لویه جرگه در افغانستان
جرگه واژهای است مغولی – فارسی و به معنی زمره، گروه و صف آمده است. جرگه در کاربردهای سیاسی – اجتماعی آن به معنی گردهمایی، همایش و نشست است به عبارت دیگر هر مجلس، جلسه و اجلاس را که برای تصمیمگیری، نظرخواهی و مشورت درباره یک امر محلی، قومی و ملی برگزار شود، جرگه است. آنچه جرگه را از نشستها و گردهماییهای دیگر جدا میسازد محتوا، شیوه و کار و منظور آن است.
محتوای جرگه مردمی است و برای سنجش آرای عمومی.
از این رو برخی آن را رفراندوم و یا همهپرسی خواندهاند. منظور از تشکیل جرگهها چارهجویی، رسیدگی و تصمیمگیری همگانی در مورد یک مسئله سیاسی – اجتماعی است.
شیوه کار آن بسیار ساده است معمولا یک فرد اداره آن را به عهده میگیرد و موضوع خاصی را به همهپرسی میگذارد تا شرکتکنندگان روی آن بحث بپردازند در پایان با توافق کلی به تصمیم مشترکی میرسند این تصمیم سرانجام به مثابه یک فیصله ملی، محلی و قومی عملی میگردد.
جرگه نه زمان معین دارد و نه جای معین. بنابراین با نیازهای سیاسی و اجتماعی به وجود میآید و پس از پایان کار، خودبهخود منحل میگردد میتوان گفت که جرگه هر زمان وهر جایی که یک امر سیاسی یا اجتماعی ایجاب کند تشکیل میشود. اعضای جرگه را مویسفیدان، بزرگان اقوام و شخصیتهای باتجربه و متنفذی میسازند جرگه اصولا یک نشست مردانه است و به زنان به ندرت اجازه شرکت داده میشود.
جرگه، کهنترین نهاد سنتی در مدیریت اجتماعی است و ریشه در تاریخ و فرهنگ قبیلهای دارد جرگه به قوم، ملت، محل و فرهنگ خاصی تعلق ندارد و به گونههایی در میان همه جوامع بشری دیده میشود اما در جوامعی که از سازمان و ساختار سیاسی و اجتماعی پیشرفته برخوردارند، نقش آن کمرنگتر شده کاربرد آن کمکم از میان رفته است.
در افغانستان هنوز هم جرگه یک راهگشای سیاسی – اجتماعی شمرده میشود و از کارآیی خوبی برخوردار است در مورد بهرهبرداری سیاسی از جرگهها جای بحث است و در بیشتر موارد وسیلهای بوده است برای مشروعیت بخشیدن به خواستههای از پیش تعیین شده دولتهای افغانی.
روی همرفته، جرگه در افغانستان سهگونه است محلی، ملی و قومی.
جرگه محلی درمقایسه با سایر انواع جرگهها ساخته تأثیر محدودی دارد این جرگهها از گذشتههای دور تا کنون در سراسر افغانستان وجود داشته عملیترین شیوه مدیریت سنتی اجتماعی در روستا و محله به شمار میرود جرگههای محلی معمولا در موارد کمآبی، خشکسالی و برای حل اختلاف محلی به وجود میآید.
جرگههای قومی به مسائلی میپردازند که یک یا چند قوم را در برمیگیرد این جرگهها در مواردی مانند برخوردهای قومی و یا بروز اختلافها و مسائل مهمی که تصمیمگیری و تلاش مشترک را ایجاب میکند، تشکیل میشود.
جرگه ملی یا لویه جرگه بزرگترین مجمع بزرگان و شخصیتهای قومی و اجتماعی کشور است و در موارد بحرانی در افغانستان تشکیل میشود و در بیشتر موارد از سوی پادشاه یا رئیسجمهور فراخوانده شده اعضای آن میتوانند هم انتخابی و هم انتصابی باشند لویه جرگه در زبان پشتو به معنی جرگه بزرگ در فارسی است.
شیوه انتخاب اعضای لویه جرگه اضطراری
باب نخست: احکام کلی
ماده1:
لویه جرگه عالیترین مظهر اراده مردم افغانستان بوده از تمام ملت نمایندگی میکند تصمیمها و مصوبههای آن الزامآور است.
2-با درنظر داشت شرایط مسلط بر کشور، لویه جرگه اضطراری از20تا26 جوزای 1381 (برابر با 10تا16ژوئن2002) در مرکز کابل برگزار میگردد.
ماده 2: هر عضو لویه جرگه، هنگام ابراز نظر و هنگام رایدهی، از منافع افغانستان نمایندگی میکند.
ماده3: لویه جرگه اضطراری بر پایه توافقات بن و به هدف تامین حق جداناپذیر مردم برای تعیین آزادانه سرنوشت سیاسی شدن بر پایه اصول اسلامی، احیای صلح، مصالح ملی، احترام به حقوقبشر، تحکیم استقلال، حاکمیت ملی، تمامیت ارضی، دموکراسی، تعددگرایی، و عدالت اجتماعی برگزار میگردد.
باب دوم: انتخاب اعضای لویه جرگه اضطراری
ماده4: با در نظر داشتن شرایط ویژه کشور، اعضای لویه جرگه اضطرارین که برای انتخاب شدن از شرایط مندرج در این دستورالعمل بر پایه توافقات بن که سهمگیری زنان و شامل بودن عادلانه تمام گروهها و فرقههای قومی و مذهبی افغانستان را پیشبینی میکند برخوردارند، به طور غیرمستقیم انتخاب یا تعیین میگردند.
ماده5: هر واحد اداری ناحیه شاروالی، ولسوالی، و مرکز ولایتی بدون ناحیه یک حوزه انتخابی تشکیل میشود .
ماده6: اعضای لویه جرگه اضطراری از حوزههای انتخاباتی، در تناسب با جمعیت، به ترتیب آتی انتخاب میشوند.
1-از هر واحد اداری یک عضو، بدون در نظر داشت تعداد جمعیت آن.
2-از هر واحد اداری در تناسب با جمعیت آن.
ماده7: کمیسیون مستقل برگزاری لویه جرگه اضطراری در همکاری با ملل متحد، تدابیر لازم را اتخاذ میکند تا مهاجران، آوارهشدگان داخلی و کوچیان بتوانند، از طریق تعیین نمایندگانشان، بر پایه سهمیهای که در جدول شماره 2 ضمیمه نشان داده شده، در لویه جرگه اضطراری فعالانه سهم بگیرند.
ماده8: نمایندگان نهادهای جامعه مدنی، شخصیتهای بااعتبار، علمای دینی، روشنفکران، نمایندگان، زنان، بازرگانان، اقلیتهای مذهبی، در داخل و خارج کشور، به شیوه آتی برگزیده میشوند.
1- نمایندگان نهادهای جامعه مدنی از سوی نهادهایشان معرفی و با همکاری ملل متحد، از سوی کمیسیون مستقل برگزاری لویه جرگه اضطراری تایید میگردند.
2- نمایندگان علمای دینی، شخصیتهای بااعتبار و روشنفکران پس از گردآوری اطلاعات از داخل و خارج کشور از سوی کمیسیون مستقل برگزاری لویه جرگه اضطراری، به همکاری سازمان ملل متحد، برگزیده میشوند.
3- نمایندگان زنان، از سوی اعضای جامعه زنان، نهادها و انجمنهای آموزشی آنان، معرفی شده به همکاری سازمان ملل متحد از سوی کمیسیون مستقل برگزاری لویه جرگه اضطراری تایید میگردند.
5- نمایندگان اقلیتهای مذهبی، ازسوی نهادهای مذهبی برگزیده میشوند.
باب سوم: شیوه نامزدی و راهاندازی روند انتخابات غیرمستقیم
ماده9: در واحدهای اداری، مشروط به شرایط نشر شده نامزدی هر شرکت کننده صرفنظر از جنس، فرقه یا قبیله میتواند بر پایه دستورالعملهای انتخابی ذیل، خودرا نامزد سازد.
ماده10: انتخاب اعضای لویه جرگه اضطراری در دو مرحله، طوری که در ذیل معین شده، صورت میگیرد.
1- هر لسوالی بخش و مرکز ولایت استان بدون ناحیه، موافق جدول تخصیص کرسیها، نمایندگان خود را که واجد شرایط انتخاب شدن باشند، زیر نظر تیم نظارت بر حوزه انتخاباتی برگزیده به مرکز نظارت منطقهای معرفی میکنند.
2- هر ناحیه شاروالی شهرداری 20تا30 نماینده را، که واجد شرایط انتخاب شدن باشند، زیر نظر تیم نظارت بر حوزه انتخابی برگزیده به مرکز نظارت منطقهای معرفی میکنند.
ماده11:
1- درمرحله دوم، کسانی که از سوی مردم محل معرفی شدهاند اعضای لویه جرگه اضطراری را از میان خود، زیر نظر تیم نظارت بر حوزه انتخاباتی، با استفاده از رای سری، مستقیم و آزاد، بر پایه جدول تخصیص کرسیها، بر میگزینند.
2- در صورتی که در حوزهای شرایط برای برگزاری انتخابات بیطرفانه و منصفانه وجود نداشته باشد، موافق حکم ماده 7 «دستورالعمل نظارت بر انتخابات اعضای لویه جرگه اضطراری و رسیدگی به شکایات از آن، شیوه جداگانهای برای نظارت بر انتخاب اعضای لویه جرگه اضطراری به کار گرفته میشود.
ماده12: در تمام موارد، سازمان ملل متحد مسئولیت تامین نظم و امنیت را به عهده دارد.
باب چهارم: شرایط برای نامزدان و رایدهندگان
ماده13:در انتخابات اعضای لویه جرگه اضطراری کسانی که شرایط آتی را تکمیل کنند میتوانند به عنوان رایدهنده شرکت کنند.
1- از هنگام تولد تابعیت افغانستان را داشته باشد.
2- حداقل 18سال سن داشته باشد.
3- قادر به استفاده از کلیه حقوق قانونی خود باشد.
ماده14: کسانی که قرار است به عنوان اعضای لویه جرگه اضطراری انتخاب یا انتصاب شوند باید علاوه بر آنچه که در ماده 13 (این دستورالعمل برای رایدهندگان) در نظر گرفته شده است، شرایط آتی را نیز تکمیل کند.
1- حداقل 22 سال داشته باشد.
2- به اصول و ارزشهای توافقات بن پایبند باشد.
3- با سازمانهای تروریستی رابطهای نداشته باشد.
4- در بخش قاچاق مواد مخدر، تعرض در حقوقبشر، جنایات جنگی، تاراج داراییهای عمومی، و قاچاق میراثهای فرهنگی و باستانی دست نداشته باشد.
5- از دیدگاه مردم، مستقیم یا غیرمستقیم در کشتار انسانهای بیگناه دخیل نبوده باشد.
6- قادر به خواندن و نوشتن در حداقل یکی از زبانهای رسمی باشد.
ماده15: تمام اشکال اعمال زور، تهدید، رشوه، فساد، استفاده از نیرو و سلاح در جریان انتخابات ممنوع میباشد کسی که به چنین اعمالی متوسل شود علاوه بر لغو انتخاب وی، بر پایه قانون انتخابات مورد پیگرد قانونی قرار میگیرد.
ماده16: کسی که در واحدهای اداری خود مقام رسمی داشته باشد و بخواهد نامزد عضویت در لویه جرگه اضطراری شود، باید تا بیستم فروردین برابر با دهم آوریل از مقام خود کنارهگیری کند.
باب پنجم: احکام نهایی
ماده 17: نظارت بر روند انتخابات و بررسی شکایات بر اساس احکام دستورالعمل نظارت بر انتخابات اعضای لویه جرگه اضطراری و رسیدگی به شکایات ناشی از آن صورت میگیرد.
ماده 18: این دستورالعمل، که حاوی پنچ باب و 18 ماده است، از تاریخ تصویب آن از سوی کمیسیون مستقل برگزاری لویه جرگه اضطراری نافذ و در همان تاریخ به نشر میرسد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
