جایگاه «نفتا» در نظام نوین جهانی (بخش دوم)
سیدعلیاصغر (امیر آریانا) طباطبائی
از سوی دیگر، همواره یکی از نگرانیها در چند سال گذشته این بوده که آیا منطقهگرایی در جهت تقویت تجارت همه جانبه جهانی است یا وسیلهای برای ساختن دژهای تجاری نفوذناپذیر منطقهای میباشد. در برخورد با چنین ابهامی، تاکنون کشورهایی که در جهت تقویت تجارت آزاد در منطقه خود عمل کردهاند، از آنجا که همگی عضو گات نیز هستند، درصدد هستند تا نشان دهند که عمدتاً در محدوده مقررات گات عمل میکنند.
تاکنون نظر غالب، هم در بین صاحبنظران و هم در بین دولتمردان، در اروپای غربی و آمریکای شمالی این بوده که منطقهگرایی عمدتاً همسو و هماهنگ با سازماندهی تجارت آزاد در سطح جهانی از طریق گات است. در فصل اول موافقتنامه «نفتا» بر این امر تأکید شده و از نفتا به عنوان جزء لاینفک گات و هماهنگ و همسو با آن نام بردهاند.
«آرتور دانکل»، دبیرکل پیشین گات، در مورد همکاریهای منطقهای گفته است:
تاریخ نیز نشان میدهد که همگرایی منطقهای میتواند به همکاری اقتصادی در سطح جهان کمک کند. آزادسازی تجاری در منطقه میتواند فرصت حرکت به سوی تخصصی شدن را به اقتصادهای ملی ارائه کند، جاذبههای آنها را برای سرمایههای خارجی افزایش دهد، صدای آنها را در مجامع اقتصادی جهانی، قویتر سازد و غالباً دستاوردهای سیاسی نیز برای آنها داشته باشد. از طرفی در یک گستره منطقهای و در بین چند کشور همسایه و همفکر، گاه حل مشکلات میتواند آسانتر از حل آن در گستره بزرگتر و جهانی باشد.
سهم کل تجارت بین منطقهای در فاصله سالهای 1980 تا 1989 میلادی، در اروپا از 51% به 59% در آسیا از 33% به 37% و آمریکای شمالی از 32% به 36% رسیده است.
منطقه تجارت آزاد
1ـ تعریف:
منطقه تجارت آزاد شامل گروهی از کشورها میشود که کلیه موانع گمرکی را از میان خود برداشته، ولی همچنان تک تک آنها تعرفه گمرکی خود را در برابر کشورهای خارج از گروه حفظ میکنند.
2ـ مسئله مهم:
مسأله مهمی در مورد اجرای مفهوم تجارت آزاد وجود دارد، زیرا کالاهای وارداتی از کشورهای خارج از گروه، گرایش به ورود در منطقه تجارت آزاد از طریق کشوری را دارند که دارای پایینترین تعرفه خارجی است. ارائه اسناد و یا مدارک زیادی به وسیله آنچه گواهی مبدأ خوانده میشود، لازم است.
3ـ تفاوت منطقه تجارت آزاد با اتحادیه گمرکی و بازار مشترک
الف) اختلاف میان اتحادیههای گمرکی و منطقه تجارت آزاد در این نکته نهفته میباشد که اتحادیه گمرکی دارای تعرفه خارجی مشترک است که توسط هر کشور عضو آن بر واردات از کشورهای خارج از اتحادیه وضع میشود. تحرک آزاد کلیه محصولات در داخل اتحادیه تضمین شده است و بنابراین دیگر مسأله درون اتحادیهای تجارت در مورد کالاهای وارداتی وجود ندارد.
ب) بازار مشترک، نه تنها جابهجایی آزاد محصولات را همانند حوزه تجارت آزاد و اتحادیه گمرکی ممکن میکند، بلکه مزید بر آن جابهجایی آزاد کلیه عوامل تولید را نیز امکانپذیر مینماید. بنابراین بازار مشترک نماینده کاملترین مفهوم یکپارچگی در میان 3 نوع یاد شده است.
نفتا ـ موافقتنامه تجاری آزاد آمریکای شمالی
سابقه
در حقیقت، موافقتنامه نفتا از موافقتنامه «فتا» سرچشمه گرفته است. «فتا» موافقتنامه تجاری آزاد بین آمریکا و کانادا بود که گفتگوهای مربوط به تشکیل آن در سال 1987 میلادی آغاز گشت و این موافقتنامه رسماً از سال 1989 میلادی شروع به کار نمود.
گفتگوهای غیررسمی مقامات مکزیک و آمریکا موجب پیدایش تفکر موافقتنامه آزاد تجاری میان آمریکا و مکزیک شد. در ژوئن سال 1990 میلادی، جورج بوش و کارلوس سالیناس رؤسای جمهور آمریکا و مکزیک در مورد موافقتنامه تجاری آزاد بین دو کشور به بحث و گفتگو پرداختند. در همین زمان نیز دولت کانادا با پارلمان و بخش خصوصی و دانشگاهی و ایالتی به گفتگو پرداخت تا نظرات آنها را در مورد شرکت کانادا در مذاکرات استفسار کند. در 24 سپتامبر 1990 میلادی، برایان مالرونی نخستوزیر کانادا خواستار شرکت این کشور در موافقتنامه تجارت آزاد گردید.
وقایعنگاری تشکیل نفتا
10 ژوئن 1990 میلادی: کارلوس سالیناس و جورج بوش تصمیم گرفتند تا برای یک موافقتنامه همه جانبه تجارت آزاد تلاش کنند.
24 سپتامبر 1990 میلادی: برایان مالرونی، موقعیت کانادا را در اقتصاد آمریکای شمالی به بوش و سالیناس متذکر شده و خواستار تشکیل یک موافقتنامه سه جانبه تجارت آزاد با شرکت کانادا گردید.
5 فوریه 1991 میلادی: برایان مالرونی ـ جورج بوش و کارلوس سالیناس تصمیم خود مبنی بر مذاکره در مورد نفتا را اعلام کردند.
12 ژوئن 1991 میلادی: وزرای بازرگانی و تجارت آمریکا، مکزیک و کانادا گفتگوهای نفتا را آغاز کردند.
17 دسامبر 1991 میلادی: سران سه کشور موافقتنامه نفتا را امضاء کردند.
1 ژانویه 1994 میلادی: نفتا به اجرا درآمد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
