نزدیکی ایران و روسیه از دیدگاه نگران غرب (بخش دوم)

از شیرین هانتر
ترجمه دکتر جلیل روشندل
قطعاً، جمهوری اسلامی ایران پیوندهای بیشماری با کشورهای مسلمان و تازه استقلال یافته شمالی خود دارد و در عین حال، روابط حسنه‌ای با روسیه نیز برقرار کرده است. دلیلی ندارد که این دو رابطه با یکدیگر تعارض داشته باشند و همانند مانعی بر سر راه یکدیگر عمل کنند.
مگر رابطه جمهوری اسلامی ایران با کشورهای غیرمسلمان اروپایی رابطه با کشور دوست و مسلمان بوسنی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد؟ سیاست خارجی فعال برای هر کشوری که در معرض فشارهای ایالات متحده قرار دارد، در حکم اهرم فشاری است که برای خنثی کردن سیاست خصمانه آمریکا بکار برده می‌شود.
نگرانی‌ها و حساسیت‌های آمریکائیان از تجدید روابط ایران و روسیه همانطور که در متن مقاله نیز آمده است، عمدتاً ناشی از دو واقعیت عمده است. اول آنکه، مبادا تقویت این رابطه بر رابطه روسیه و غرب تاثیرات منفی داشته باشد و دوم اینکه، اگر روزی رابطه غرب با جمهوری اسلامی ایران بهبود یابد، جای کافی برای مانور، داد و ستد سیاسی، نظامی و اقتصادی در ایران باقی بماند.
خانم هانتر با تکیه عامدانه بر برخی مسائل و اهداف سیاسی، قصد آن دارد که بطور غیرمستقیم بگوید جمهوری اسلامی ایران تعقیب اهداف اسلامی را فراموش و صرفاً اهداف امنیت ملی را دنبال می‌کند! اینکه اصلا این حرف تا چه حد در مورد سیاست خارجی ایران صدق می‌کند، خود بحث جداگانه‌ای را می‌طلبد، ضمن اینکه در عین حال، تعقیب منافع و کوشش در جهت حفظ امنیت ملی، امری اصولی است که از یک سیاست خارجی عقلایی انتظار می‌رود.
یقیناً همه کشورهای دنیا در اعمال سیاست خارجی خود برای منافع و امنیت ملی خود اولویت درجه نخست را قائلند. این امر در مورد ایران نیز صدق می‌کند و تا زمانی که کشوری رفتار مطلوب متقابل را در قبال کشور ما نشان بدهد و قصد اعمال سلطه نداشته باشد، ضمن دقت و هوشیاری کامل و شناخت اهرمهای موثر در روابط دوجانبه، می‌توان در رابطه خارجی برایش جایگاه ویژه‌ای در نظر گرفت، خواه این رابطه بخشی از تاکتیک باشد خواه جزئی از استراتژی. (مترجم)
روسیه به موازات حرکت غرب گریز سیاست خارجی خود و همزمان با آغاز دوره جدیدی از سیاست خارجی رقابت‌آمیز با غرب، شریکی همگرا در ایران می‌یابد. بعد از یک دوره کوتاه از روابط غریب به دنبال فروپاشی اتحاد شوروی، روابط روسیه و ایران از سال 1993 به کندی رو به بهبود نهاد.
دو کشور در موضوعات مختلفی، از وضعیت حقوقی دریای خزر گرفته تا منازعات منطقه‌ای مانند جنگ داخلی تاجیکستان و اختلاف بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر قره‌باغ با یکدیگر همکاری کرده‌اند.
این همکاری فزاینده روس و ایران با تصمیم مسکو در بهار 1995 برای فروش یک رآکتور اتمی، علیرغم فشارهای ایالات متحده و اسرائیل، جنبه‌ای نمادین پیدا می‌کند. پیشتر، روسیه در مخالفت با آمریکا نسبت به فروش 3 زیردریایی با ایران توافق کرده بود. روسیه همچنین تخصص و آموزش فنی - از جمله هسته‌ای - در اختیار ایران قرار می‌دهد.