تاریخ انتشار : ۱۹ بهمن ۱۳۸۹ - ۱۲:۵۳  ، 
کد خبر : ۲۰۹۱۹۰
رسالت بررسی می‌کند

بحران آب چالش اصلی قرن 21

اشاره‌: گروه اقتصادی: صاحبنظران معتقدند یکی از بحرانهای اساسی دنیا در قرن حاضر (21) چالش بر سر موضوع آب است که از هم‌اینک با درگیری بر سر رودخانه‌های مرزی در برخی کشورها آثار آن پدیدار شده است. بر همین اساس ضروری است تا برنامه‌ریزان کشورمان از هم‌اکنون با اتخاذ تدابیر مناسب توجه بیشتری به منابع آب نموده و از بروز بحرانهای خطرناک که در پیش‌رو است و در آینده حادتر خواهد شد جلوگیری کنند. خصوصاً که ایران در منطقه خشک و نیمه‌خشک جهان قرار دارد. افزایش جمعیت، نیاز بخش کشاورزی، حرکت به سمت صنعتی شدن و مهاجرت روستاییان از روستاها به شهرها عواملی هستند که رشد مصرف آب را افزایش داده‌اند. متوسط بارندگی سالانه ایران 270 میلیمتر است که حدود یک سوم متوسط بارندگی جهان است. برخی معتقدند 70 درصد خسارتهای ده ‌ساله گذشته ایران در زمینه بلایای طبیعی ناشی از سیل و یا خشکسالی بوده است. حداکثر آب قابل استحصال ایران 130 میلیارد مترمکعب است که سالانه 90 میلیارد مترمکعب آن تولید و در دسترس قرار می‌گیرد. در شرایط کنونی 30 درصد منابع آبی که با هزینه‌های گزاف تهیه و توزیع می‌شود بدون اینکه به دست مصرف‌کننده برسد در شبکه آبرسانی تلف می‌شود و بازدهی آبیاری کشاورزی نیز نامناسب و حداکثر 30 درصد است. علاوه بر 90 میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر که هم‌اکنون مورد بهره‌برداری قرار دارد 40 میلیارد مترمکعب آب نیز فاقد هرگونه برنامه‌ریزی و بدون استفاده و بهره‌برداری قرار دارد. رشد مشترکین آب و فاضلاب فقط در تهران سالانه 60 هزار نفر است که ابعاد روزافزون مصرف را نشان می‌دهد. از سوی دیگر روان‌آبهای کشور امسال 45 تا 50 درصد کاهش یافته است. به مناسبت خشکسالی‌های پیاپی که افت سطح منابع آب زیرزمینی را به همراه داشته و بحران آب خصوصاً در تهران که ذخایر آب سدهای اطراف را به میزان حداکثر دو ماه کاهش داده به نظرخواهی از دست‌اندرکاران منابع آب کشور پرداختیم که در ذیل می‌آید:

مهندس عباسقلی جهانی ـ استاد دانشگاه و کارشناس مسایل آب، بحران و جنگ آب در آینده را مورد اشاره قرار داد و گفت: از یک نظر منابع آب شیرین در جهان تجدیدشونده هستند و این فرآیند تجدیدپذیری منابع به تبعیت از چرخه آب در طبیعت است.
وی افزود: در واقع مقدار آب تجدیدشونده که در حال حاضر در کره زمین و یا در هر محدوده جغرافیایی دریافت می‌شود تقریباً معادل همان آبی است که هزاران سال پیش دریافت می‌شده است.
مهندس جهانی اضافه کرد: از طرف دیگر توزیع مکانی و زمانی این مقدار آب تجدیدشونده که نیازهای انسان اعم از تولید مواد غذایی، توسعه صنعتی، محیط‌زیست و بقیه نیازها به آن وابسته است کاملاً متغیر می‌باشد.
مهندس جهانی با اشاره به جمعیت جهان اظهار داشت: در قاره آسیا، 60 درصد جمعیت دنیا متمرکز است در حالی که در همین قاره فقط 36 درصد منابع آب تجدیدشونده دریافت می‌شود.
وی افزود: در حوزه آبریز رودخانه بزرگ آمازون، 14 درصد منابع آب تجدیدشونده دریافت می‌شود در حالی که جمعیت ساکن در این منطقه فقط 4/0 درصد جمعیت جهان را شامل می‌شود.
وی اضافه کرد: ثابت بودن منابع و توزیع زمانی و مکانی ناموزون و غیریکنواخت در سطح جهان، مساله‌ای است که توجه جدی می‌طلبد.
این استاد دانشگاه خاطرنشان ساخت: جمعیت دنیا در طول قرن بیستم از 2 میلیارد نفر به حدود 6 میلیارد نفر رسید.
وی افزود: از سال 1950 تا 1990 یعنی در مدت 40 سال براساس آمار مدونی که بررسی شده، مصارف آب در سطح دنیا 3 برابر شده است.
وی اضافه کرد: در سال 1950 در سطح دنیا، تنها 83 شهر بود که جمعیت بیش از یک میلیون نفر داشت در حالی که در حال حاضر این تعداد از مرز 290 شهر گذشته است.
این استاد دانشگاه خاطرنشان ساخت: اراضی آبی که در سطح دنیا وجود دارد، 16 درصد اراضی زیر کشت دنیا را پوشش می‌دهد و این در حالی است که 40 درصد مواد غذایی در دنیا وابسته به این اراضی است.
مهندس جهانی آلوده شدن منابع تجدیدشونده را مورد توجه قرار داده و اظهار داشت: همه پارامترهایی که ذکر شد و پارامترهای دیگر، از همان مقدار ثابت از هزاران سال پیش که در اختیار بشر بوده، براساس نیازهای روزافزون بشر برداشت بیشتری صورت می‌گیرد، اثرات این برداشتها اثرات ثانویه است که به مساله کاهش کیفیت منجر می‌شود.
وی افزود: با توجه به آلودگی‌های شدید ناشی از توسعه ناموزون و برداشتهای زیاد، منابع آب تجدیدشونده تبدیل به منابع آب نیمه‌تجدیدشونده می‌شوند و به دلیل کیفیت نامطلوب آب، هر سال مقداری از این آب از دسترس خارج می‌شود.
مهندس جهانی تاکید کرد: در شرایطی که منابع آب ثابت است، تقاضاها در حال افزایش و کیفیت آب روزبه‌روز در حال تخریب و افت است، قطعاً رقابتهایی بر سر آب ایجاد خواهد شد.
وی یادآور شد: در حال حاضر در سطح دنیا حداقل 220 تا 250 رودخانه وجود دارد که حوزه آبریز این رودخانه‌ها بین دو کشور یا بیشتر قرار گرفته است، طبیعتاً این مساله برداشت آب را با مشکلاتی در آینده مواجه و کشورها با یکدیگر به مقابله خواهند پرداخت.
وی افزود: در کنار کشورمان، رودخانه دجله و فرات قرار دارد که از کشور سوریه،‌ عراق و ایران عبور می‌کند، یا رودخانه هیرمند که رودخانه‌ای مرزی است و حدود 90 هزار هکتار کشاورزی ما وابسته به این رودخانه است، لذا کشور ما نیز در معرض تهدیدات آبی قرار دارد.
وی افزود: در حال حاضر در سطح دنیا 70 منطقه یا کانون بحران شناخته شده است. مهندس جهانی تاکید کرد: سه پارامتر، کمیت، کیفیت و توزیع آب بین حوزه آبریزی در دو یا چند کشور، موجب شده که مساله آب و بحران آب به عنوان یک موضوع اساسی در مناسبات بین‌المللی تبدیل شود.
وی افزود: سازمان ملل در ارزیابی خود در طبقه‌بندی مسایل دنیا در سالهای اولیه قرن 21 مساله بحران آب را به عنوان دومین موضوع مورد چالش میان کشورها اعلام کرده است.
مهندس جهانی در مورد بحران آب در ایران گفت: حدود یک درصد جمعیت جهان در کشور ما مستقر است و این در حالی است که ما تنها از 036/0 درصد منابع آب جهانی برخورداریم.
وی افزود: شاخصهایی که در مورد بحران آب در دنیا ذکر شد در سطح ملی ما هم وجود دارد مثلاً، در نیمه ‌غربی کشور ما حدود 70 درصد از کل آب تجدیدشونده وجود دارد در حالی که جمعیت ساکن آن منطقه تنها 50 درصد کل کشور را شامل می‌شوند و این نشان از ناموزون بودن توزیع مکانی و زمانی آب دارد.
وی یادآور شد: بیش از 50 درصد آب کل کشور در فصل غیرزراعی مشاهده می‌شود.
وی افزود: هرچند در برخی دشتهای وسیع مثل کرمان، اصفهان و مشهد امکان توسعه برداشت آبهای زیرزمینی وجود دارد، اما متاسفانه از سقف مجاز بهره‌برداری عبور کرده‌ایم.
این کارشناس امور آب، قیمت تمام شده هر مترمکعب آب را نسبت به سالهای گذشته چند برابر دانست و گفت: ما هر سال که می‌گذرد ناچاریم برای استعمال آب در مکان‌های بیشتر سد بسازیم و هرچه به سمت آینده می‌رویم محل‌هایی که برای احداث سدها انتخاب می‌شود مشکل‌تر می‌شود و روزبه‌روز میزان آب قابل تنظیم کاهش و هزینه‌های آن افزایش می‌یابد.
وی رشد جمعیت کشور و تاثیر آن بر مصرف آب را مورد توجه قرار داد و گفت: جمعیت کشور در یک‌صد سال گذشته 6 برابر شده است و در سالهای 1340 تا 1375 نزدیک به 30 میلیون نفر به جمعیت شهری اضافه شده است. در طول این مدت مصرف آب 2/2 برابر شده است.
وی افزود: سرانه آب در کشور ما در مقایسه با سرانه آب در جهان یک سوم است، یعنی در حال حاضر سرانه آب در جهان برای هر نفر 8 هزار مترمعکب است و در ایران این میزان برای هر نفر 2100 مترمکعب می‌باشد.
مهندس جهانی تاکید کرد: همه این موارد نقطه‌نشان‌ها و شاخص‌هایی است که نشان می‌دهد ما چقدر در آستانه بحران آب و آسیب‌پذیری در مدیریت آب در کشور قرار داریم.
این استاد دانشگاه در مورد بحران آب در تهران گفت: اولین سوالی که در تهران باید پاسخ داد این است که آیا ظرفیت‌های مناسب برای تامین آب در تهران ایجاد شده یا نه؟
وی افزود: این ظرفیت وجود دارد و ایجاد شده است و از طرق مختلف از جمله آبهای سطحی و از طریق آبهای زیرزمینی این ظرفیت‌ها ایجاد شده است ولی به دنبال این موضوع، چند مساله مهم وجود دارد که باید به آن توجه شود.
وی گفت: تهران واقعاًً بدون حساب و کتاب و بدون توجه به امکانات در حال توسعه است، اگر چنانچه به مسایل اساسی و تعیین‌کننده‌ای مثل مساله آب توجه نشود و آب در حلقه توسعه مورد توجه قرار نگیرد، هر چقدر ظرفیت جدید نیز به وجود آید، باز هم در آینده با محدودیتهای جدی روبرو خواهیم بود.
وی افزود: در حالی که ما در یک منطقه خشک و نیمه‌خشک قرار داریم، در تهران مصرف‌گرایی و تلفات آب در حد غیرقابل قبولی است.
وی اضافه کرد: هم خود مردم و هم دولت باید فرهنگ مصرف را مورد توجه جدی قرار دهند، مردم با رعایت مصرف و دولت با فن‌آوریهای به روز تلفات آب را کاهش دهند.
مهندس جهانی در مورد نظریه جدا کردن آب آشامیدنی از آب غیرآشامیدنی گفت: کسانی که چنین نظریه‌ای را می‌دهند باید مطرح کنند چه هزینه‌ها و چه فایده‌هایی در این طرح وجود دارد و در چه مدت زمانی این طرح قابل اجراست.
وی افزود: به اعتقاد بنده، با توجه به پیچیدگیهای عظیمی که در مورد مساله تامین آب و نحوه آب‌رسانی در تهران وجود دارد، در انجام چنین کاری، می‌بایست از بررسی‌های کارشناسی استفاده کرده آنگاه آن را به عنوان یک نظریه لازم‌الاجرا اعلام کنیم.
مهندس ستار محمودی مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران درخصوص وضعیت بحرانی آب در این استان گفت: درخصوص آب استان تهران همیشه با یک محدودیت کلی مواجه هستیم چرا که میزان سهم سرانه آب در تهران بسیار پایین و در حدود 600 مترمکعب می‌باشد در حالی که متوسط این میزان در کشور حدود 2030 مترمکعب و در دنیا 7000 مترمکعب است.
وی افزود: براساس شاخص‌های جهانی هر منطقه که سهم سرانه آب آن زیر 1000 مترمکعب باشد با بحران آب روبه‌رو می‌باشد که اگر این میزان به کمتر از 500 مترمکعب برسد با بحران مطلق روبه‌رو خواهد بود.
مهندس محمودی یادآور شد: برای محدوده جغرافیایی شهرستان تهران (تهران، دماوند و کرج) سهم سرانه آب زیر 500 مترمکعب می‌باشد که بنا به تعریف فوق‌الذکر در این منطقه با بحران مطلق آب روبه‌رو می‌باشیم.
وی در پاسخ به این پرسش که اگر تهران با محدودیت کلی منابع آب روبه‌رو می‌باشد چرا تنها امسال شاهد قطعی آب بوده‌ایم گفت: در سال جاری وضعیت آب شهر تهران بشدت دچار مشکلات بیشتری شد که علت آن نیز به خشکسالی 3 سال اخیر کشور برمی‌گردد به گونه‌ای که منابع آب زیرزمینی و نیز سطحی آسیب‌دیده و تحلیل‌رفته‌اند.
وی خاطرنشان ساخت: در سال جاری در تهران حدود 270 میلیون مترمکعب یعنی 29 درصد نیاز سالانه این شهر با کاهش منابع آبی مواجه بوده‌ایم که این میزان، آب حدود 108 ماه شهر بندرعباس و یا 18 ماه آب شهر مقدس مشهد می‌باشد که نشان می‌دهد حجم کاهش منابع آبی بسیار سنگین است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب تهران در ادامه به اقدامات به عمل آمده درخصوص مقابله با بحران کم‌آبی پرداخت و گفت: در این خصوص اقدامات ما در دو بخش جبران کاهش منابع آب از طریق برداشت بیشتر از منابع زیرزمینی و کاهش در بخش مصرف متمرکز شد.
وی ادامه داد: درخصوص برداشت بیشتر از منابع زیرزمینی نتایج اقدامات انجام شده به شرح زیر می‌باشد: بازسازی 45 حلقه چاه، بهره‌برداری از 49 حلقه چاه جدید که 27 حلقه چاه دیگر نیز عمدتاًًً در مناطق غرب، جنوب‌غرب و شمال‌شرق در دست حفاری هستند. همچنین 87 حلقه چاه دیگر در دست برنامه می‌باشد.
مهندس محمودی یادآور شد: در حال حاضر 45 دستگاه حفاری مشغول حفاری چاههای جدید می‌باشند البته در کنار این اقدامات چاههای ارگانها و سازمانها که حفاری شده بودند مورد بررسی و حدود 700 حلقه چاه شناسایی شد که از این میان تنها 40 حلقه چاه مشخصات قابل استفاده برای مصرف شرب را داشت و با توجه به نیاز خود این سازمانها فقط 22 حلقه چاه در برنامه قرار گرفت.
وی در ادامه به قناتهای موجود تهران اشاره کرد و گفت: حدود 286 رشته قنات در تهران وجود دارد که بالای 5 لیتر آب‌دهی در ثانیه را دارا هستند که روی آن تعداد از قناتها که از لحاظ کیفی آب آنها مناسب بود برنامه‌ریزی و در حال حاضر 12 قنات در دست اقدام جهت لایروبی و سایر کارها قرار دارند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران در ادامه به اقدامات به عمل آمده در زمینه کاهش مصرف آب اشاره کرد و گفت: در این خصوص کارهای متعددی همزمان انجام گرفت که کاهش فشار در شبکه جهت جلوگیری از تلفات، به کارگیری تجهیزات کنترل مصرف، قطع شبانه آب در برخی مناطق، تعیین سهمیه برای هر مصرف‌کننده که در قبوض آب اعلام شده و چنانچه بیش از این میزان آب مصرف شود اخطار همراه با جریمه در پی دارد.
تعویض کنتورهای معیوب و بازسازی شبکه که شتاب بیشتری نسبت به سالهای گذشته داشته است، ارسال دستورالعمل مصرف آب برای منازل و دستگاههای دولتی و نیز نوبت‌بندی آب از دیگر اقدامات شرکت آب و فاضلاب استان تهران می‌باشد.
وی گفت: درخصوص نوبت‌بندی آب مشکل داشتیم و لوله‌های آب نیز برای این کار مهیا نبود ولی چون راهکارهای قبلی تنها 5/3 درصد صرفه‌جویی ایجاد کرده بود طرح نوبت‌بندی مورد توجه قرار گرفت که با اجرای این طرح تاکنون 4/8 درصد در مصرف آب صرفه‌جویی به عمل آمده است که تا 15 درصد صرفه‌جویی موردنظر فاصله بسیار زیادی را دارد و نیازمند کمک و همیاری مردم هستیم.
مهندس محمودی همچنین به قطع انشعاب مشترکین پرمصرف اشاره کرد و گفت: تاکنون حدود 17 هزار انشعاب در این زمینه قطع گردیده است.
وی درخصوص وضعیت آینده منابع آب تهران اظهار داشت: منابع آب در فصل پاییز با تنگنای بیشتری مواجه خواهد شد چرا که تامین آب که عمدتاً از منابع سطحی است با کاهش مواجه شده است به گونه‌ای که حجم آب سد کرج در 18/6/80 حدود 16 میلیون مترمکعب بوده است در حالی که سال گذشته در همین موقع 85 میلیون مترمکعب بود یعنی با 81 درصد کاهش مواجه شده است. بنابراین ناچار خواهیم بود که با افزایش برداشت آب از منابع زیرزمینی خلا به وجود آمده را جبران نماییم.
وی درخصوص احتمال افزایش ساعات قطع آب گفت: هر دو هفته یکبار وضعیت منابع و مصارف آب مورد بررسی قرار می‌گیرد و هنگامی که مشاهد شود وضعیت چندان مطلوب نیست در ساعات قطع آب تغییراتی به وجود خواهد آمد.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب در زمینه مسایل بهداشتی آب تهران تاکید کرد: تاکید می‌کنم که آب تهران آب سالمی است و نیازی به جوشاندن ندارد و شبانه‌روز تحت کنترل می‌باشد البته مردم در مصرف آبهای خارج از شبکه مانند آب پارکها باید دقت کنند.
وی همچنین درخصوص آبیاری فضاهای سبز به وسیله آب شبکه گفت: درخصوص مواردی که از آب شرب جهت آبیاری استفاده شده است شهرداری تهران همکاری خوبی داشته و علاوه بر حداقل برداشت از آب شبکه از آب غیرشرب و تانکر برای آبیاری فضاهای سبز استفاده نموده است.
مهندس محمودی در پاسخ به سوال خبرنگار ما درخصوص امکان تفکیک آب شرب و غیرشرب گفت: از دو شبکه‌ای کردن آب تفاسیر گوناگونی به عمل آمده است اگر منظور از تفکیک آب مصرفی به آب شرب و غیرشرب باشد این کار نه در تهران بلکه در هیچ شهر بزرگی عملی نیست چرا که به موازات شبکه موجود که طول آن به 9200 کیلومتر بالغ می‌شود باید لوله کشید که به جای این سرمایه‌گذاری می‌توان با تعمیر و بازسازی لوله‌ها و نصب تجهیزات کاهنده صرفه‌جویی زیادی کرد اما اگر منظور از تفکیک این باشد که شبکه دیگری برای فضای سبز و صنوف خدماتی مانند کارواش اتومبیل داشته باشیم این کار شدنی است و در حال حاضر یک تیم مشترک با شهرداری تهران در حال کار روی این مساله می‌باشد و در سال گذشته شهرداری منطقه 14 هزار انشعاب آب غیرکیفی را به برخی مشاغل واگذار نمود.
مهندس حسینعلی طراوت مدیرعامل سازمان آب منطقه‌ای تهران در گفتگو با خبرنگار ما گفت: منابع آب شرب تهران از دو منبع جریانات سطحی شامل سدهای کرج، لتیان و لار و سفره زیرزمینی دشت تهران تامین می‌شود.
وی افزود: در سالهایی که ریزشهای جوی در حد طبیعی است 62 درصد آب از منابع سطحی و مابقی از منابع زیرزمینی تامین می‌شود. در دو سه سال اخیر که مواجه با وضعیت کمبود آب بوده‌ایم این نسبت تغییر کرده و امسال به حدود 50 درصد رسیده است.
مهندس طراوت یادآور شد: در این چند سال به علت خشکسالی میزان ذخیره آب در سدهای مذکور بشدت کاهش یافته است و امکان آن نبود که تقاضاهایی که در این خصوص پیش‌بینی شده بود برآورده گردد.
وی تاکید کرد: امسال از این سه سد هیچ آبی به بخش کشاورزی اختصاص نیافته است و صرفاً همه جریان ورودی و مخازن به آب شرب و بخش صنعت اختصاص یافته است. تا با توجه به توضیح قبل که میزان استفاده از سفره زیرزمینی افزایش یافته است بتوان آب شرب مورد نیاز مردم را تامین کنیم.
مهندس طراوت درخصوص وضعیت آینده آب در تهران گفت: اگر وضعیت جوی مشابه وضعیت کنونی باشد مخازن سدهای تامین آب تهران قادر به برآورده کردن تقاضاها نخواهند بود.
مدیرعامل آب منطقه‌ای تهران در زمینه اقدامات به عمل آمده درخصوص افزایش ظرفیت منابع آبی گفت: ایجاد خط انتقال آب مازاد بر نیاز شبکه آبیاری قزوین به تهران که با هزینه‌ای بالغ بر 220 میلیارد ریال به اجرا درآمد که متاسفانه به علت کاهش شدید آب این رودخانه وزیاران این امر کاملاً محقق نگردید و به مقدار خیلی کم آب در حال حاضر انتقال می‌باشد.
همچنین طرح اضطراری انتقال آب از حاشیه رودخانه جاجرود به تصفیه‌خانه شمال تهران که سال گذشته به بهره‌برداری رسید و حفر تعداد زیادی چاه از دیگر اقدامات در این زمینه می‌باشد.
وی در پاسخ به سوالی درخصوص عدم احداث به موقع سد طالقان و اینکه اگر این سد احداث می‌شد مشکل کم‌آبی تهران به وجود نمی‌آمد؟ اظهار داشت: یکی از طرحهای پیش‌بینی شده برای جبران بخشی از کمبود آب تهران اجرای سد طالقان می‌باشد که البته سابقه 40 ساله دارد و ابهاماتی در زمینه مسایل فنی و پی و جناحین آن صرفنظر از کمبود اعتبار که اجرای آن را به تاخیر انداخته بود وجود داشته است.
وی افزود: عملیات اجرایی سد طالقان هفته گذشته به واسطه اعتبارات فاینانس یک شرکت چینی آغاز شد و مقرر شد پس از 4 سال به بهره‌برداری برسد.
مدیرعامل سازمان آب منطقه‌ای تهران افزود: نکته مهم درخصوص سد طالقان این است که تاسیسات زیردست سد و شبکه آبیاری و خط انتقال آن اجرا شده است.
این سد توانایی تنظیم سالانه 420 میلیون مترمکعب آب را دارا است که 150 میلیون مترمکعب آن به تهران اختصاص خواهد یافت.
وی همچنین یادآور شد:؛ عملیات اجرایی احداث سد ماملو بر روی رودخانه جاجرود نیز در حال انجام می‌باشد که تاسیسات جانبی آن احداث شده و مساحت بدنه سد بزودی به مناقصه گذاشته می‌شود.
مهندس طراوت با اشاره به لزوم اصلاح شیوه مصرف آب در تهران تاکید کرد: با تداوم وضعیت کنونی مصرف آب و توسعه بدون برنامه این شهر مشکل کمبود آب همیشه در تهران وجود خواهد داشت و ضروری است که در این زمینه اقدامات لازم انجام شود.
وی افزود: متاسفانه در کشور ما استفاده بهینه‌ای از منابع آب صورت نمی‌گیرد به گونه‌ای که در بخش کشاورزی مطابق آمار ارایه شده توسط وزارت جهاد کشاورزی راندمان استفاده از آب حدود 33 درصد می‌باشد که با اقدامات در دست انجام این وزارتخانه این میزان تا 60 درصد قابل افزایش است.
وی درخصوص اهمیت آب در دهه‌های آینده گفت: میزان آب تجدیدشونده در دهه‌های آینده بشدت در حال کاهش است و در آینده نزدیک آنچه مورد منازعه کشورها خواهد بود تسلط بر منابع آبی است و کشور ما نیز بر روی خط بحران قرار دارد که چنانچه اقدامات مناسب صورت نگیرد یک بحران جدی در طول 10 سال آینده خواهیم داشت.
مهندس امرالله جاماسب ـ مدیرکل تامین آب و بهره‌برداری از تاسیسات آبی وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر اینکه کشور ما کشور خشکی است اظهار داشت: ما اگر مدیریت صحیح و یکپارچه‌ای بر منابع آب نداشته باشیم و هماهنگی لازم در هیات دولت وجود نداشته باشد، مشکل بحران آب حل نخواهد شد.
وی با اشاره به «بند ب تبصره 109» برنامه سوم توسعه گفت: براساس این قانون تا سال 2004 و 2005 ما موظفیم به هر طریقی به هر طریقی چه از طریق احداث سدهای مخزنی چه از طریق احداث ایستگاههای آب پمپاژ براساس اصول فنی و مهندسی آبهای خروجی از کشور را مهار کنیم.
جاماسب اضافه کرد: لذا براساس برنامه سوم می‌بایست میزان استعمال آب از طریق رودخانه‌های مرزی به حداکثر ممکن و میزان خروج به کمترین میزان خود برسد.
مدیرکل تامین آب و بهره‌برداری از تاسیسات آبی وزارت جهاد کشاورزی همچنین ماده 107 برنامه سوم را نیز مورد توجه قرار دهد و گفت: براساس این بند از قانون برنامه سوم متوسط بازده آبیاری در مزارع از 5/36 درصد در سال 78 به 5/41 درصد تا پایان برنامه سوم اقتصادی افزایش خواهد یافت.
وی افزود: در صورتی که آبیاری تحت فشار مورد توجه قرار گیرد این راندمان به 90 درصد هم خواهد رسید.
جاماسب با اشاره به اینکه دولت می‌بایست بیش از این به مدیریت و هدایت آب تا تصدی‌گری بپردازد گفت: در صورتی که تصدی‌گری دولت کاهش یابد، 1/2 میلیون هکتار از شبکه‌های آبیاری کشاورزی زیر پوشش تشکلهای آبیاری قرار می‌گیرند که در آن صورت وضعیت آب بهبود خواهد یافت.
وی افزود: در حال حاضر 1/2 میلیون هکتار شبکه آبی در کشور وجود دارد که به دلیل تصدی دولتی فقط 400 هزار هکتار آن کامل است و بقیه این 1/2 میلیون هکتار به صورت شبکه ناقص می‌باشد.
این کارشناس امور آب خواستار تفکیک آب آشامیدنی از آب غیرآشامیدنی در تهران شد و گفت: در صورتی که آب تهران تفکیک شود به مقدار قابل توجهی از آبی که در شبکه آبی تهران جریان دارد و به فاضلاب می‌رود، مهار خواهد شد.
وی افزود: با این کار در واقع یک مدیریت صحیح آبی خواهیم داشت و کمبود آبی که اکنون در زمینهای کشاورزی وجود دارد مرتفع می‌شود.
مدیرکل تامین آب و بهره‌برداری وزارت جهاد کشاورزی با انتقاد از سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی برای در اختیار گذاشتن تسهیلات اندک برای سازمان‌دهی امور آب گفت: وقتی بحران آب در کشور وجود دارد تمامی نهادهای مسئول باید به این موضوع توجه لازم را داشته باشند.
وی در پایان تاکید بر لزوم اجرای قانون توزیع عادلانه آب گفت: با استعمال آبهای سطحی از طریق طرحهای کوچک می‌توان کمبود آب موجود در کشور را جبران کرد.
وی افزود: این طرحها به ظاهر کوچک از طریق کارشناسان داخلی و امکانات موجود به راحتی در طول یک الی دو سال و بدون نیاز به تکنولوژی خارجی، قابلیت اجرا دارد.
مهندس عبدالمحمود رحیمی ـ مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب منطقه سه تهران و کارشناس مسایل آب، بحران آب در کشور را مورد توجه قرار داده و گفت: دو عامل مهم در بحران آب و کمبود آب موثر بوده و هستند، اول کاهش میزان بارندگی و دوم کاهش سطح آبهای زیرزمینی.
وی افزود: دو عامل برداشت بی‌رویه، مصرف بالا و بارندگی نیز روزبه‌روز بر مشکلات آب می‌افزاید و در صورتی که این روند ادامه داشته باشد در آینده با مشکل بیشتری روبرو خواهیم شد.
وی اضافه کرد: امروزه در دنیا، مساله آب یک مساله مهم و حیاتی است، لذا حفظ آبهای موجود و بازدهی بالاتر از آب‌های موجود، موضوعی است که باید مدنظر قرار گیرد و می‌بایست از روشهای مختلف و مدرن آبیاری بجای روشهای کهنه و سنتی استفاده شود.
وی افزود: با توجه به افزایش جمعیت، کم‌آبی و خشکسالی، هنوز بازدهی لازم از آبهای مصرفی وجود ندارد.
وی اضافه کرد: وقتی سدهای کرج، لار و لتیان برای ذخیره آب تهران در نظر گرفته شد هیچ‌وقت تصور نمی‌شد این سدها باید این میزان جمعیت را پوشش دهد.
این کارشناس امور آب در مورد میزان بارندگی در کشور گفت: متوسط بارندگی در کشور ما 250 میلی‌متر بوده در حالی که متوسط بارندگی در کره زمین 830 میلی‌متر است.
وی افزود: در کشور ما میزان بارندگی حدود 70 درصد کمتر از متوسط بارندگی در دنیا است.
مهندس رحیمی خاطرنشان ساخت: تهران در گذشته نیز با خشکسالی روبرو بوده است ولی هیچ زمانی با چنین جمعیتی مواجه نبوده است و در مواقع خشکسالی نیز با وجود سدهای موجود و آبهای زیرزمینی نسبت به جمعیت تهران نه تنها کمبود آبی حس نمی‌شد، بلکه می‌توانستیم به فضای سبز نیز کمک کنیم.
مدیرعامل آب و فاضلاب منطقه سه تهران در مورد جداسازی آب آشامیدنی از آب غیرآشامیدنی گفت: این موضوع از مدتها پیش مورد سوال شهروندان بوده است، در حال حاضر همکاریهایی را با شهرداری شروع کرده‌ایم.
وی افزود: آبیاری فضاهای سبز و بوستان‌ها در اغلب مناطق تهران در سالهای گذشته با استفاده از آب تصفیه‌ شده انجام می‌شد اما امسال با همکاری شهرداری موفق شدیم از آب خام و غیرآشامیدنی برای آبیاری فضاهای سبز و بوستان‌ها استفاده کنیم. وی افزود: برای استفاده بیشتر از آب خام و غیرشرب جهت آبیاری فضاهای سبز اکنون در برخی مناطق عملیات حفاری و لوله‌گذاری ادامه دارد.
وی اضافه کرد: از آب خام و غیرشرب برای شستشوی فضاهای معابر و کارواش استفاده می‌شود.
وی افزود: با توجه به وضعیت آبی موجود به هیچ‌وجه مقرون به صرفه نیست که ما شبکه‌ای معادل شبکه موجود اجرا کنیم.
مهندس رحیمی با تاکید بر فرهنگ مصرف آب گفت: با توجه به محدودیت جدی منابع آب و افزایش تقاضا برای آن استفاده صحیح و بهتر از آب باید در جامعه به فرهنگ مبدل شود. وی افزود: با اطلاع‌رسانی و ارتقای سطح آگاهی عمومی، می‌توان به حفظ منابع ارزشمند آب و استفاده بهینه آب توسط مشترکان، کمک کرد.

نظرات بینندگان
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
نشریات