ایران و آمریکا در بغداد مذاکره میکنند
سیدمحمدعلی حسینی، سخنگوی وزارت خارجه دیروز در نشست هفتگی با خبرنگاران ضمن اعلام پذیرش رسمی مذاکره با آمریکا از سوی ایران گفت: «به منظور کاهش آلام، درد و رنج مردم عراق، حمایت و تقویت دولت آقای المالکی و تقویت امنیت در کشور عراق و در پس رایزنیهایی که مقامات عراقی داشتند ایران در بغداد با طرف آمریکایی گفتوگو میکند.»
به گزارش ایسنا، حسینی با تاکید بر اینکه آمریکاییها این موضوع را از طریق رسمی مطرح کردند، گفت: «مکان مذاکرات حتما عراق است اما زمان و سطح تیم مذاکرهکننده تا آخر هفته مشخص میشود.» از سوی دیگر، سخنگوی دیک چنی، معاون رئیسجمهوری آمریکا هم اعلام کرده که ایالات متحده آماده مذاکره با ایران در مورد موضوع عراق است.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، خانم لیآن مکبراید، سخنگوی دفتر معاون رئیسجمهوری آمریکا اضافه کرده که ایالات متحده آماده مذاکراتی محدود به موضوع عراق و در سطح سفیر با ایران است.
بنابر گزارشهای رسیده ایالات متحده از طریق سفارت سوئیس در تهران به طور رسمی از مقامات ایران درخواست مذاکره کرده است. در همین حال، نیکلاس برنز، معاون وزیر خارجه آمریکا که در برلین بهسر میبرد، گفت که آمریکا خواستار تقابل نظامی با ایران نیست و میخواهد با ایران سر میز مذاکره بنشیند. او که به منظور آمادگی برای کنفرانس گروه 8 و نشست 1+5 به آلمان سفر کرده است در مصاحبهای با خبرگزاری رویترز در سفارت آمریکا گفت که آمریکا آماده مذاکره با ایران است و ترجیح آمریکا در برخورد با ایران مذاکره است و از این موضوع کاملاً حمایت میکند.
این در حالی است که پیش از سخنگوی وزارت خارجه، روزنامه واشنگتن پست روز شنبه در گزارشی نوشته بود که مقامات رسمی ایران و آمریکا تصمیم گرفتند به طور مستقیم با یکدیگر مذاکره کنند. این روزنامه همچنین نوشته بود که عباس عراقچی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه که پیشتر سفیر ایران در فنلاند بوده، نماینده ایران در مذاکرات آینده خواهد بود. از عراقچی به عنوان یکی از استراتژیستهای رابطه ایران و غرب نام برده میشود.
به نوشته روزنامه واشنگتن پست از طرف ایالات متحده هم رایان کراکر، سفیر آمریکا در عراق در مذاکرات حضور خواهد داشت. کراکر پس از انتخابات سال گذشته کنگره آمریکا، جانشین زلمای خلیلزاد شد. کراکر که فارسی و عربی را به خوبی حرف میزند در سال 1972 میلادی کنسول ایالات متحده در خرمشهر بوده است. او پیش از آنکه در عراق خدمت کند سفیر آمریکا در پاکستان بود. کراکر همچنین در لبنان، کویت، قطر و مصر به عنوان دیپلمات فعالیت کرده است.
خبر مذاکرات میان ایران و آمریکا دیروز در شرایطی از سوی سخنگوی وزارت خارجه عنوان شد که 10 روز پیش کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه ایالات متحده و منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران در شهر توریستی شرمالشیخ مصر در کنفرانس آینده عراق شرکت کردند، اما جز چند کلمهای که بیشتر به تعارفات معمول اختصاص داشت، حرفی با یکدیگر نزدند و مذاکرهای میان دو طرف انجام نشد.
با این حال، در حاشیه همان اجلاس عباس عراقچی سه دقیقه با نمایندگان هیات دیپلماتیک آمریکایی گفتوگو کرد. پس از آن خبرهای منتشر شده حاکی از آن بود که تهران و واشنگتن تصمیم گرفتهاند در سطح کارشناسی با یکدیگر گفتوگو کنند. شاید به همین دلیل بود که منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران پنجشنبه گذشته در گفتوگویی با سیمای جمهوری اسلامی تاکید کرده بود که مذاکره میان ایران و آمریکا نیاز به کار کارشناسی دارد.
با وجود اینکه مقامات تهران و واشنگتن پذیرفتهاند که با یکدیگر مذاکره کنند، اما هر دو طرف تاکید دارند که مذاکرات فقط محدود به موضوع عراق است. توافق برای مذاکره از سوی ایالات متحده در شرایطی انجام میپذیرد که به نظر میرسد جدال میان دفتر معاون رئیسجمهوری آمریکا، دیک چنی و وزارت خارجه این کشور در مورد نحوه برخورد با ایران سرانجام با پیروزی وزارت خارجه آمریکا به پایان رسیده است.
دیک چنی و نومحافظهکاران آمریکایی هرگز با مذاکره با ایران موافق نبودند در حالی که کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه ایالات متحده انعطاف بیشتری در مورد ایران دارد و بارها پیش از این آمادگی مشروط خود را برای مذاکره با ایران اعلام کرده بود.
شاید به همین دلیل است که چنی در سفر اخیر خود به منطقه و در شرایط که رایس تصمیم به مذاکره با ایران گرفته حملات لفظی خود را به ایران افزایش داده و تلاش میکند تا کشورهای عربی متحد آمریکا در منطقه را علیه ایران بسیج کند.
معاون رئیسجمهوری آمریکا جمعه از روی عرشه ناو هواپیما «یو.اس.اس جان.سی.استینس» در فاصله 240 کیلومتری مرزهای جنوبی ایران در خلیج فارس هشدار داد که ایالات متحده اجازه نخواهند داد تا تهران به سلاح اتمی دست یابد. این در حالی است که مقامات ایران بارها اعلام کردهاند هدفشان از پیگیری برنامه اتمی، دستیابی به چرخه سوخت هستهای برای مصارف صلحآمیز است و براساس معاهدات بینالمللی دستیابی به غنیسازی اورانیوم حق مسلم ایران است.
اعلام رسمی آغاز مذاکرات میان ایران و ایالات متحده در حالی صورت میگیرد که موضوعی به نا م پرونده هستهای بیش از هر موضوع دیگری محل مناقشه تهران ـ واشنگتن است، اما دو طرف اصرار میورزند که مذاکرات تنها محدود به موضوع عراق خواهد بود. با این حال خاویر سولانا، مسول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از دیدار با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در آنکارا، پایتخت ترکیه در پنجم و ششم اردیبهشتماه گفته بود به این نتیجه رسیده است که سران بلندپایه جمهوری اسلامی برای مذاکره با آمریکا آمادگی دارند.
سابقه مذاکره
رابطه ایران و ایالات متحده پس از ماجرای تسخیر سفارت آمریکا در 13 آبانماه سال 1358 توسط دانشجویان پیرو خط امام(ره) به طور رسمی در 20 فروردینماه سال 1359 از سوی آمریکا قطع شد و از آن روز تاکنون سفارت سوئیس در تهران حافظ منافع آمریکا در ایران و سفارت پاکستان در آمریکا حافظ منافع ایران در ایالات متحده است.
اگرچه از آن زمان تاکنون هیچ مذاکرهای به طور رسمی میان دو طرف انجام نشده، اما مقامات تهران و واشنگتن پس از 11 سپتامبر و با هدف سقوط طالبان با یکدیگر همکاری اطلاعاتی انجام دادند و وزرای خارجه وقت دو کشور یعنی کمال خرازی و کالین پاول در اجلاس همسایگان افغانستان شرکت کرده بودند. اما مذاکرات آینده میان ایران و آمریکا بیتردید، جدیترین و مهمترین گفتوگوهایی است که پس از انقلاب اسلامی بین دو کشور انجام میشود.
زمزمه مذاکره میان ایران و آمریکا در مورد مسئله عراق اولینبار در اواخر سال 84 مطرح شد. در آخرین روزهای اسفندماه 84، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به مجلس شورای اسلامی رفت تا در جلسهای غیرعلنی گزارشی از پرونده هستهای به اهالی مجلس ارائه دهد.
او در پایان این جلسه در جمع خبرنگاران حاضر شد و خبری غیرمنتظره را اعلام کرد: «با آمریکا مذاکره میکنیم» آن روزها هم مانند امروز عراق درگیر نزاعی قومی و مذهبی بود و نقش نفوذ ایران در این کشور غیرقابل انکار. لاریجانی اما در توضیح سیاست ایران برای مذاکره با آمریکا که در سالهای پس از انقلاب همواره یک خط قرمز پررنگ بوده است به خبرنگاران پارلمانی گفت: «تهران با درخواست سیدعبدالعزیز حکیم (روحانی بلند شیعه و رئیس بزرگترین فراکسیون پارلمانی) موافقت کرده و افرادی را برای مذاکره با آمریکا در خصوص مسائل عراق مشخص خواهد کرد تا به آینده این کشور کمک شود.»
لاریجانی در آن زمان علت اصلی پذیرش مذاکره با آمریکا را اصرار رهبران عراق و شخص عبدالعزیز حکیم توصیف و تاکید کرده بود که تهران به اصرار آنان مذاکره با ایالات متحده را پذیرفته است، اما مقام معظم رهبری چند روز بعد و در اولین روز نوروز 85 و در حالی که برای زیارت حرم امام رضا(ع) به مشهد سفر کرده بودند، درباره موضوع مذاکره با آمریکا گفتند: «مسوولان آمریکا در داخل و خارج عراق بارها از ایران درخواست مذاکره کردند که مقامات ما اعتنایی نکردند، اما با تکرار این درخواست مسوولان ایرانی با در نظر گرفتن این احتمال که شاید مذاکره درباره اوضاع عراق در جلوگیری از ناامنیهای فاجعهآفرین این کشور مؤثر باشد با انتقال دیدگاههای خود به آمریکا موافقت کردند.»
مقام معظم رهبری در آن سخنرانی تاکید کرده بودند: «اگر مسوولان ذیربط میتوانند دیدگاههای ایران را درباره عراق به آمریکاییها حالی کنند و بفهمانند، گفتوگو در این زمینه ایرادی ندارد، اما اگر مساله به معنای باز شدن عرصهای برای آمریکاییهای مکار و ادامه زورگویی آنان باشد، گفتوگو با آمریکا در زمینه اوضاع عراق هم مثل بقیه موارد ممنوع است.»
با این همه این مذاکرات در آن مقطع هرگز انجام نشد.
نامه احمدینژاد به بوش
با این همه محمود احمدینژاد، رئیسجمهوری ایران در 18 اردیبهشتماه 85 در اقدامی بیسابقه برای جورج بوش، رئیسجمهوری آمریکا «نامهای خصوصی» نوشت. احمدینژاد به توصیف خود در آن نامه سعی داشت «راهکارهای جدیدی برای برونرفت از شرایط دشوار بینالمللی و اداره بهتر جهان» به رئیسجمهوری آمریکا ارائه دهد.
این اولینبار بود که یکی از مقامات عالیرتبه جمهوری اسلامی نامهای رسمی خطاب به رئیسجمهوری آمریکا مینوشت، نامهای که علی لاریجانی که آن روزها به ترکیه سفر کرده بود، آن را نامهای بسیار مهم توصیف و تاکید کرد که ارزیابی دقیق این نامه میتواند گشایشی دیپلماتیک را در منطقه رقم بزند.
با این حال، مقامات کاخ سفید نامه احمدینژاد را فاقد محتوای دیپلماتیک دانسته بودند و هرگز به آن پاسخ ندادند تا هم جورج بوش و هم احمدینژاد مورد انتقاد قرار بگیرند؛ بوش به این دلیل که فرصت برقراری ارتباط با بالاترین مسوول اجرایی ایران را از دست داده است و احمدینژاد به این دلیل که از فرصت پیش آمده برای طرح کردن موضوعات دیپلماتیک استفاده نکرده و تنها نامهای حاوی مسائل اخلاقی خطاب به رئیسجمهوری آمریکا نوشته است.
دعوت برای مناظره
با این حال، تنها باری نبود که احمدینژاد به طور مستقیم رئیسجمهوری ایالات متحده را به چالش میطلبید. او در شهریورماه گذشته پیش از آنکه برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به نیویورک سفر کند، پیشنهاد مناظره رودررو با بوش، رئیسجمهوری آمریکا را مطرح کرد. احمدینژاد این پیشنهاد را در تاریخ هفتم شهریورماه اعلام کرد و گفت که از طریق وسایل ارتباطی پیشرفته حاضر است با بوش مناظره کند.
رئیسجمهوری ایران با این حال، میان مذاکره و مناظره فرق قائل شد و شرط انجام آن را پرهیز از سانسور به ویژه برای مردم آمریکا عنوان کرده بود. مسوولان کاخ سفید اینبار هم دست احمدینژاد را پس زدند و پیشنهاد او را تلاشی برای انحراف افکار جهانیان توصیف کردند.
اما، احمدینژاد در سفر به نیویورک دیداری مهم با اعضای شورای روابط خارجی آمریکا که مهمترین نهاد غیردولتی در امور سیاست خارجی این کشور است، برگزار کرد و به تشریح دیدگاههایش در زمینه مسائل بینالمللی پرداخت. احمدینژاد که محمدجواد ظریف، نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحده را همراه خود داشت، 90 دقیقه در جمع اعضای شورای روابط خارجی آمریکا حاضر بود.
پیشنهاد مذاکره مشروط
این تحولات در حالی رخ میداد که کاندولیزا رایس، وزیر خارجه ایالات متحده 11 خردادماه گذشته با طرح موضوع مذاکره میان ایران و آمریکا که بیتردید موضوع هستهای مهمترین آن بود، اعلام کرد آماده است با تهران به طور مستقیم مذاکره کند مشروط به آنکه جمهوری اسلامی فعالیتهای مربوط به غنیسازی اورانیوم را به حالت تعلیق درآورد؛ پیششرطی که تاکنون با مخالفت تهران مواجه شده و مسوولان ایران اعلام کردهاند که آماده مذاکره هستند، اما پیششرطی را برای آغاز آن نمیپذیرند.
گروه تحقیق عراق و مذاکره با ایران
اما فشارها برای مذاکره با ایران در آمریکا در سال گذشته به شدت افزایش یافت و به نحوی که افراد سرشناسی همچون مادلین آلبرایت، وزیر خارجه ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری بیل کلینتون و زبینگنیو برژینسکی، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در زمان ریاست جمهوری جیمی کارتر از دولت بوش خواستند تا برای حل مشکلاتش در عراق و منطقه خاورمیانه با تهران گفتوگو کند.
در همین حال، گروهی در آمریکا تشکیل شد که مامور بررسی راهکارهای خروج ایالات متحده از بحران عراق بود. این گروه 10 عضو داشت که پنج عضو آن دموکرات و پنج عضو دیگر آن جمهوریخواه بودند و ریاست آن را بهطور مشترک برعهده «جیمز بیکر» جمهوریخواه، وزیر خارجه آمریکا در زمان ریاست جمهوری بوش پدر و «لی همیلتون» رئیس سابق کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان ایالات متحده بود. این گروه پس از چندینماه مطالعه در اواخر پاییز گذشته در مهمترین بخش از نتایج بررسیهایشان به جورج بوش توصیه کردند که برای حل مشکلاتش در عراق باید با ایران مذاکره کند.
جالب آنکه جیمز بیکر در زمان انجام تحقیقاتش در نیویورک به خانه محمدجواد ظریف، نماینده ایران در سازمان ملل متحد و بلندپایهترین دیپلمات ایران در آمریکا رفت و در میهمانی شام او شرکت کرد و نظرات او را برای تحقیقاتش جویا شد.
اکنون به نظر میرسد، پس از گذشت بیش از یک سال از زمان مطرح شدن موضوع مذاکره، زمان حقیقی برای انجام آن فرا رسیده و دو طرف قرار است در بغداد، شهری که تا همین چهار سال پیش مرکز حکومت خطرناکترین دشمن ایران یعنی صدام حسین بود با یکدیگر مذاکره کنند، مذاکراتی که شاید بتواند به گشایش دیپلماتیک میان ایران و آمریکا و حل همه مشکلات فیمابین از جمله مساله هستهای منجر شود. با این حال، افرادی هستند که به مذاکرات ایران و آمریکا چندان خوشبین نیستند.
حسین شریعتمداری یکی از این افراد است که دیروز در گفتوگو با ایسنا، مذاکره ایران و آمریکا را خطایی بزرگ و استراتژیک دانست که اگر انجام پذیرد خسارتهای ناگوار و جبرانناپذیری را برای ایران در پی خواهد داشت، شریعتمداری در توصیف مذاکره با آمریکا گفت: «معتقدم مذاکره با آمریکا دست دادن با شیطان و رقصیدن با گرگهاست.» او ادامه داد که آمریکا مذاکره را فقط برای مذاکره میخواهد نه برای حلوفصل مسائل فیمابین و این نکتهای است که بارها در گذشته از سوی برخی بزرگان هم به آن اشاره شده است.
مدیر مسوول روزنامه کیهان با اشاره به جنگ 33 روزه لبنان اظهار داشت: «موفقیت حزبالله لبنان در این جنگ به شکل ناباورانهای از سوی آمریکاییها و متحدانش به عنوان یک حرکت غیرقابل انتظار توصیف شده است و اینها همه برآمده از انقلاب اسلامی و الگوی امام خمینی(ره) است که نهادینه شده و از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی حکیمانه و مدبرانه دنبال شده است.»
شریعتمداری گفت: «آمریکاییها قصد دارند از طریق مذاکره با ایران این الگو را بشکنند به این معنا که مذاکره را فقط برای مذاکره میخواهند و از انجام و حتی از شروع مذاکره قصد دارند توهم این اقدامات را به نهضتهای جهان اسلام القا کنند که اگر جمهوری اسلامی ایران خاستگاه عقبه استراتژیک و ایدئولوژیک شماست، این ریشه و عقبه هم نهایتا بعد از 28 سال مقاومت چارهای جز نشستن در کنار آمریکا و مذاکره با آمریکا ندیده است.»
شریعتمداری مذاکره با آمریکا را خطر بزرگی دانست و گفت: «پذیرش درخواست آمریکا برای مذاکره تنها برآورده ساختن خواسته آنان است.» او ادامه داد که اصل مذاکره امتیازی است که به آمریکا داده میشود. شریعتمداری در بخش دیگری از سخنانش گفت که معتقدم هیچ نشانهای از درایت در مذاکره با آمریکا دیده نمیشود.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
