روسیه در پی تجدید صنایع اتمی

با تصمیم رئیس‌جمهور روسیه، ساختار صنایع انرژی اتمی این کشور، به جای مانده از زمان شوروی سابق، پس از دهها سال تغییر خواهد کرد.

براساس این دستور شرکت‌ها، موسسات تحقیقاتی و نیروگاههای اتمی روسیه در شرکتی دولتی موسوم به «اتم انرگوپروم» سازماندهی می‌شوند.

«اتم انرگوپروم»، در زبان روسی «صنایع انرژی اتمی» را در بر می‌گیرد.

این شرکت در دو مرحله تا اول ژانویه سال ۲۰۰۸ تاسیس خواهد شد و ۵۵ شرکت و مرکز اتمی و تحقیقات هسته‌ای روسیه را در خود جای خواهد داد.

شرکت‌ها و مراکز تابعه «اتم انرگوپروم» در زمینه‌های مختلف مرتبط با انرژی اتمی غیرنظامی از جمله ماشین‌سازی، احداث و بهره‌برداری از نیروگاههای اتمی و نیز از رده خارج کردن نیروگاههای اتمی فرسوده، استخراج اورانیوم، غنی‌سازی آن و تولید سوخت هسته‌ای و نگهداری مواد اتمی و رادیواکتیو فعالیت خواهند کرد.

به گزارش رسانه‌های خبری روسیه، سرمایه شرکت «اتم انرگوپروم» به حدود ۵۰ میلیارد دلار خواهد رسید که در چند سال آینده ممکن است تا یکصد میلیارد دلار افزایش یابد.

در زمان حاضر «اتم استروی اکسپرت»، «مرکز تولید سوخت هسته‌ای تول» و «اتم تخ‌نادوز» از مهمترین شرکت‌های اتمی روسیه هستند.

آژانس فدرال انرژی اتمی روسیه که در سال ۲۰۰۱ بدنبال انحلال وزارت انرژی اتمی روسیه بوجود آمد مسوولیت امور هسته‌ای این کشور را برعهده دارد.

به نظر دولتمردان روس ساختار فعلی انرژی اتمی روسیه، توانایی اجرای برنامه توسعه بخش انرژی هسته‌ای این کشور را ندارد و بحث‌ها در مورد اصلاحات در این ساختار از یک سال پیش جریان دارد.

به گزارش ایرنا «سرگئی ایوانف» معاون نخست‌وزیر روسیه اخیرا مدیریت صنایع انرژی اتمی این کشور را کهنه خواند و بر لزوم انجام اصلاحات بنیادین در آن تاکید کرد.

«سرگئی کرینکو» رئیس آژانس فدرال انرژی اتمی نیز در مورد عواقب عدم اصلاحات در این بخش که به گفته وی در ۱۰ سال آینده منجر به افت شدید صنایع اتمی روسیه خواهد شد هشدار داد.

صنایع انرژی اتمی روسیه بیش از ۵۰ سال سابقه دارد.

نخستین نیروگاه اتمی جهان با ظرفیت تولید پنج مگاوات برق در ۲۷ ماه ژوئن سال ۱۹۵۴ در شهر «اوبینسک» شوروی مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

در دوره حکومت شوروی سابق حدود۳۰ نیروگاه اتمی در جمهوریهای مختلف آن تاسیس شد.

در حال حاضر در روسیه ۱۰ نیروگاه اتمی وجود دارد و پنج نیروگاه در دست احداث است.

«سرگئی کرینکو» این تعداد نیروگاه را که ۱۵ درصد از مجموع برق مصرفی روسیه را تولید می‌کنند ناکافی می‌داند.

از مهمترین اهداف ایجاد شرکت «اتم انرگوپروم» افزایش این رقم تا ۲۵ درصد است.

براساس برنامه توسعه انرژی اتمی روسیه تا سال۲۰۳۰، در این کشور باید ۴۰ نیروگاه اتمی احداث شود.

به گفته رییس آژانس فدرال انرژی اتمی روسیه از سال ۲۰۱۱ میلادی در این کشور هر سال باید دو واحد نیروگاه اتمی احداث شود و برای این کار باید از امکانات این آژانس و نیز توانمندیهای ماشین‌سازی جمهوریهای شوروی سابق استفاده کرد.

برای اجرای این برنامه به ۱۲ تریلیون روبل (۴۷میلیارد دلار) اعتبار مالی نیاز وجود دارد و کرملین قصد دارد از سرمایه‌های خصوصی نیز برای پیشبرد این برنامه استفاده کند.

از اهداف دیگر دولت روسیه برای ایجاد «اتم انرگوپروم»، تقویت نقش روسیه در بازار جهانی خدمات اتمی و ساخت نیروگاههای اتمی است.

تجربه ایجاد مجموعه‌های بزرگ اقتصادی با سیاست واحد که از چند سال پیش در روسیه آغاز شده نشان می‌دهد چنین مراکزی از توانایی رقابتی بالایی برخوردار هستند.

شرکت «گازپروم» نمونه‌ای از این شرکت‌ها است که توانسته در عرصه انرژی بین‌المللی موقعیت خود را تثبیت کند.

در حال حاضر شرکت روسی «اتم استروی اکسپرت» در کشورهای ایران، هند و چین و بلغارستان ۶ واحد نیروگاه اتمی احداث می‌کند و قصد دارد در احداث نیروگاههای اتمی در چند کشور دیگر از جمله قزاقستان، ارمنستان، مصر و اسلوواکی مشارکت کند.

علاوه بر آن، روسیه قصد دارد مرکز بین‌المللی غنی‌سازی اورانیوم ایجاد کند و مذاکراتی در این مورد بین مقامهای روس و چند کشور از جمله قزاقستان و ارمنستان برای غنی‌سازی مشترک اورانیوم انجام گرفته است.

این مرکز قرار است اوایل سال آینده میلادی در مجموع شیمیایی «آنگارسک» واقع در استان ایرکوتسک روسیه تاسیس شود.

بدیهی است با توجه به رقابت‌های شدید در بازار اتمی جهانی و تلاش‌های آمریکا و کشورهای غربی برای کنترل کامل بر آن، روسیه با امکانات فعلی خود نمی‌تواند به اهداف مذکور دست پیدا کند.

وضعیت پیرامون احداث نیروگاه اتمی بوشهر ایران و تلاش‌های آمریکا و متحدانش برای جلوگیری از تکمیل این پروژه نمونه‌ای از رقابت‌های غیر منصفانه است که با اهداف معینی صورت می‌گیرد.

یک مقام آژانس فدرال انرژی اتمی روسیه با اشاره به تفاوت وضعیت بازار اتمی بین‌المللی با دهه ۹۰ میلادی گفت: شرکت‌های بزرگ چندملیتی همچون شرکت آلمانی، فرانسوی «Arev-Plus-Siemens» و شرکت آمریکایی، ژاپنی «‌Toshiba-Westinghouse» در بازار اتمی جهان حضور گسترده دارند.

به نظر کارشناسان امور اتمی، حضور روسیه در بازار اتمی جهان به توانایی رقابت شرکت «اتم انرگوپروم» با این شرکت‌های چندملیتی و اراده دولتمردان روس برای حفظ منافع ملی کشور خود در این بخش مهم بستگی خواهد داشت.