هشدار به عرفات

م. محمودی
جنبش حماس در بیانیه‌ای به «یاسر عرفات» رئیس دولت خودگردان هشدار داده است که از مذاکره و سازش با «ایهودباراک» نخست‌وزیر اسرائیل خودداری کند. حماس همچنین از مردم فلسطین درخواست کرده است به حرکت اعتراضی خود تا آزادی قدس و فلسطین ادامه دهند. هشدار حماس در مقطع بسیار حساسی صورت گرفته است. بدین معنا که از یک طرف عرفات و باراک تمایل مجدد خود را برای ازسرگیری مذاکرات متوقف شده ابراز کرده‌اند و از طرف دیگر، کشورهای محافظه‌کار عرب از پیروزی «جورج دبلیو بوش» در انتخابات جنجالی آمریکا استقبال کرده‌اند. ظاهراً تصور رهبران محافظه‌کار عرب آن است که خروج جزب دمکرات از کاخ سفید و ورود جمهوریخواهان آمریکا به آن، روزنه‌های امیدی برای سیاست جدید خاورمیانه‌ای آمریکا به دست می‌دهد. این امیدواری ظاهراً بی‌ارتباط با ورود «کالین پاول» ژنرال مؤثر در جنگ خلیج فارس به دولت بوش و تصدی وزارت امور خارجه آمریکا نیست. جهان عرب در یک ارزیابی نسبتا خوش‌بینانه به این جمع‌بندی رسیده است که دمکرات‌ها در حمایت از اسرائیل جدی‌تر از جمهوریخواهان آمریکا هستند. جایگزین شدن پاول به جای خانم مادلین آلبرایت که گرایش‌های آشکار صهیونیستی دارد، چنین خوش‌بینی‌ای را در جهان محافظه‌کار عرب تقویت می‌کند.
منتها باید در نظر داشت که سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا، سیاستی استراتژیک است که رفت و آمد شخصیت‌ها و احزاب در کاخ سفید، روی آن تأثیر جدی بر جای نمی‌گذارد.
کلینتون یا بوش و پاول یا آلبرایت اساساً در موقعیتی قرار نمی‌گیرند که بتوانند جهت‌گیری استراتژیک آمریکا در خاورمیانه را تغییر دهند. اگر از چنین زاویه‌ای به بحران خاورمیانه توجه شود، می‌توان گفت که جنبش حماس واقعیت‌های سیاست آمریکا را بهتر درک کرده و تأکید آن بر مقاومت، مؤید چنین برداشتی است.
در عین حال، این احتمال را بطور کلی نمی‌توان نادیده گرفت که تحول قدرت در کاخ سفید از دمکرات‌ها به جمهوریخواهان، مشکل خاورمیانه را از اولویت سیاست آمریکا تا حدودی و به صورت موقت هم که شده، خارج می‌کند. اما اگر چنین تحولی پیش بیاید، به معنای پایان روند سازش نخواهد بود اما بدون شک، روند آن را کندتر خواهد کرد. ابراز تمایل عرفات و باراک برای ازسرگیری مذاکرات که باعث شده است جنبش حماس در قبال آن هشدار دهد، مؤید چنین برداشتی است.
در هر حال، انتفاضه فلسطینیان همچنان ادامه یافته و سرکوبگری‌های اسرائیل نتوانسته است آن را مهار کند. در این ارتباط، با ادامه انتفاضه، مهار آن با دشواری‌های بیشتری همراه خواهد شد. کناره‌گیری باراک از مقام نخست‌وزیری و توافق برای برگزاری انتخابات جدید برای تعیین نخست‌وزیر بخودی خود گویای تأثیرگذاری انتفاضه فلسطین بر حاکمیت صهیونیستی است. اما این خطر وجود دارد که ازسرگیری مذاکرات و سازش عرفات دستاوردهای کنونی را بر باد دهد. هشدار حماس و نگرانی از مذاکرات در همین رابطه قابل درک می‌شود چرا که هرگونه سازشی رد آن را از طرف مردم فلسطین در بر خواهد داشت و این موضوع به نفع عرفات نخواهد بود.