من در اینجا تفتیش عقیده می‌شوم

ماشاالله شمس‌الواعظین سردبیر روزنامه توقیف شده نشاط خواستار حضور اعضای هیأت نظارت بر اجرای قانون اساسی در دادگاه خود شد.
وی که دیروز در دومین جلسه محاکمه خود در محل شعبه 1410 دادگاه عمومی تهران حضور یافته بود با اعلام این مطلب به همراه وکلایش به دفاع از خود پرداخت. در عین حال شمس‌الواعظین یک بار دیگر تأکید کرد به علت عدم حضور هیأت منصفه در دادگاه، صلاحیت آن و قاضی سعید مرتضوی را قبول ندارد و تنها از حیث تکلیف و احترام به قانون به دفاع از خود می‌پردازد. همچنین وکلای شمس‌الواعظین اعلام کرده‌اند درباره صلاحیت دادگاه، درخواست تجدیدنظر خواهند کرد.
از حضور لطیف صفری جلوگیری شد
جلسه دیروز که طبق ابلاغ قاضی سعید مرتضوی قرار بود رأس ساعت 9 بامداد آغاز شود با یک ساعت تأخیر آغاز شد. پیش از آغاز جلسه و پس از ورود سردبیر روزنامه توقیف شده نشاط، لطیف صفری مدیر این روزنامه نیز وارد دادگاه شد و هنوز در جای خود ننشسته بود که توسط یکی از کارکنان مجتمع و به درخواست سعید مرتضوی به خارج سالن دادگاه هدایت شد. لطیف صفری در حالی که محل دادگاه را ترک می‌کرد خطاب به خبرنگاران گفت من مدیر مسئول روزنامه نشاط هستم و حاضرم مسئولیت همه مطالب و کارهای آن را بپذیرم. لطیف صفری پس از خروج از دادگاه و دیداری کوتاه با سعید مرتضوی از او شنید حق ندارد در دادگاه حضور یابد و مجبور به ترک دادگاه شد. همین دیدار کوتاه باعث شد هنگامی که سعید مرتضوی در جایگاه قضاوت بنشیند با اعتراض شمس‌الواعظین و وکلای او روبه‌رو شود. آنها خواستار حضور لطیف صفری در دادگاه بودند که رئیس دادگاه، با اظهار این مطلب که شما می‌خواهید دادگاه را بهم بزنید و وقت آن را تلف کنید، با این درخواست مخالفت و اعلام کرد لطیف صفری تنها به صورت ارباب رجوع می‌تواند در دادگاه حضور یابد. با وجود این هنگامی که خبرنگار عصر آزادگان در حال خروج از دادگاه برای دعوت کردن مدیر مسئول روزنامه نشاط به جلسه بود، قاضی سعید مرتضوی به مأموران حاضر دستور داد، در صورت خروج خبرنگار از بازگشت او به دادگاه جلوگیری کنند.
نماینده شاکی: آزادی عقیده به معنای بیان هر عقیده‌ای نیست
پس از آغاز رسمی، جلسه «شریفی» نماینده دادگستری استان تهران و مدعی‌العموم (که شاکی پرونده است) با قرائت ضمنی به سخنان روز گذشته سیدمحمد سیف‌زاده وکیل شمس‌الواعظین پاسخ گفت. وی در آغاز پاسخ خود به مطبوعات و خبرنگاران حاضر در جلسه هشدار داد که از نقل مطالب کذب خودداری کنند و در این ارتباط به اخبار روزنامه‌های صبح امروز و خرداد اشاره کرد. وی ضمن تکذیب تیتر شماره دیروز روزنامه صبح امروز که در آن به نقل از سعید مرتضوی گفته شده بود «برخورد شمس‌الواعظین با دادگاه سیخکی است» خواستار معرفی خبرنگاران این روزنامه در جلسه دادگاه شد و هنگامی که هیچکس خود را به عنوان خبرنگار صبح امروز معرفی نکرد از مأموران حاضر در جلسه خواست کارت‌های خبرنگاران را کنترل کنند. این امر با اعتراض متهم و وکلای وی مواجه شد و قاضی مجبور شد از پیگیری دستور خود خودداری کند. در ادامه جلسه، شریفی نماینده مدعی‌العموم متن تنظیم شده خود را قرائت کرد و از جمله در پاسخ به آنچه شمس‌الواعظین و وکلایش آن را تفتیش عقاید نامیده بودند به قرائت اصل بیست و سوم قانون اساسی پرداخت و گفت: این اصل که اشاره به آزادی عقیده دارد به این معنا نیست که بیان هر چیزی مجاز باشد. داشتن عقیده امری شخصی است و هر کسی می‌تواند هر عقیده‌ای که می‌خواهد داشته باشد اما تبلیغ و بیان هر عقیده‌ای مجاز نیست. وی در مورد نقش شمس‌الواعظین در این پرونده گفت: «در مورد اخیر شمس‌الواعظین همان نقش مدیر مسئول را دارد».
سخنان شریفی نماینده شاکی در آغاز دادگاه با اعتراض شمس و وکلای او مواجه شد. هنگامی که سیدمحمد سیف‌زاده خواستار پاسخگویی به سخنان نماینده مدعی‌العمومی شد، سعید مرتضوی اعلام کرد اگر او بدون اجازه حرف بزند سریعاً دستور بازداشت وی را اجرا می‌کند شمس‌الواعظین نیز اعلام کرد نماینده مدعی‌العموم در بیانیه چهل دقیقه‌ای خود اتهام‌های جدیدی را به او وارد کرده است. در این حال، هنگامی که محمد علی فروغی جداری وکیل دیگر شمس‌الواعظین با استناد به ماده 193 آئین دادرسی کیفری به خارج از روال بودن سخنرانی نماینده مدعی العموم در آغاز دادگاه اعتراض کرد قاضی سعید مرتضوی اعتراض او را نپذیرفت. همچنین وی از سخن گفتن سردبیر روزنامه توقیف شده نشاط ممانعت کرد. با وجود این شمس‌الواعظین رو به خبرنگاران کرد و گفت: «در دادگاه نشاط هنگامی که لطیف صفری خواستار احضار ِ من به عنوان شاهد و گواه شد، آقای مرتضوی با این کار مخالفت کرد و اینک که من در این دادگاه خواستار حضور لطیف صفری هستم، آقای مرتضوی مخالفت می‌کند».
شمس‌الواعظین افزود: «از قول من بنویسید دادگاه تفتیش عقاید که می‌گویند همین است».
در ادامه جلسه سعید مرتضوی از شمس‌الواعظین خواست به دفاع از خود بپردازد، اما به دلیل کشمکش‌های لفظی که در سراسر وقت دادگاه وجود داشت، مجادله‌ای میان قاضی و متهم بر سر قرار وثیقه به وجود آمد، سعید مرتضوی با شاره به این نکته که «من در روز جلب شما نمی‌خواستم شما را به زندان بفرستم» گفت: «شما خودتان دنبال آن بودید که به زندان بروید». در اینجا شمس‌الواعظین خطاب به مرتضوی گفت: «نگذارید حرف داخل آن اتاق را اینجا بزنم. شما چرا آن روز مأمور زندان را در کنار من گذاشته بودید. ضمن آنکه ساعت هشت شب چه کسی می‌توانست وثیقه بیاورد».
شمس‌الواعظین با اشاره به علت تأخیر افتادن اجرای دستور جلسه گفت: «شما دنبال سندسازی علیه من بودید و در طول سفر آقای خاتمی به فرانسه هم در پی این کار بودید».
وی همچنین به استناد مواد قانونی برای بررسی آلات و ادوات جرم، درخواست کرد دستگاه دورنویسی که از دفتر روزنامه به محل دادگاه آورده شده بود نصب شود و با حسین باقرزاده تماس گرفته و از او خواسته شود تا یک بار دیگر مقاله خود را به نشانی دادگاه ارسال کند. همچنین برخی اهل خبره به محل روزنامه اعزام شوند و با بررسی محل تحریریه و امور فنی تصویر درستی از آنچه در روزنامه می‌گذرد به دست آورند.
نعمت احمدی نامه باقرزاده در پذیرش مسئولیت مقاله‌اش را خواند
با گذشت یک ساعت و نیم از جلسه، نعمت احمدی وکیل شمس‌الواعظین وارد دفاع محتوایی در ماهیت اتهام موکل خود شد و ضمن اشاره به ضرورت حضور هیأت منصفه در دادگاه، از حیث نحوه و تبعات ابلاغی که موجب بازداشت وی شد و نیز تحقیقات مقدماتی، دادگاه را فاقد صلاحیت دانست. وی در آغاز سخنان خود هنگامی که به دادگاه محمد مصدق اشاره کرد، با اعتراض قاضی دادگاه مواجه شد. سعید مرتضوی از نعمت احمدی خواست از قیاس خودداری کند.
نعمت احمدی در ادامه دفاعیه به قرائت نامه حسین باقرزاده به مسئولان روزنامه پرداخت. وی در این نامه متذکر شده بود که هر گونه اتهام جعل به شمس را رد می‌کند و حاضر است در هر زمانی که اعلام شود یک بار دیگر متن نامه را ارسال کند. حتی برای تأیید امضا و نام خود بر پای متن اصلی مقاله، حاضر است گواهی تأیید رسمی فراهم کند. هنگامی که احمدی سرگرم خواندن عبارت آغازین نامه باقرزاده بود، مرتضوی با فاسق نامیدن باقرزاده وکیل شمس‌الواعظین خواست از خواندن جملات موهن آن جلوگیری کند.
پس از آن که نعمت احمدی نامه باقرزاده را تقدیم دادگاه کرد، مرتضوی (قاضی) و شریفی (نماینده مدعی‌العموم) هر دو گفتند از کجا که این سند خودش جعلی نباشد؟
وکلای شمس‌الواعظین ضمن رد این ادعا به مصاحبه چند روز گذشته باقرزاده با رادیو بی.بی.سی که در مطبوعات داخل کشور نیز درج شده بود اشاره کردند که در آن وی یکبار دیگر مسئولیت تهیه و ارسال این مقاله را بر عهده گرفته بود.
در این بخش از دادگاه، شمس‌الواعظین از نماینده مدعی العمومی پرسید چگونه شما هر سندی را علیه من باشد رسمی می‌دانید اما اسنادی را که به نفع من است رد می‌کنید؟
شمس‌الواعظین در ادامه با توضیحی درباره روش‌های جدید فنی گفت: امضا باقرزاده در کامپیوتر موجود است و او تنها با یک پرینت کامپیوتری می‌تواند امضایش را تکرار کند». هنگامی که شمس‌الواعظین گفت: «امضای من نیز اسکن شده و در کامپیوتر روزنامه موجود است». سعید مرتضوی با لبخندی رو به او کرد و گفت: «امضای باقرزاده هم در همین کامپیوتر کپی شده است؟» این جمله مرتضوی بار دیگر باعث متشنج شدن دادگاه شد و شمس خواستار آن شد که از سوی دادگاه مأمورانی به روزنامه اعزام شوند. تا ببینند که آیا امضایی از باقرزاده در روزنامه وجود دارد یا خیر؟
در ادامه جلسه، دفاعیات نعمت احمدی وکیل مدافع متهم که ناتمام مانده بود پیگیری شد. وی با بیان این سئوال که چه قصد متقلبانه‌ای پس از چاپ مقاله باقرزاده وجود داشته که شمس‌الواعظین را به جعل واداشته است؟ به عناصر مادی و معنوی جرم اشاره کرد و افزود: «من از شاکی محترم می‌پرسم ضرر عمومی و نیز اجازه قانونی طرح دعوا به وسیله مدعی العموم به استناد چیست؟ آیا اجازه نداریم فکر کنیم که با این اوصاف تنها قرار است شمس‌الواعظین از مطبوعات خارج شود؟».
وکیل شمس در پایان سخنان خود از رئیس جمهوری و کمیسیون حقوق بشر اسلامی خواست به عنوان ناظر بر اجرای قانون اساسی، نمایندگان خود را به این جلسه بفرستند. نعمت احمدی با اشاره به دادگاه نشریه موج که در آن از چند مجتهد برای حضور در جلسه و قضاوت دعوت شده بود، پرسید چرا در این دادگاه اقدام مشابهی صورت نگرفته است. اما سعید مرتضوی به این پرسش پاسخ نگفت.
رئیس دفتر سردبیر در جایگاه شهود حضور یافت
در این حال قاضی دادگاه با دعوت از تنها شاهد حاضر در جلسه یسری صادقی مسئول دفتر سردبیر روزنامه نشاط خواست در جایگاه شهود قرار گیرد. پیش از حضور وی در جایگاه شهود، شمس‌الواعظین خطاب به دادگاه گفت: «اگر شهودی را که من معرفی کردم تحت تعقیب قرار بدهید من از هم اکنون حاضرم همه مسئولیت‌ها را بپذیریم».
همچنین در هنگام نام‌نویسی و ذکر کتبی موارد شهادت در صورتجلسه، قاضی مرتضوی با شاهد به آرامی و تنهایی سخن می‌گفت که متهم و وکلای او به این عمل اعتراض کردند و خواستار بیان آشکار اظهارات شاهد شدند. در تمام این مدت سعید مرتضوی از اظهارنظر شمس‌الواعظین با وکلای او جلوگیری می‌کرد و می‌گفت آنان می‌خواهند به شاهد خط دهند. پس از قرار گرفتن یسری صادقی در جایگاه شهود، وی در پاسخ به پرسش رئیس دادگاه مبنی بر چگونگی ارسال مقاله حسین باقرزاده گفت: آقای شمس‌الواعظین بعد از اینکه دادگاه اصل مطلب باقرزاده را خواست، از من خواستند با باقرزاده تماس بگیرم، من هم تماس گرفتم. بعد از چند بار تماس، با او صحبت کردم و درخواست نمودم مقاله «چه کسی از خشونت دفاع می‌کند» را دوباره ارسال کنند. ایشان پاسخ دادند مطالب مذکور در کامپیوتر من است و پس از آنکه آن را پیدا کردم می‌فرستم. وی در همان روز پس از نیم الی یک ساعت مقاله خودش را ارسال کرد، من هم آن را منگنه کردم و روی میز آقای شمس گذاشتم».
در این لحظه سعید مرتضوی به منشی دادگاه دستور داد در صورتجلسه قید کند «من (یسری صادقی) مقاله را به شمس‌الواعظین تحویل دادم» که قید این عبارت با اعتراض شاهد و متهم و وکلای وی مواجه شد و منشی مجبور به اصلاح آن شد.
هنگامی که مرتضوی خطاب به شاهد گفت این دو عبارت خیلی فرق نمی‌کنند او پاسخ داد: «حالا چرا اما بعداً معلوم نیست». بلافاصله پس از ادای این شهادت، قاضی از شاهد دعوت کرد که صورتجلسه را امضا کرده و بنشیند. وی هنگامی که با اعتراض وکیل مدافع مبنی بر مسکوت گذاشتن سئوالات مواجه شد، گفت: «شما باید سئوالاتتان را به من بدهید تا من آنها را بررسی کنم و در صورت لزوم از شاهد بپرسم».
با وجود این پس از اصرار وکلا و بیان ایراد، مرتضوی به سید محمد سیف‌زاده اجازه داد که سئوالات خود را بیان کنند. اما پس از پاسخ شاهد به تنها دو سئوال وکیل متهم، قاضی مرتضوی از ادامه پرسش‌ها خودداری کرد و دستور داد یسری صادقی در جای خود بنشیند. هنگامی که سیف‌زاده از شاهد پرسید چه مدتی برای شمس کار می‌کند و او را چگونه شخصیتی می‌داند؟ قاضی مرتضوی با این گفته ضمن اینکه این سئوالات را باید از همسر آقای شمس بپرسید نه منشی او، اعلام کرد که شما قصد دارید جلسه را با اختلال مواجه سازید و من به شما اجازه این کار را نمی‌دهم.
در حالی که ساعت از 30/13 گذشته بود قاضی مرتضوی از شمس‌الواعظین خواست چنانچه دفاعی دارد بیان کند، اما او با بیان اینکه خسته و گرسنه است و نماز نیز نخوانده است خواستار موکول کردن دادگاه به جلسه بعد شد، اما سعید مرتضوی با رد درخواست شمس گفت من فقط چند سئوال کوچک از شما می‌کنم و تا یک ربع دیگر دادگاه را به پایان می‌رسانم. وی پس از آنکه اعتراض شمس‌الواعظین را رد کرد به تفهیم ادله اتهام جعل سند و امضا از سوی شمس‌الواعظین پرداخت. قاضی دادگاه از رابطه سفر حمید رضا جلایی‌پور به انگلستان و شهر لندن محل اقامت حسین باقرزاده سئوال کرد و با قرائت بخش‌هایی از برگه بازجویی شمس گفت: «اگر در مورد جعل امضا و سند سخنی دارید آخرین دفاع خود را بیان کنید».
این آخرین دفاع نیست
این جمله قاضی دادگاه با اعتراض شمس و وکلای او روبه‌‌رو شد. آنها با رد این نکته که نمی‌خواهند از اتهام خود دفاع کنند، گفتند: «این آخرین دفاع نیست». نعمت احمدی یکی از وکلای شمس با اشاره به ناتمام ماندن دفاعیه خود به این روند رسیدگی اعتراض کرد و سرانجام بر اثر پافشاری متهم و وکلای مدافع او، قاضی متن صورتجلسه را تغییر داد و در صورتجلسه «آخرین دفاع» به «دفاع» تغییر داده شد.
پس از اصلاح متن صورتجلسه، شمس‌الواعظین ضمن انتقاد از اینکه «پرسش‌های کوتاه» مرتضوی بسیار طولانی بوده است به دفاع از خود پرداخت و گفت: «چرا من باید مطلبی را که امضا کرده‌ام به دادگاه ارائه نکنم؟ این در حالی است که من یکی از مهمترین پیام‌هایی که موجب توقیف روزنامه نشاط شد (نامه یدالله سحابی به آیت‌الله خامنه‌ای) را که امضا کرده بودم به دادگاه تقدیم کردم. بنده به عنوان سردبیر روزنامه توقیف شده نشاط در مورد مقاله‌ای که از نظر حرفه‌ای بسیار ساده و پیش‌پا افتاده و از دیدگاه کارشناسی و بخشی از افکار عمومی موهن است، اعلام می‌کنم که اگر آن را امضا کرده بودم به دادگاه تقدیم می‌کردم».
وی در پایان سخنانش با اعلام اینکه خسته است از رئیس دادگاه خواست جلسه آینده را به روز یکشنبه موکول کند. سعید مرتضوی با پذیرش این درخواست ختم جلسه را اعلام کرد.
وکیل شمس‌الواعظین همراه او به اوین رفت
وی در عین حال پس از چند بار اخطار شفاهی به سید محمد سیف‌زاده وکیل مدافع متهم، وی را به اتهما اخلال در نظم دادگاه، به پنج روز بازداشت محکوم کرد.
مرتضوی بارها طی دو روز گذشته سیف‌زاده را به بازداشت تهدید کرده بود. سیف‌زاده در پایان جلسه دیروز در حالی که قاضی سعید مرتضوی از قبول وثیقه برای ماشاالله شمس‌الواعظین خودداری کرد، همراه او راهی زندان اوین شد. وکلای شمس‌الواعظین از روز گذشته اعلام کرده بودند آنها از حق استفاده از وثیقه برای آزادی شمس استفاده خواهند کرد. این در حالی بود که شمس‌الواعظین تا روز دوم دادگاه خود با این کار مخالفت کرده بود اما دیروز رسماً به سعید مرتضوی اعلام کرد وثیقه می‌سپارد. با وجود این سعید مرتضوی به دلیل سپری شدن زمان اداری، از پذیرش وثیقه ارزشگذاری شده توسط حمید رضا جلایی‌پور خودداری کرد، این در حالی بود که بارها در طول جلسه دادگاه درخواست صدور قرار وثیقه از سوی وکلای شمس تکرار شده بود و حمید رضا جلایی‌پور نیز با حضور در دادگاه آمادگی خود را برای سپردن وثیقه اعلام کرده بود.
جلسه آینده دادگاه ماشاالله شمس‌الواعظین روز یکشنبه بیست و دوم آبان ماه، ساعت 9 صبح برگزار خواهد شد. سعید مرتضوی اعلام کرده است در ابتدا قرار بود جلسه آینده روز شنبه برگزار شود که سعید مرتضوی در پاخ به پرسش وکلای شمس‌الواعظین درباره کیفیت حضور سید محمد سیف‌زاده، در جلسه روز شنبه با توجه به محکومیت 5 روزه وی این تغییر را در تاریخ برگزاری جلسه سوم دادگاه شمس‌الواعظین ایجاد کرد.