ضرورت‌های توسعه پایدار

دکتر محمودرضا امینی

وقتی به سوی توسعه باید رفت قاعدتا می‌بایست هزینه آن را نیز پرداخت کرد اما ملتی که از ظرفیت‌ها و استعدادهای درخشان و هوشمند سرشار است به طور یقین می‌تواند در اندک زمانی توسعه را شتاب داده و راههای طی مسیر را به خوبی انتخاب نماید.

تب و تاب توسعه، پیشرفت، خودکفایی، افزایش امید به سرمایه‌گذاری و زندگی، نخبگی، نخبه‌پروری، تحقیق و پژوهش کلماتی هستند که همواره ارتباطی تنگاتنگ و تعیین‌کننده دارند، ارتباطی که گسست آن تهدید عملی نشدن و پیوستگی آن ضامن دستیابی به شتاب توسعه‌ای است.

این سوال مهمی است که ما به دنبال چه هستیم و اصالتا فرآیندی که باید طی کنیم کدام است و بی‌تردید می‌بایست پاسخ آن را در لابه‌لای سند چشم‌انداز، برنامه‌های توسعه و نهضت نرم‌افزاری، همچنین خیزش علمی جستجو کرد.

واقعیت این است که هر پیشرفت و توسعه مدیون تفکر، تامل، تحقیق، پژوهش و کارآفرینی است اما چند سالی است که این واژه‌های مقدس و امیدبخش موجب بی‌مهری است.

1- سند چشم‌انداز، گویای آرمانها و دیدگاه‌هایست که ملت شجاع و افتخارآفرین ایران اسلامی باید در بیست سال آن را عملی نماید.

2- نهضت نرم‌افزاری و خودکفایی علمی از عوامل مهمی است که می‌تواند ما را به سرانجام سند چشم‌انداز امیدبخش نماید.

3- سیاستهای برنامه چهارم نشانی از ضرورت پیمودن راههای عملی برای 5 سال از 20 سال سند چشم‌انداز است و باید قبول کرد که سیاست‌ها رویا نیست بلکه دست یافتنی و واقعیتی عملی است اگرچه برنامه‌های مصوب آن می‌بایست انطباق لازم را با سیاست‌ها پیدا کند.

4- رشد و پوپایی جوانان و نخبگان کشور در همه عرصه‌های علمی و خبرهای هر روزه موفقیت آنان واقعیتی است دیگر که هرگونه دغدغه را از دستیابی به فرآیند توسعه ذیل می‌سازد.

5- سیاست‌های اصل 44 قانون اساسی و راهنمایی‌های تبیینی آن از سوی مقام معظم رهبری جاده تحول‌آفرین دیگری است که می‌تواند طی مسیر توسعه و شتاب آن را سهل و آسان سازد.

6- مطالبات واقعی مردم در رفع نیازهای خرد و کلانشان که سوی مسئولین نظام خصوصا مقام معظم رهبری بازگویی گردد از یک سو و وجود بسیاری از مشکلات فراسوی مدیریت و سامان اجرایی کشور از سوی دیگر خود نشانی از ضرورت‌ها و نیازهاست.

مجموعه فوق نشان از سه مطلب عمده است: الف) کشور ایران اسلامی به هر قیمت باید از سرعت و شتاب به قله‌های رفیع توسعه در ابعاد مختلف دست یابد.

ب) وجود سیاست‌ها و برنامه‌ها و راهنمایی‌ها خصوصا از سوی مقام معظم رهبری ناهمواری‌ها را کاسته و امیدها را افزایش داده. مسئولین باید باور کنند که برای هر اقدام هماهنگ برای توسعه پشتیبانی لازم وجود دارد.

ج) وجود نخبگان و نیروهای علمی همچنین تحقیقات و پژوهش‌های فراوان و اندیشمندان و مشاوران مجرب پشتوانه مغز افزاری توسعه فوق می‌باشد.

قابل توجه اینکه این ظرفیت‌ها همواره خود مولد و افزاینده می‌باشد.

اینک پیش روی مسئولان و مجریان کشور راه باز است و می‌تواند برای هر معضلی و مشکلی به پشتوانه این 3 مطلب عمده تدابیر صحیح را اتخاذ نمایند

امروز همه مدیران به خوبی و به راحتی می‌توانند از انبوه نخبگان و از پژوهش‌های مختلف از تصمیمات خود بهره بگیرند و هرگاه تصمیمات بر مبنای پژوهش و نخبگی و علمی باشد قاعدتا تنازعات و درگیری‌های سیاسی هم در آن نمایانگری نمی‌کند پس تعجب‌آور خواهد بود که برای یک تصمیم مثل بنزین، کارت هوشمند، ساعت کار، نرخ سود بانکی و امثال آن هر گروه موثر در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی مدعی شود که نظریه‌های متفاوت آنان از پشتوانه پژوهشی و علمی و نخبگی لازم برخوردار است در حالیکه اختلاف ‌نظر در آن موضوع 180 درجه می‌باشد.

ممکن است تصور شود که در موراد علمی تئوری‌های مختلفی وجود خواهد داشت و مثلا در فضای اقتصادی یا سیاسی کلاسیک‌ها و نئوکلاسیک‌ها با هم اختلاف عمیق دارند و بروز آن در صحنه سیاسی گاهی در غالب احزاب خواهد بود.

اما نه باید باور کرد ما برای پیمودن راه توسعه با این همه راهنمایی و سیاست و برنامه و پشتوانه‌های عملی اعتباری اختلاف‌نظر نخواهیم داشت بلکه وحدت‌نظر خواهد بود به قول امام خمینی(ره) "اگر همه انبیاء در یک جا گرد هم آیند هیچ اختلافی بروز نخواهد داد "که قطعا این نشان از آن است که انبیاء از علومی برخوردارند که از یک منشا ناشی می‌شود و همه به فکر اصلاح جامعه هستند.

هرگاه اندیشمندان و صاحب‌نظران در حل مسائل تلاش می‌کنند به نظراتی مشابه به یکدیگری می‌رسند و امروز خداوند این نعمت را به یمن صاحبنظران، نخبگان و اندیش‌ورزان و دلسوزان مجرب فراسوی همه مسئولین قرار داده که با همفکری و هماهنگی آنان تصمیمات خوب و مطمئن گرفته و به سرانجام رسانند.

خوب است همه از مقام معظم رهبری درس بگیریم که در هر تصمیم مهم اصل فکر و نظر را به مشورت می‌خوانند گاه این مهم از طریق ساختاری رسمی، گاه از طریق دیگر به این امید که همه مسئولان برای دستیابی به فرآیند توسعه از اتاق‌های فکر و مشاوران نخبه بهره گیرند تا تصمیمات آنان اثربخش گردد.