آرمین هدایت، کارشناس مسائل آمریکا
تیراندازی در دانشکده فنی دانشگاه ویرجینیا و قتل 32 تن از دانشجویان، بار دیگر معضل دیرینه جنایت و استفاده از سلاح گرم در آمریکا را در اذهان عمومی برجسته کرد. آمریکا کشوری است که در آن 300 میلیون شهروند، 200 میلیون قبضه سلاح در اختیار دارند و به همین دلیل رکوردار وقوع جنایات در اثر شلیک سلاح گرم در جهان به شمار میآید.
روزنامه «تهران امروز» در گفتوگو با آرمین هدایت، کارشناس مسائل آمریکا نظر وی را در مورد دلایل وقوع چنین حوادثی و پیامدهای سیاسی آن جویا شده است.
* چرا هر از گاهی در جامعه آمریکا حوادثی همچون حادثه دلخراش دانشگاه ویرجینیا رخ میدهد؟
** ایالات متحده آمریکا در حقیقت تنها کشوری در جهان است که بر اساس قانون اساسی آن حمل و نقل سلاح گرم به رسمیت شناخته شده؛ به عبارت دیگر حمل سلاح یکی از حقوق اولیه شهروندان آمریکایی است و از این رو، آمریکاییها مسلحترین ملت جهان شناخته میشوند. تخمین زده میشود که 200 میلیون قبضه سلاح در اختیار 300 میلیون شهروند آمریکایی است. برخی از سلاحهایی که در فروشگاههای آمریکایی فروخته میشود حتی در اختیار نیروهای نظامی در دیگر کشورهای جهان نیست. در آمریکا از یک علاقهمند به شکار تا افراد تبهکار و بیماران روانی میتوانند با پرداخت پول، به سلاحهای نیمه خودکار دسترسی پیدا کنند. البته در سالهای اخیر به ویژه در اواخر دهه 1990 تلاشهایی برای محدودسازی فروش سلاح به افراد بدسابقه و یا نوجوانان وضع شد، اما هنوز امکان دور زدن قوانین و فروش سلاح به این گونه افراد وجود دارد.
در عین حال ترویج فرهنگ خشونت توسط تلویزیون و سینما سبب شده تا کودکان آمریکایی در سنین پایین هر هفته شاهد هزاران صحنه خشونت و مرگ باشند. در هیچ جامعهای همچون جامعه آمریکا خشونت این چنین عادی نشده است، تا جایی که حتی کودک 5 ساله نیز به جرم قتل دوست خود در مهدکودک، به زندان انداخته میشود. در چنین شرایطی وقوع حوادثی همچون حادثه مدرسه کلمباین در سال 1999 پنسیلوانیای ایالت کلرادو یا تیراندازی در مدرسه فرقه آمیش در ایالت پنسیلوانی دور از انتظار نیست. این بار نیز یکی از دانشگاههای آمریکا به شکل هولناکی به این سرنوشت دچار شده است.
* به چه دلیل دولتمردان آمریکایی نمیتوانند خشونتهای خیابانی و خشونتهای کور را در محیطهای آموزشی مهار کنند؟
** مساله حمل سلاح در آمریکا با مباحث سیاسی عجین شده است. محافظهکاران به ویژه لابی پرقدرت انجمن ملی تفنگ، خواهان دسترسی آزادانه به سلاح گرم هستند و حتی آن را جلوهای از دموکراسی آمریکایی در مهار قدرت فدرال ارزیابی میکنند. در حالی که لیبرالها طرفدار اعمال قوانین سختگیرانه بر سر دسترسی نوجوانان، افراد بیمار و تبهکاران به سلاح گرم هستند. انجمن ملی تفنگ یکی از حامیان اصلی جمهوریخواهان است و با پیروزی بوش در سال 2000 جان اشکرانت، وکیل این انجمن به ریاست وزارت دادگستری و دادستانی کل آمریکا منصوب شد. از آنجا که محافظهکاران پول و رسانههای بیشتری را در اختیار دارند، مبارزه با حمل و نقل لجام گسیخته سلاح در آمریکا بسیار دشوار است. یکی از دشمنیهای اصلی محافظهکاران با بیل کلینتون در دهه 1990 نیز ریشه در مخالفتهای وی با سلاح گرم و تصویب قوانینی همچون «قانون بریدی» داشت.
* حادثه دانشگاه ویرجینیا چه تاثیری بر فضای سیاسی و امنیتی جامعه آمریکا بر جای میگذارد؟
** جمهوریخواهان همواره مدافع سلاح گرم شناخته میشوند به همین دلیل کشتار 32 دانشجو در دانشگاه ویرجینیا میتواند به عنوان حربه تبلیغاتی دموکراتها در کوبیدن حزب رقیب به کار رود. به هر حال جامعه آمریکا در مقابل آنچه که بزرگترین قتلعام تاریخ این کشور نامیده شده است، واکنش نشان می دهد. هرگونه فشار بر کمپانیهای عظیم اسلحهسازی و یا انجمن ملی تفنگ آمریکا، قدرت مانور جمهوریخواهان را در میان خانوادههای نگران کاهش خواهد داد. به هر حال اکنون جامعه آمریکا از دولت بوش انتظار دارد که با اتخاذ تدابیری، از تکرار چنین حوادث دلخراشی جلوگیری به عمل آورد. ضمن اینکه این سوال از سوی منتقدان جنگ عراق نیز مطرح خواهد شد که آمریکا چگونه میخواهد امنیت بغداد را تامین کند، در حالی که در شهر ویرجینیا در خاک ایالات متحده 32 دانشجو قتلعام میشوند.