملیاتی تنظیم شده است. به این معنا که بودجه بر مبنای برنامه سالانه تنظیم و فعالیت‌‌‌ها و قیمت تمام شده محصول معین شده است. رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌‌‌ریزی خاطرنشان کرد: بودجه سال 85 ویژگی‌‌‌هایی دارد که امکان نظارت دولت و مجلس را فراهم می‌کند. در این بودجه، عملیات محاسباتی بودجه، اعتبارات و هزینه‌‌‌ها کاملاً شفاف شده است.
نفت و ارز
در کشوری که درآمد نفتی بیشترین حجم از درآمدهای دولت را به خود اختصاص می‌‌‌دهد، بحث تعیین‌ قیمت نفت در بودجه محوری‌ترین بحث است.
«فرهاد رهبر» با اعلام قیمت 3/39 دلار برای هر بشکه نفت در لایحه بودجه سال آینده به تمام احتمالات مطرح شده در این زمینه پایان داد و تاکید کرد: این قیمت بر مبنای کار کارشناسی تعیین شده ‌‌‌است.
بحث مهم بعدی، تبدیل درآمد ارزی حاصل از فروش نفت به ریال است. بنابراین تعیین قیمت ارز در قوانین بودجه نیز اقدامات پایه‌‌‌ای است. رئیس سازمان مدیریت در این مورد گفت: مبنای محاسبه نرخ ارز عملکرد سال 84 است. بنابراین پیش‌‌‌بینی می‌‌‌شود که نرخ محاسباتی ارز در بودجه 85 نیز 8950 ریال باشد.
وی با بیان این ‌‌‌که در تنظیم لایحه بودجه 85 فروضی را مدنظر قرار داده‌‌‌ایم تا میزان ارز مصرفی در سال آینده فراتر از میزان مصرفی در سال جاری نباشد، افزود: هدف‌‌‌گیری این ارز و تخصیص بهینه آن به سمت اعتبارات تملک دارایی‌‌‌ها سرمایه‌‌‌ای به ویژه مناطق محروم است.
در مورد مازاد درآمد ارزی و موجودی حساب ذخیره ارزی نیز «ابراهیم شیبانی» رئیس کل بانک مرکزی به مجلسیان گزارش داد.
وی گفت: موجودی حساب ذخیره ارزی اکنون 5 میلیارد دلار است و پیش‌‌‌بینی می‌‌‌کنیم این مقدار در سال جاری به 12میلیارد دلار برسد.
رئیس کل بانک مرکزی رقم بدهی بالقوه و بالفعل کشور در سال جاری را نیز 42 میلیارد دلار اعلام کرد.
مالیات
گرچه «رهبر» در این جلسه صرفه‌جویی 85 درصدی در اعتبارات هزینه‌‌‌ای (جاری) را از نکات کلیدی لایحه پیشنهادی مطرح کرد، اما باید توجه داشت که در یک حالت ایده‌‌‌آل، اعتبارات هزینه‌‌‌ای باید از محل درآمدهای مالیاتی تامین شود.
به گفته رئیس سازمان مدیریت درآمدهای مالیاتی در سال 85 نسبت به عملکرد 84 (ونه مصوب آن) 25 درصد افزایش خواهد داشت. رهبرگفت : 14 درصد از این افزایش مربوط به نرخ تورم، 6درصد مربوط به افزایش بهره‌‌‌وری در نظام مالیاتی و 15درصد مربوط به افزایش نرخ رشد اقتصادی است.
رئیس سازمان مدیریت تاکید کرد: نرخ رشد اقتصادی مورد هدف برنامه (8درصد) حتماً تحقق خواهد یافت.
سهام عدالت و محرومیت‌زدایی
معاون اول رئیس‌جمهور در این نشست تأکید کرد: جهت‌‌‌گیری‌‌‌های بودجه سال آینده در جهت اجرای طرح واگذاری سهام عدالت و تشویق واحدهای تولیدی برای انتقال به استان‌‌‌های محروم است.
«پرویز داوودی»، که جلسه مشترک مجلس و دولت با سخنرانی وی آغاز شد، شکاف در درآمدها و ناعدالتی‌‌‌ها را از واقعیات تلخ جامعه امروز ایران برشمرد و گفت: جهت و سیاست ما باید به سمت رفع بیکاری در استان‌‌‌های محروم بخش‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مردمی و صنعت، کشاورزی و ساختمان باشد.
وزیر اقتصاد نیز در این جلسه سخنان خود را بر محور محرومیت‌زدایی و جهت‌‌‌گیری‌‌‌های دولت در این زمینه قرار داد.
«داوود دانش‌جعفری» گفت: در مورد اجرای واگذاری سهام عدالت همه اتفاق نظر دارند، اما در حال حاضر 40 هزار میلیارد ریال سهام قابل واگذاری وجود دارد، در حالی که تحت پوشش قرار دادن تمامی جمعیت ایران به 1400هزار میلیار دریال سهام نیاز است.
وی همچنین از لغو معافیت‌‌‌های مالیاتی در 6 استان برخوردار و ایجاد معافیت‌‌‌های کامل برای 12 استان خبر داد و گفت: برای 12 استان متوسط کشور نیز تخفیف مالیاتی درنظر گرفته‌‌‌ایم، که اگر تمام این موارد اجرا شود، سرمایه‌‌‌گذاری در 24 استان رشد بیشتری خواهد‌‌‌ داشت.
البته رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌‌‌ریزی نیز در گزارش خود تمرکززدایی، انتقال فعالیت‌‌‌های اقتصادی از شهرهای بزرگ به مناطق دور افتاده را از دیگر ویژگی‌‌‌های لایحه بودجه 85 عنوان کرده و گفته است: عدالت در این بودجه عملیاتی می‌‌‌شود. اعتبارات لازم برای شبکه گاز غرب کشور انجام شده و در بودجه 85 شبکه‌های گاز شرق کشور مدنظر قرار می‌‌‌گیرد.
«رهبر» یارانه تولید مسکن ارزان قیمت را نیز از مشخصه‌‌‌های بودجه 85 برشمرد و گفت: توجه به مسائل جوانان و بانوان از جمله نکاتی کلیدی بودجه است. همچنین، توجه ویژه به امور ایثارگران، جانبازان و خانواده‌‌‌های شهدا در بودجه 85 قابل ملاحظه است.
صادرات و واردات
رئیس سازمان مدیریت در مورد جهت‌‌‌گیری لایحه 85 برای حمایت از صادرات و سامان دادن و واردات گفت: در لایحه بودجه 85 نرخ موثر تعرفه بر واردات 7/13 در صادرات تعیین شده است، یعنی 5/2 درصد نسبت به سال جاری افزایش خواهد داشت.
اما وزیر اقتصاد با اعلام این خبر که در سال آینده پیش‌‌‌‌‌‌بینی می‌شود واردات ما از گمرکات به 40 میلیارد دلار برسد، به بحث ساماندهی واردات پرداخت. «دانش جعفری» گفت: سال آینده هزینه‌‌‌های ارزی کشور را بیشتر می‌‌‌کنیم، سهم کالاهای اساسی از واردات را به 29 درصد و سهم مواد واسط و خط تولید را به 68 درصد می‌‌‌رسانیم.
وی واردات انجام شده در 8 ماهه نخست سال جاری را نیز 40 میلیارد دلار اعلام کرد و گفت: 5/5 میلیارد دلار آن کالای اساسی، 16 میلیارد دلار مواد واسطه و مواد اولیه، 1/6 میلیارد دلار کالای مصرفی، 6/6 میلیارد دلار ماشین آلات، 3/1 میلیارد دلار کالاهای دفاعی و 5/4 میلیارد دلار قطعات خودرو اعلام کرد.
موضوع دیگر صادرات و واردات، حمایت از تولید است. رئیس سازمان مدیریت گفت: برای حمایت از تولید، افزایش اعتبارات تملک دارایی‌‌‌های سرمایه‌‌‌ای در بودجه سال آینده پیش‌‌‌بینی کرده‌ایم.
«رهبر» افزود: اولویت نیز با پروژه‌‌‌های نیمه‌‌‌ تمامی است که بیش از 70 درصد پیشرفت فیزیکی دارند.
چند ویژگی مهم
به گفته رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌‌‌ریزی نرخ تورم در سال 85، 5/12 تا 13 درصد پیش‌‌‌بینی شده است و افزایش حقوق کارمندان نیز بر همین مبنا صورت می‌‌‌گیرد. «رهبر» همچنین تصریح کرد: صرفه‌جویی در مصرف انرژی در مجموعه‌‌‌ای جامع برای حل مشکل حمل و نقل درون‌شهری و برون‌شهری با هدف کاهش آلودگی هوا و بهبود محیط زیست و کاهش مصرف سوخت در تبصره‌ای جداگانه مورد توجه جدی قرار گرفته است.
ریئس کل بانک مرکزی نیز در این نشست، از کاهش سود تسهیلات بانک‌ها در سال آینده خبر داد و گفت: سود بانک‌ها در سال گذشته بیشتر از 24 درصد رسیده بوده و الان به 16 درصد ریسده است. این نرخ سود قطعاً در سال 85 پایین می‌‌‌آید.
«ابراهیم شیبانی» در مورد رشد نقدینگی گفت: گرچه برنامه چهارم این نرخ را سالانه 20 درصد پیش‌بینی کرده است اما احتمالاً رشد نقدینگی 35 درصدی را در سال جاری تجربه می‌‌‌کنیم.
«غلامعلی حدادعادل» رئیس مجلس شورای اسلامی نیز نشست‌‌‌های مشترک دولت و مجلس را حاکی از همدلی دو قوه عنوان و گفت: این مساله در داخل کشور برای ملت ایران امیدبخش و برای دشمنان مایوس‌کننده خواهد بود.
رئیس مجلس خاطرنشان کرد: دو قوه می‌توانند ضمن حفظ استقلال، با هم همکاری نزدیک داشته باشند.
«حدادعادل» افزود: عدالت که رئیس‌جمهور شعار خود قرار داده و مردم آن را پذیرفتند، اقتضا می‌‌‌کند، بودجه به سمت مردم محروم گرایش داشته باشد. برخی مردم در شرایطی می‌‌‌کنند که شایسته نظام اسلامی نیست. فقر انباشته قرون روی دوش ما قرار گرفته و باید سعی کنیم آن را بزداییم.
وی تصریح کرد: اگر بهره‌‌‌مندی مردم روستاها را با آنچه در شهرها است، ببینیم، اعتراف می‌‌‌کنیم که حق دارند توقع داشته باشند. این مردم هستند که کشور را از بیگانه بی‌‌‌نیاز می‌‌‌کنند.
رئیس مجلس تاکید کرد: قشرهایی نظیر بازنشستگان و مستمری‌بگیران حقیقتاً محروم مانده‌‌‌اند و ما هنوز کاری جدی برای مردم نکرده‌‌‌ایم و شرمنده‌‌‌ایم.
حدادعادل خاطر نشان کرد: از دولت خواسته‌‌‌ایم در لایحه نظام هماهنگ فکری برای بازنشستگان بکند. وی با تاکید بر اینکه مجلس وقتی معنا پیدا می‌‌‌کند که به قوانین مصوب مجلس عمل شود، گفت: نمایندگان باید سعی کنند قانون خوب تصویب کنند و دولت موظف بر اجرای این قانون است.
رئیس مجلس افزود: نباید مباحث اصولی که در برنامه و لایحه بودجه به تصویب مجلس می‌‌‌رسد، مورد بی‌اعتنایی قرار گیرد تا مجبور شوند در آخرین لحظه لایحه متمم بدهند تا در حالت اضطرار به تصویب برسد. وی گفت: از سازمان مدیریت و برنامه‌‌‌ریزی می‌خواهیم در اجرای برنامه اهتمام داشته و دولت به قوانین مصوب مجلس عمل می‌‌‌کند.
رئیس مجلس خاطرنشان کرد: از بخشنامه وزرا گرفته تا مصوبات دولت، مجلس و سیاست‌‌‌های کلی نظام و چشم‌انداز 20 ساله، عناوینی است که با هم ارتباط دارند اما باید ببینیم این ارتباط امروز برقرار است یا خیر.