باب تازه در روابط ایران - امارات

فرامرز اصغری

محمود احمدی نژاد برای دیداری دو روزه امروز وارد امارات گردیده است تا گامی مهم از سوی دو کشور برای تحکیم مناسبات برداشته شود. این دیدار که ناظران سیاسی آن را گامی مهم برای تحکیم مناسبات دو کشور می‌دانند در حالی برگزار می‌گردد که:

محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی اولین رئیس جمهوری است که از امارات دیدار می‌کند، دو کشور از ظرفیت‌های بالای اقتصادی و تجاری برای توسعه همکاری‌ها برخوردارند، طرفین به عنوان دو کشور مهم اسلامی تاثیر مهمی در تحولات جهان اسلام بویژه اتحاد مسلمین می‌توانند ایفا نمایند، مساله جزایر سه گانه ایران به دلیل مداخلات خارجی به عامل برخی اختلافات در روابط آنها منجر شده است،‌دو کشور در کنار عمان به عنوان بازیگران اصلی حوزه خلیج‌فارس نقشی مهم در تامین امنیت منطقه دارند که با اتخاذ می‌توانند اخراج بیگانگان از منطقه را تسریع نمایند، تحولات جهان اسلام بویژه عراق، لبنان، فلسطین اشغالی از دغدغه‌های مشترک آنها است، و .... با توجه به اشتراکات دینی و فرهنگی (بویژه حضور قابل توجه ایرانیان در شیخ نشین‌های امارات) و جایگاه منطقه‌ای و در نهایت اهداف مشترک دو کشور، توسعه همکاری‌های طرفین می‌تواند دستاورهای بسیاری در پی داشته باشد که دیدار احمدی نژاد از ابوظبی آغازی بر این مهم خواهد بود.

1- از اهداف مشترک دو کشور توسعه اقتصادی می‌باشد با توجه به اینکه امروز امارات به عنوان مرکز تجاری در حوزه خلیج فارس (بعضا کل خاورمیانه) ایفای نقش می‌کند از سوی دیگر در بنادر و جزایر جنوبی ایران نیز این رویه آغاز گردیده، همکاری اقتصادی و تجاری طرفین می‌تواند آنها را به قطب‌های اصلی تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی مبدل سازد.

2- از اهداف مشترک دو کشور تامین امنیت و ثبات در خلیج‌فارس می‌باشد. این سیاست در حالی پی‌گیری می‌شود که غرب با مداخلات خود (در چارچوب اهداف توسعه طلبانه) از تحقق این مهم جلوگیری می‌کند. اولا استقرار سیستم‌های راداری آمریکا در امارات ثانیا جوسازی غرب پیرامون تهدیدات برنامه‌های هسته‌ای ایران برای منطقه ثانیا کارشکنی غرب در حل موضوع جزایر سه‌گانه ایران، از عوامل استمرار برخی موانع د رروابط دو کشور است که به دلیل تحریکات غرب لاینحل باقی مانده است. (مداخلات غرب در روابط دو کشور تا به دان حد است که دیک چنی در هنگام حضور در امارات، ایران را تهدیدی را برای این کشور دانسته و بر حمایت واشنگتن از آن در برابر تهران تاکید نموده است. در نقطه مقابل بوش نیز سفر چنی را کارکردی برای تحریک اعراب در برابر تهران عنوان کرده است). بر این اساس دیدار کنونی احمدی‌نژاد را می‌توان گامی از سوی ایران برای زدودن اختلافات دانست در حالی در نقطه مقابل مواضع اماراتی هامبنی بر تحکیم مناسبات با تهران و تاکید بر صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران نیز شکستی بر اهداف تفرقه افکنانه ایالات متحده و شخص چنی خواهد بود که نتیجه نهایی این امر تسریع در روند خروج بیگانگان در منطقه می‌باشد. (دو کشور می‌توانند در زمینه هسته‌ای نیز همکاری‌هایی را آغاز نمایند)

3- با توجه به این که در میان کشورهای حوزه خلیج‌فارس اختلافات ایران و امارات به عنوان اصلی‌ترین مانع اتحاد بیشتر طرفین عنوان گردیده، این دیدار می‌تواند نقطه عطفی در روابط ایران و ممالکت عربی باشد که زمینه‌ساز تشکیل اتحاد کشورهای منطقه (ایران و اعراب) ارزیابی می‌گردد. (این راه با عضویت ایران در شورای همکاری خلیج‌فارس و اتحادیه عرب تکمیل‌تر خواهد شد که سفر هیات پارلمان عربی به تهران از زمینه های اولیه آن قلمداد شود که می‌تواند در آینده استحکام بیشتری خواهد یافت).

4- دو کشور ایران و امارات به عنوان دو کشور اسلامی دارای دغدغه‌های مشترکی می باشد. بحران فلسطین و چگونگی یاری رساندن به فلسطینیان (دولت اتحاد ملی)، حل مساله عراق و ایجاد شرایط برای خروج اشغالگران، حل اختلافات ایجاد شده در لبنان، تسریع در روند اهداف سازمان کنفرانس اسلامی و اتحاد جهان اسلام و ... از جمله اهداف مشترکی است که در رایزنی‌های آنها قابل بررسی خواهد بود.

در نهایت می‌توان گفت که سفر احمدی نژاد به امارات که نخستین سفر رئیس جمهوری ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی است، گامی مهم برای تحکیم اتحاد منطقه‌ای و انسجام جهان اسلام است که می‌توانند در بردارنده تحولاتی مهم در منطقه و عرصه بین‌‌المللی باشد. با عنایت به اینکه غرب با چالش‌ آفرینی در روابط دو کشور (مسائل هسته‌ای و جزایر سه‌گانه ایران) برای اهداف خود در منطقه فعالیت می‌کند، این دیدار آغازگر تلاش دوجانبه برای پایان اختلافات و شروع فصل تازه‌ای در مناسبات دو کشور خواهد بود که نتیجه آنها تحکیم ایران و سایر کشورهای حوزه خلیج‌فارس است، که می‌تواند زمینه‌‌ساز اخراج بیگانگان از خلیج‌فارس و تامین ثبات و امنیت آن از جانب کشورهای منطقه باشد.