واگرایی ناگزیر

حسین رهنورد

اسفند 82 ماهی بود که محافظه کاران پس از ناکامی های پیاپی پس از دوم خرداد 76 دومین پیروزی خود را به مدد رد صلاحیت گسترده نیروهای اصلاح طلب به دست آوردند. تغییر ترکیب مجلس شورای اسلامی و تغییر اقلیت معدود مجلس ششم به اکثریت غالب مجلس هفتم به قدری شیرین بود که حداد عادل رئیس فراکسیون اقلیت مجلس ششم در سخنانی گفت که او و دوستانش از زیر آوار بیرون آمده اند. مجلس هفتم از خرداد ماه 83 شروع به کار کرد و این در حالی بود که ازاصلاح طلبان رد صلاحیت نشده  نیز تعداد کمی جواز حضور در این مجلس را پیدا کردند. تحصن نمایندگان مجلس ششم، استعفای دسته جمعی آنها و حوادث پیرامون این اتفاق هم تغییری در وضعیت انتخابات ایجاد نکرد و زمانی که آرای شمارش شده خوانده می شد، معلوم شد که مهدی کروبی رئیس مجلس ششم در تهران جزو آرای بیست نفر اول نیست. راه یافتگان به مجلس هفتم از تهران متعلق به نومحافظه کارانی بود که در قالب آبادگران یک سال قبل شورای شهر تهران را فتح کرده بودند و حال لیست آنها در مجلس شورای اسلامی رای می‌آورد؛ لیستی که با اعتراض خاموش استخوان خرد کرده های این جناح همراه بود. در حقیقت برای بستن لیست، بسیاری از کاندیداها ی سنتی همچون عسگر اولادی و بادامچیان به استعفا رسیدند و افرادی همچون، محمد رضا باهنر هم ترجیح دادند که از زادگاه خود- کرمان- کاندیدا شوند تا یکدستی لیست تهران حفظ شود.

 اگر چه انتخابات اسفند 82 دقیقا نتیجه ای داشت که محافظه کاران انتظار داشتند اما بودند ناظرانی که اولین اختلاف های بین جناح پیروز را در حاشیه همین انتخابات دیدند. با این حال جناح پیروز و فاتح قوه مقننه این پیروزی را به عنوان پلی برای فتح قوه مجریه می دید که باید برای اولین بار در تاریخ انقلاب اسلامی در اختیار آن جناح قرار گیرد.

یک سال پس از انتخابات مجلس، محافظه کاران در انتظار معجزه سوم یک بار با عدم پیروی کاندیدا های مختلف جناح خود از شورای هماهنگی مواجه شدند. در حقیقت بیشتر کاندیداهای آن جناح معتقد بودند که کاندیدای مورد نظر شورای هماهنگی نه از طریق نظر سنجی های متعدد- آن طور که مورد ادعای شورای هماهنگی بود- انتخاب می شود بلکه از قبل مشخص است که فرد برگزیده علی لاریجانی است که سال ها در کسوت ریاست صدا و سیما، خدمت بزرگی به آن جناح و پیروزی آن کرده بود. علی اکبر ولایتی، احمد توکلی، محمود احمدی نژاد، محسن رضایی و محمد باقر قالیباف هر کدام به شکل و شیوه ای با پدر خواندگی شورای هماهنگی نیروهای انقلاب مخالفت کردند. در این زمان که انتخاب جانشین پاپ فقید و شکل و شمایل آن وارد ادبیات سیاسی ایران هم شده بود، هر خبری که از اردوگاه راست می رسید حاوی عدم اجماع بود که از آن به « دود سیاه »تعبیر می شود!

انتخابات ریاست جمهوری صرف نظر از نتیجه آن منجر به شکافی در اردوگاه محافظه کاران شد که حتی در شورای یک دست شهر تهران هم اثر گذاشت و دقیقا پس از این انتخابات، شورای شهر به دو گروه 7 و 8 نفره تقسیم شد که جناح اکثریت به شهردار شدن قالبیباف رای داد.

انتخابات شورای شهر در سال 85 آخرین محل رویارویی طیف های مختلف محافظه کار بود که در یک طرف هوادارن دولت در قالب ستاد رایحه خوش خدمت و در سوی دیگر طیف نزدیک به قالیباف- که از حمایت بعضی محافظه کاران سنتی نیز سود می جست- قرار داشت و نهایتا آنچه به دست آمد شکست سخت طرفداران دولت بود.

این روزها محافظه کاران با این سابقه به استقبال انتخابات مجلس هشتم می روند؛ مجلسی که از هم اکنون به نظر می رسد ترکیبی متفاوت با ترکیب مجلس فعلی دارد.

طیف های محتلف محافظه کاران در مجلس هفتم

 مجلس هفتم اگر چه در زمان آغاز ترکیبی یک دست داشت اما به مرور و با توجه به سابقه ذکر شده در اختلاف محافظ کاران به طیف های مختلف تقسم شد. در میان اکثریت مجلس یک طیف متمایل به هاشمی رفسنجانی وجود دارد که طی ماه های بعد از انتخابات به مرور ازسایر محافظه کاران فاصله گرفته و همچنین به گروه های منعقد دولت پیوسته است.

صرفه نظر از این گروه، عده ای از هواداران اولیه دولت نیز پس از مشاهده تصمیمات غیر کارشناسی دولت بالاخص در حوزه اقتصاد، به منتقدین عملکرد احمدی نژاد و دولت مردانش تبدیل شدند. حضور افرادی چون عماد افروغ، محمد خوش چهره، احمد توکلی و حسن سبحانی در این طیف، آنها را از نظر فکری یک سر و گردن بالاتر از سایر طیف های محافظه کار قرار داده است.

از سوی دیگر مجلس طی ماه های گذشته در بسیاری از موارد همچون وضعیت بنزین، ساعات کار بانک ها و تغییر ساعت رسمی به اجماعی کم نظیر در مقابل دولت دست یافته است. از سوی دیگر تهدید همواره وزرای مختلف به اسیضاح نیز نشانگر وجود اختلافاتی در میان محافظه کارانی است که سعی دارند حداقل مجلس را بری از گونه اختلافات نشان دهند.

خیز زود هنگام برای انتخابات

 با همه این احوال، بیشترین اختلافات در میان گروه هایی است که به ظاهر زیر یک چتر قرار دارند. در آستانه این انتخابات دیگر سخن گفتن از جدایی حذب موتلفه و گرو ه های استخوان خورد کرده از دولت حرف جدیدی نیست. در حقیقت ماه هاست که این گرو ه ها و افراد زیر مجموعه آنها راهی جدا از راه دولت می روند و در محافل خصوصی خود، انتقادات وسیعی به دولت دارند. ملاقات های مکرر حزب موتلفه با هاشمی رفسنجانی یکی از شواهد این ماجراست. از سوی دیگر شورای هماهنگی نیز از حیز انتقاع ساقط شده و تلاش برای وارد کردن جامعتین(جامعه مدرسین و جامعه روحانیت مبارز) نیز برای شکل دادن ائتلاف هیچ نتیجه ای در بر نداشته است. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بنا به سنت خود از دخالت در انتخابات- به جز انتخابات خبرگان- پرهیز دارد و جامعه روحانیت مبارز نیز از سال 76 هیچ نقشی در انتخابات مختلف بازی نکرده است. در حقیقت محافظه کاران سنتی در طول این سال ها مورد بی مهری نو محافظه کارانی قرار گرفته اند که این سال ها در مجلس و دولت حضور دارند .اما انتخابات مجلس هشتم فرصتی است برای بازگشت این گروه ها به قدرت و کنار زدن طیفی که با عملکرد نامطلوب خود می رود که یکبار دیگر کل جناح را از صحنه سیاست خارج کند. با این تحلیل باز گشت این افرادی چون ناطق نوری، اکرمی، سید رضا تقوی، ترقی، حبیبی، بادامچیان، سید مرتضی نیوی، جاسبی، ولایتی، میر سلیم، غفوری فرد، بشارتی، میرم بهروزی، و امثالهم به صحنه انتخابات و البته مقاومت نو محافظه کاران دور از ذهن نیست. از سوی دیگر در میان سیاستمداران جوان هم رقابتی بین دو طیف حاضر در انتخابات شوراها وجود دارد که با توجه به پیروزی طیف مقابل دولت، جذب نمایندگان موفق فعلی مجلس توسط این گروه بیش از بقیه است.

اما جالب ترین تقسیم بندی در میان کسانی است که که اگر چه همراهی دولت را با خود دارند اما در انتخابات شوراها شکست خورد. این گروه در آستانه انتخابات مجلس دچار شکافی در میان خود شده است؛ بدین ترتیب که گروهی خواستار خروج نیروهای تحت امر رایحه خوش خدمت از صحنه شده اند و سعی دارند افتخار همراهی دولت را تنها و تنها برای خود نگه دارند. این وضعیت از طرف بعضی چنان حیاتی است که دبیر کل یکی از تشکل های حامی دولت از انحلال کامل رایحه خوش سخن گفته و اعلام کرده که دیگر تشکلی بدین نام وجود ندارد.