مجازات علنی در چالش مردم و مسئولین
مانادا ملاعلی
اشاره:
در ازدحام جمعیت تنها رفت و برگشت مداوم و پرشتاب شلاق را میبینی که لحظهای در فضا میچرخد و پایین میآید و پس از آن صدای هماهنگ (دستهجمعی) عدهای که فریاد میزنند. ... هفده، هجده، نوزده...
تلاش میکنی تا در این ازدحام راهی و روزنهای بجویی اما جز صدای هیاهوی جمعیت چیزی به گوش نمیرسد.
رقیه رستمپور یکی از کسانی است که شاهد صحنه مجازات علنی یک محکوم بود، او میگوید: من که برای خرید به میدان ولیعصر رفته بودم با ازدحام مردم روبهرو شدم و دیدم آنها دور مردی جمع شدهاند که میخواهند بر او حد جاری کنند. مجری احکام اسم و فامیل و نام پدر او را بلند خواند و گفت که جرمش خرید و فروش و مصرف مواد الکلی است و پشت او را جلوی جمع برهنه کردند و شلاق زدند، صحنه جالبی نبود.
رقیه 25 ساله و خانهدار در مورد این نوع مجازات در ملاءعام میگوید: من در جمع کسانی که برای دیدن جاری کردن حد جمع شده بودند افرادی را دیدم که میخندیدند و از کتک خوردن مجرم لذت میبردند کسانی را دیدم که نفرین میکردند و به حال جوان تاسف میخوردند و کسانی را دیدم که او را مقصر میدانستند و میگفتند «حقش است».
وی معتقد است: علنی بودن تنبیه آبرویی برای مجرم باقی نمیگذارد و او در جامعه دیگر روی زندگی کردن ندارد.
رواج جرایم بزهکاری و فساد و فحشا در جامعه قوه قضائیه را بر آن داشته تا حدود اسلامی را در ملاء عام اجرا کند عدهای امنیت ملی را در این امر دخیل کردند و عده دیگر بحث وجهه ملی را مورد بحث قرار دادند. بازتاب رادیوهای بیگانه در مورد اجرای علنی احکام مثبت نبود.
اما رئیس قوه قضائیه، آیتالله هاشمی شاهرودی اعلام کرد: مردم از اجرای حدود در ملاءعام شادمانند، از سوی دیگر در نماز جمعه طوماری به امضای دو هزار نفر از نمازگزاران رسید که از اقدام اخیر قوه قضائیه حمایت میکرد.
نظرسنجیها چه میگویند؟
بدین سبب بررسی گستردهتر افکار عمومی در دستور کار بسیاری از دستاندرکاران رسانهها قرار گرفت. از آن جمله نظرسنجی گروه اجتماعی سیاست روز از 90 نفر از شهروندان مناطق بالا، پایین و مرکزی شهر در خصوص اجرای احکام در ملاءعام است. این نظرسنجی نشان میدهد وقتی صحبت از اجرای حدود برای جرایم خاص که موجب هتک حرمت عمومی شده یا در ملاءعام صورت گرفته میشود 54 درصد افراد با اجرای علنی احکام این افراد موافقند تاثیر یکبار مشاهده مراسم اجرای حکم در مورد مجرم نیز میتواند در پاسخگویی افراد موثر باشد چنانکه از میان افرادی که شاهد چنین مراسمی بودهاند تنها 18 درصد موافق اجرای علنی بیقید و شرط مجازاتها هستند و 39 درصد آنان اجرای علنی حکم را در مورد مرتکبین جرایم خاص شایسته میدانند.
در حالی که از میان کسانی که مجازات علنی را ندیدهاند، 27 درصد موافق اجرای علنی حکم هستند و 6/59 درصد از آنان اجرای حد علنی را در موارد خاص شایسته و موثر میدانند یک نظرسنجی گستردهتر که از سوی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران منتشر شده است، نظر 600 شهروند تهرانی 18 سال به بالا و 150 نفر از افراد شرکتکننده در 6 مسجد شمال، مرکز و جنوب شهر را مورد مطالعه قرار داده است.
در این نظرسنجی 9/51 درصد از شهروندان در سطح شهر و 9/62 درصد از شهروندان در مساجد اجرای مجازات علنی را موجب پیشگیری از ارتکاب مجدد جرم و 55 درصد از شهروندان و 7/64 درصد از افراد مورد مطالعه در مساجد این امر را موجب پیشگیری از گسترش جرم میدانند.
این افراد تجاوز جنسی به کودکان و زنان، زنا، قاچاق مواد مخدر و قتل نفس را شایسته مجازات علنی میدانند و در کل 6/35 درصد و 3/44 درصد از دو گروه مذکور با اجرای احکام اسلامی در ملاءعام موافق بودهاند.
گرچه این نظرسنجیها تمامی اصول یک تحقیق علمی را رعایت نکردهاند، اما ارائهدهنده تصویری هر چند ناتمام از افکار عمومی و جو جامعه از مجازات علنی است و ضرورت یک تحقیق دقیق و علمی را در خصوص تاثیرات تربیتی مجازات در جامعه آشکار میکند.
زیرا فرض این است که اجرای علنی احکام باعث تنبیه مجرم و عبرت جامعه میشود اما باید دید آیا واقعا اینطور است؟
تنبیه علنی اعدام شخصیت مجرم است
محمدرضا موسوی کارشناس علوم اجتماعی اعتقاد دارد: یکی از انگیزههای رفتاری مردم حفظ حرمت و شان اجتماعی و کسب مقبولیت عام است. مقبولیت اجتماعی یکی از انگیزههای تلاش و فعالیت اقتصادی حتی از راههای نامشروع است مردمی که نمیتوانند پایگاه اقتصادی خوبی کسب کنند با پنهانکاری سعی در کسب مقبولیت برای خویش دارند، وی معتقد است از بین رفتن هویت اجتماعی مساوی با مرگ اجتماعی شخص است کسی که در ملاءعام شلاق میخورد در واقع دچار مرگ اجتماعی میشود در محل زندگی خود بیآبرو میشود و مجبور است نقل مکان کند و اگر باقی بماند دیگر مرزی برای رفتار خود قائل نیست افراد با وجود انجام دادن کارهای خلاف سعی در یافتن مقبولیت ظاهری دارند اما کسی که این مقبولیت را از دست دهد ممکن است جریتر شود.
موسوی میگوید: دلایل ارتکاب جرم پیچیده و عمیق است که. در جوامع پیچیده امروزی برای ریشهکن کردن معضلات باید راهکارهای عمیقتر و کارشناسانهای به کار برد.
شخص شلاق خورده میتواند به یک شخصیت ضد اجتماعی بدل شود و از تمام چشمهای کنجکاوی که شلاق خوردنش را تماشا کردهاند کینه در دل بگیرد و درصدد انتقام برآید.
تا عبرتی شود برای سایرین
کنار خیابان مرد مسنی منتظر است تا وانت برسد و او را به محل کارش ببرد او بیش از 50 سال دارد، خودم را معرفی میکنم و نظر او را درباره مجازات علنی مجرمان میپرسم با لحنی شتابدار میگوید: تنبیه مجرم در ملاءعام چه اعدام باشد و چه شلاق زدن خوب است او میگوید: باید این کار را بکنند تا این همه کثافتکاری در مملکت زیاد نشود.
دختری 18 ساله و دیپلمه که با اکراه به سئوال ما جواب میدهد میگوید: باید مردم شلاق زدن را ببینند، اعدام را ببینند، مردم اگر همه واقعیتها را ببینند و در جریان باشند بهتر است.
پسری که کنار خیابان ایستاده است معتقد است: اجرای احکام اگر علنی باشد عبرتآموز است. او میگوید: خیلی دوست دارم مراسم شلاق خوردن کسی را ببینم اما تا حالا ندیدهام و آن یکی میگوید: دزد را بگیرند دستش را بزنند تا مردم ببینند و دیگر کسی سر کسی را کلاه نگذارد.
بررسی آماری سیاست روز نشان میدهد 25 درصد موافقان مجازات علنی، تحصیلات عالی دارند این در حالی است که در میان مخالفان مجازات علنی 7/4 کمسواد و 6/47 درصد دارای تحصیلات عالی هستند.
اگر این تفاوت در سطح جامعه نیز به طور دقیقتر بررسی شود میتواند در این امر که اجرای علنی حدود در چه مناطقی، چه جامعهای و برای ناظرانی با چه سطحی از دانش، آگاهی و تکاملیافتگی شخصیت اجتماعی میتواند موثر باشد به مسئولان دید دقیقتری بدهد.
باید مصالح اجتماعی و جهانی را در نظر گرفت
محمدجواد حقشناس مدیر کل سیاسی وزارت کشور در خصوص مجازاتهای علنی میگوید: وقتی مشاهده میشود زدن شلاق به برخی متخلفان به جای آنکه درس عبرتی برای دیگران باشد موجب همدردی و همراهی مردم با متخلفان میشود و حس ترحم نسبت به فرد مورد تعزیر برانگیخته میشود این نقض هدفی است که شارع مقدس اسلام برای آن در نظر گرفته است.
وی با اشاره به اینکه آبروی افراد بالاترین و انسانیترین سرمایه هر فرد است که تعرض به آن در اخلاق دینی به شدت نهی شده است میافزاید: اجرای حدود تعزیر در ملاءعام در واقع نوعی تشدید مجازات برای فردی است که مرتکب تخلفی شده است، مجریان اجرای تعزیر در ملاءعام به عوارض آن نگاهی سطحی و غیر کیفی دارند و ضرر و زیانی را که از این بابت به نظام جمهوری اسلامی در سطح جهانی و بینالملل وارد میشود در نظر نمیگیرند.
وی نسبت به علنی کردن چهره خلاف و بد منظر شدن جامعه هشدار میدهد و میافزاید: شلاق خوردن متخلف در انظار کودکان و سالمندان موجب سلب آسایش روانی جامعه میشود مجازاتهایی باید در ملاءعام باشد که رضایت خاطر مردم را فراهم کند.
وی توجیه مردم را لازمه این کار میداند و میگوید: در خصوص انواع جرایمی که قرار است متخلفان در ملاءعام مجازات شوند باید در شورای تامین استانها کارشناسی شود، بلندیان معاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور نیز معتقد است در شرایط فعلی اجرای احکام در ملاءعام اثر بازدارندگی از جرم را ندارد وگرچه اجرای علنی احکام چیزی جدیدی نیست اما این موج جدید که در میدانهای شلوغ حاد شهر جوانان را حد میزنند باعث حاد شدن و التهابآفرینی در جامعه میشود.
این در حالی است که آیتالله محمدی گیلانی رئیس دیوان عالی کشور در نشست مطبوعاتی خود در روز چهارشنبه هفته گذشته گفته است اگر بنا باشد احکام الهی با رضایت افراد جامعه اجرا شود، سنگ روی سنگ بند نمیشود وی فشار را برای نظمگیری جامعه الزامی میداند وی میافزاید: اگر اجرای احکام باعث وهن دولت جمهوری اسلامی شود حسب دستور ولی امر موقتا اجرای آن را ترک میکنیم که به معنای تعطیل آن یا رد کردن احکام اسلامی نیست وی خاطرنشان میکند شورای امنیت ملی که عضوی از اعضای دولت است چنانچه بخواهد در این مورد نظر دهد باید نظر خود را اعلام کند و در صورت تایید رهبر، اجرای احکام به طور موقت برداشته میشود وی میگوید: اگر بنا باشد جزا نباشد اساس دین قانون و نظام بر باد است و اگر اساس نظام مرتعش شود دیگر نمیشود زندگی کرد وی میگوید: شاهرودی در اجرای حدود مشاورینی دارد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
