چرا اعراب بار دیگر طرح صلح در برابر زمین را احیا کردند
بازگشت به راهحلی قدیمی
اجلاس چهاردهم سران عرب در 28 مارس 2002 با پیشنهاد ملک عبدالله (که در آن زمان ولیعهد عربستان بود) در مورد صلح اعراب و اسراییل مواجه شد. شاید این طرح یادآور سخن ریچارد نیکسون رئیس جمهور وقت ایلات متحده آمریکا در زمان جنگ اعراب و اسرائیل باشد که میگفت: «زیستن با اختلافها احتمالا بهتر از جنگیدن به خاطر اختلافهاست.»
در سال 1973 و در جریان کنفرانس سران غرب و شرق برژنف رهبر شوروی که حامی استراتژیک اعراب محسوب میشد به نیکسون میگوید:«شوروی و آمریکا حتما باید درباره مجموعهای از اصول از جمله عقبنشینی سربازان اسرائیلی از تمام سرزمینهای اشغالی 1967 و شناسایی مرزهای ملی و تضمینهای بینالمللی برای اجرا و احترام به موافقتنامه به توافق برسند.»
طرح صلح اعراب و اسرائیل پیشنهاد ملک عبدالله در کنفرانس سران عرب (سال 2002) در بیروت را میتوان نسخه عربی و تقریبا تکامل یافتهتری از پیشنهاد برژنف منتها با حدود 30 سال فاصله دانست و این مطلب عمق نزاع اعراب و اسرائیل و نفوذ استراتژیک غرب و شرق را در طول این سالها نشان میدهد.
این طرح پیشنهادی در هفت ماده مشتمل بر عقبنشینی کامل اسرائیل از قلمرو اعراب (اشغالی در سال 1967) و پیادهسازی و اجرای قطعنامه 242 و 338 شورای امنیت و قطعنامه کنفرانس مادرید در سال 1991 است و اصول زمین برای صلح و موافقت اسرائیل با تشکیل دولت مستقل فلسطینی به پایتختی قدسی شرقی و در عوض ایجاد روابط اعراب با اسرائیل و یک صلح کامل و جامع است.
در این زمینه باید یادآور شد قطعنامه 242 شورای امنیت مطرح است که از سوی «لرد کارادون» نماینده وقت انگلستان در سازمان ملل ارائه شد. این بر عقبنشینی اسرائیل از تمام سرزمینهای اشغال شده در سال 1967، قطع هرگونه عملیات جنگی، تضمین آزادی رفت و آمدهای دریایی در مدیترانه و کانال سوئز، ایجاد مناطق غیرنظامی در مرزها و حل عادلانه مسئله آوارگان فلسطین مبینی بود. در حین نبرد اکتبر 1973، شورای امنیت قطعنامه 338 را صادر کرد که در آن اجرای آتشبس و پذیرش آن از سوی طرفین درگیر، پذیرش تمام موارد قطعنامه 242 و آغاز مذاکرات برای برقراری صلحی عادلانه در نظر گرفته شده بود.
با این حال به دلیل بیاعتنایی اسرائیل به مفاد قطعنامه 338 و بنا به درخواست دولت مصر، شورای امنیت تشکیل جلسه داده و قطعنامه 339 را در مورد حل مناقشه صادر کرد. کشورهای عربی در حال حاضر با درخواست از شورای امنیت سازمان ملل مبنی بر ارائه طرح جدید صلح خاورمیانه اعلام کردند که طرح سال 2003 موسوم به نقشه راه که برای ایجاد کشور مستقل فلسطینی ارائه شده از بین رفته است. لازم به ذکر است که طرح نقشه راه پیشنهاد ایالات متحده آمریکا و مورد حمایت سازمان ملل، اتحادیه اروپا و روسیه بوده است و طبق آن پیشبینی شده بود که تا سال 2005 کشور مستقل فلسطینی تاسیس خواهد شد. بنای این طرح بر اساس کنفرانس مادرید و اصل زمین در برابر صلح و قطعنامههای 338، 242 و 1396 شورای امنیت بود.
اصول اساسی و زیربنایی طرح صلح اعراب
1- زمین برای صلح
2- متقاعد ساختن اسرائیل در این رابطه که راه حلی نظامی صلح را حاصل نخواهد کرد و امنیت را برای هیچیک از دو طرف میسر نخواهد ساخت.
اهداف
1- عقبنشینی کامل اسرائیل از قلمرو اعراب به مرزهای 4 ژوئن 1967
2- اجرای قطعنامههای 242 و 338 شورای امنیت
3- ایجاد یک دولت مستقل فلسطینی به پایتختی قدس شرقی
4- پیداکردن یک راه حل برای آوارگان فلسطینی بر اساس بند 11 قطعنامه 194 مجمع عمومی سازمان ملل متحد
5- عادیسازی روابط بر اساس یک صلح جامع و پایدار
6- تاکید بر این مطلب که راه حل نظامی و برخورد، صلح و امنیت برای هیچکدام از دو طرف برقرار نخواهد کرد.
پیشینه قراردادهای مهم بین فلسطین و اسرائیل
در اجلاس سران اعراب در فاس مراکش در نوامبر 1981 و سپتامبر 1982 ملک فهد پادشاه سابق عربستان دست به ابتکار صلح عربی زد. به منشور فاس متحده عربی معروف است. اهم موارد این منشور شامل عقبنشینی اسرائیل از مرزهای 1967 برچیدن شهرکهای یهودینشین در اراضی اشغالی، تضمین آزادی انجام مراسم مذهبی برای تمام مذاهب،دفاع از حقوق مردم فلسطین تحت رهبری سازمان آزادیبخش (ساف) و تاسیس یک دولت مستقل فلسطینی به پایتختی بیتالمقدس و تضمین صلح بین تمامی دولتهای منطقه از جمله دولت مستقل فلسطین توسط شورای امنیت سازمان ملل بود. در سپتامبر 1982 برژنف پیشنهادی 7 مادهای شامل تاکید بر عقبنشینی اسرائیل از تمام سرزمینهای اشغالی 1967 از جمله بیتالمقدس، تاسیس دولت فلسطین در مناطق آزادشده، تضمین صلح و امنیت تمام کشورهای منطقه، تضمین بینالمللی حل اختلافات به وسیله اعضای دائم شورای امنیت و ضرورت حضور ساف در مذاکرات به نمایندگی از سوی ملت فلسطین.
در زیر به طور مختصر به قراردادهای مهم بین حکومت خودگردان و اسرائیل اشاره میکنیم:
1- کنفرانس صلح پاریس 1919
2- قرارداد فیصل وایزمن 1919
3- قرارداد 1949
4- توافقنامه کمپ دیوید 1978
5- قرارداد صلح مصر و اسرائیل 1979
6- کنفرانس مادرید 1991
7- قرارداد اسلو 1993
8- قرارداد صلح اسرائیل و اردن 1994
9- کنفرانس سران کمپ دیوید 2000
پس از جدی شدن بحث مورد طرح ملک عبدالله در مارس سال 2007 و قبل از اجلاس سران عرب در ریاض سران کشورهای عربی و برخی مقامهای غربی به حمایت از این طرح به تحرک افتادند. از جمله سخنان خانم رایس در اسوان مصر و پس از نلاقات با حسنی مبارک رئیس جمهور آن کشور که گفته بود: «ما در مورد این طرح تعدیل یا تغییری را تحمیل نمیکنیم این یک طرح کاملا عربی است.» البته این سخن دو پهلو از یک طرف تایید طرح و از طرف دیگر با بیان اینکه طرح کاملا عربی است و نه آمریکایی ممکن است هدفش تایید نکردن این طرح باشد.
شاید هم طرح در نقشه راه ادقام شود. اسرائیلیها هم منتظر عکسالعمل آمریکا و متحدان غربیشان هستند ولی به تازگی و طبق منابع غیر رسمی ضمن موافقت مشروط با طرح و مخالفت با بعضی از بندها از جمله مسئله آوارگان و زندانیان فلسطینی اعلام موضع کردهاند.
در حین اجلاس سران عرب در ریاض آقای سولانا، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و آقای الکساندر سلطان، فرستاده ویژه رئیس جمهور روسیه که در اجلاس حضور داشتند حمایت کامل خود را از طرح ملک عبدالله بیان داشتند. در ضمن آقای بانکیمون، دبیر کل سازمان ملل هم از طرح حمایت و از اسرائیلیها درخواست کرد که از اراضی اشغالی فلسطینیها بیرون آمده و اظهار داشت که این طرح شورع خوبی برای صلح پایدار در منطقه است.
در این حال گرچه خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس و اسماعیل هنیه، نخست وزیر فلسطین از اجلاس درخواست کرده بودند که مسئله آوارگان را نادیده نگیرند ولی سران عرب در طرح خویش هیچ تعدیل و تغییری در این رابطه انجام ندادند. حال باید منتظر ماند و سرانجام این ابتکار پادشاه عربستان را نظاره کرد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
