مروری بر ترکیب منتقدان کنونی هاشمی رفسنجانی نشان میدهد که پافشاری مداوم رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام بر مواضع خویش سبب شده است که موج انتقادها و گلایهها حالا از سوی چهرههای برجسته و باسابقه مطرح گردد. این تغییر فاز در آستانه انتخابات مجلس خبرگان رهبری پیامهای سیاسی روشنی برای رئیس این مجلس دارد. در واقع تداوم مواضع وی به لبریزشدن صبر چهرههای قدیمی و موجه اصولگرا نیز انجامیده و درخواست «بازنگری در مواضع» بیش از هر زمان دیگر روانه دفتر هاشمی رفسنجانی شده است. بدیهی است که چنین چهرههایی خواستار میانههای اسفندماه 88، آیتالله مهدویکنی، دبیرکل جامعه روحانیت مبارز در پاسخ به سوالی درباره هدف برخی گروهها که خواهان حذف هاشمیرفسنجانی از عرصه سیاسی هستند، گفت: «این جریانات مهم نیستند و ما همچنان پای سخنرانی آقای هاشمی مینشینیم.»
عمده مخالفان و منتقدان هاشمی را در آن زمان طیف جوانتر اصولگرا و همچنین چهرههای نزدیک به دولت تشکیل میدادند. 11 ماه پس از اظهارات آیتالله اما مروری بر مواضع و سخنان تازه اصولگرایان درباره هاشمی رفسنجانی نشان میدهد که صورتبندی تازه درباره رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در حال شکلگیری است.
این تصویر تازه با توجه به در پیش بودن انتخابات هیات رئیسه مجلس خبرگان رهبری که قرار است اسفندماه سالجاری برگزار شود، اهمیتی دوچندان مییابد.
منتقدان در درون مجلس خبرگان رهبری
نخستین گروه منتقدان جدید آیتالله هاشمی رفسنجانی که روزهای اخیر ترجیح را در علنیکردن انتقادات خویش یافتهاند، برخی اعضای مجلس خبرگان رهبری هستند.
بسیاری از روحانیون بلندمرتبه عضو این مجلس سال گذشته در چنین روزهایی مصلحت را در سکوت میدانستند و ترجیح دادند که اگر هم گلایه یا انتقادی است، در جلسات غیرعلنی مجلس خبرگان رهبری یا در دیدار با هاشمی بازگو کنند ولی در چند روز گذشته شش عضو مجلس خبرگان رهبری یعنی آیتالله عبدالنبی نمازی، آیتالله علم الهدی، آیتالله کعبی، آیتالله حسینی شاهرودی، آیتالله جباری و آیتالله علوی در واکنشهای جداگانه به سخنان و مواضع هاشمی رفسنجانی، موضعی انتقادی علیه وی اتخاذ کردهاند. انتظار میرود در روزهای آینده این مواضع انتقادی گسترش یابد.
آیتالله سید احمد خاتمی نیز دیروز در خطبههای نماز جمعه تهران در جملاتی انتقادی از مسئولانی که حرفهایشان سبب شادشدن دشمنان میشود، از آنها خواست که درباره اظهاراتشان دقت کنند.
جملات انتقادی خطیب نماز جمعه تهران در راستای انتقاداتی بود که در روزهای اخیر در انتقاد از هاشمی رفسنجانی مطرح شده بود: «اظهارنظری که ضد انقلاب در برابر آن بگوید آفرین، قطعا یک اظهارنظر معیوب است. قرآن میگوید حتی اگر دشمن از حرف درست شما هم سوء استفاده کرد، نباید آن حرف را بزنید، چه برسد به اینکه آن حرف نادرست باشد.»
منتقدان تازه در پارلمان
در روزهای اخیر به منتقدان هاشمی رفسنجانی طیفی دیگر هم افزوده شدهاند. فراکسیون روحانی مجلس که برخی از اعضای آن عضو جامعه روحانیت مبارز نیز هستند از جمله چهرههایی هستند که دست به نامه شده و گلایههای خویش را از برخی مواضع رئیس مجمع تشخیص مصلحت مکتوب کردهاند.
این گلایهها که با بیانیه هاشمی رفسنجانی درباره سالگرد 19 دی شروع شده، در روزهای اخیر با پافشاری هاشمی بر مواضعش در نماز جمعه 26 تیر سال گذشته فزونی یافته است.
حجتالاسلام رهبر، رئیس مجمع نمایندگان روحانی مجلس درباره محتوای نامه نمایندگان به رئیس مجلس خبرگان رهبری چنین میگوید: به آقای هاشمی نوشتیم چگونه است که جریان امروز علیه روحانیت از ناحیه شما دیده میشود و جزو جریان «رشیدیمطلق»ها به حساب میآید ولی اهانت کنندگان به روحانیت، ارزشها و مقدسات در فتنه 88 دیده نمیشود. در عین حال از آقای هاشمی در این نامه خواسته ایم تا با توجه به جایگاهی که در آن قرار دارند، بدون هر رودربایستی مواضع خود را در برابر فتنهگران و سران فتنه اعلام کنند.» مشابه این درخواست، در سایر بیانیههای نهادهای اصولگرا و چهرههای این جریان سیاسی از هاشمی نیز دیده میشود.
نبوی: اظهارات هاشمی، شروط خاتمی است
پس از آنکه محمدنبی حبیبی، دبیر جمعیت موتلفه در نشستی به صراحت از مواضع اخیر هاشمی و پافشاری وی بر اظهاراتش در نماز جمعه 26 تیر 88 انتقاد کرد، دیروز سید مرتضی نبوی، قائم مقام جامعه اسلامی مهندسین نیز مانند حبیبی به تندی و صراحت از رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام انتقاد کرد و گفت: «تندروی و فاصله گرفتن از مردم، انقلاب، انصاف،اعتدال و عدالت به نفع آقای هاشمی رفسنجانی نیست. اظهارات اخیر هاشمی به حفظ سوابق او در انقلاب لطمه میزند.»
او اظهارات هاشمی را همان شروط خاتمی دانست و گفت: «آقای هاشمی رفسنجانی مراقب اظهاراتش باشد. هاشمی باید فکر کند که چه کسانی از این سخنان استقبال کردند؟ آیا رسانههای ضد انقلاب از این سخنان خوشحال شدند یا نیروهای انقلاب؟ ادامه این مسیر به صلاح آقای هاشمی نیست.»
چندی پیش محمدحسین صفارهرندی، وزیر پیشین ارشاد نیز مشابه چنین هشدارهایی را مطرح کرده بود و به کنایه گفت که اکنون هاشمی دوستداشتنی را باید در کتابهای خاطراتش پیدا کرد. او همچنین از تحولاتی مهم در انتخابات آینده مجلس خبرگان رهبری خبر داده بود. چنین انتقاداتی در سرمقاله روز پنجشنبه روزنامه رسالت که تریبون بخش مهمی از اصولگرایان محسوب میشود نیز منتشر شد.علاوه بر حلقه پیشین، منتقدان همیشگی هاشمی رفسنجانی نیز این روزها بر شدت انتقادات علنی خویش افزودهاند.
غلامحسین الهام، مشاور حقوقی رئیسجمهور که به همراه همسرش از برجستهترین منتقدان هاشمی در سالهای اخیر به شمار میروند، دو روز پیش بار دیگر به تندی از هاشمی رفسنجانی انتقاد کرد و گفت که او در راس جریانات ضددولتی قرار دارد.
او با اشاره به برخی تصمیمات اخیر مجمع تشخیص گفت: «امروز وارد عرصه قوه مجریه شدهاند و دارند اختیارات مسلم قوه مجریه را محدود یا سلب میکنند، جای دیگر وارد اختیارات شورای نگهبان و سپس در گام سوم نیز وارد اختیارات رهبری خواهند شد.»
مشاور حقوقی رئیسجمهور با تاکید بر اینکه باید اصلاحی در ترکیب مجمع تشخیص مصلحت انجام شود، افزود: «رئیسجمهوری از دوره دولت دهم به بعد در جلسههای مجمع شرکت نمیکند، مجمع تشخیص مصلحت باید این اطمینان را ایجاد میکرد که حضور دولت در جلسههای مجمع به عنوان یک بخشی از کارشناسی اساسی و بخش عمده کشور مطرح باشد اما با مواضعی که بعد از دوره دولت دهم در مجمع صورت گرفت، اگر بنده هم جای رئیسجمهوری بودم، در جلسههای مجمع تشخیص مصلحت شرکت نمیکردم.»
حجتالاسلام مهدی طائب، دیگر منتقد برجسته هاشمی نیز روز گذشته انتقادات تندی علیه او مطرح کرد. در حاشیه چهرهها و نهادهای فعال سیاسی اما نباید هشدار و فعالیت رسانههای مکتوب و مجازی و همچنین برخی فعالان و نهادهای دانشجویی را از نظر دور داشت که در هفته گذشته، بار دیگر با طرح پرسشهای متعدد مواضع هاشمی رفسنجانی را به شدت مورد انتقاد قرار داده و تصحیح مواضع وی را خواستار شدهاند.
یک درخواست، یک پرسش
مروری بر ترکیب منتقدان کنونی هاشمی رفسنجانی نشان میدهد که پافشاری مداوم رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام بر مواضع خویش سبب شده است که موج انتقادها و گلایهها حالا از سوی چهرههای برجسته و باسابقه مطرح گردد.
این تغییر فاز در آستانه انتخابات مجلس خبرگان رهبری پیامهای سیاسی روشنی برای رئیس این مجلس دارد. در واقع تداوم مواضع وی به لبریزشدن صبر چهرههای قدیمی و موجه اصولگرا نیز انجامیده و درخواست «بازنگری در مواضع» بیش از هر زمان دیگر روانه دفتر هاشمی رفسنجانی شده است.
بدیهی است که چنین چهرههایی خواستار حذف هاشمی از عرصه سیاسی نیستند ولی این هشدار را میدهند که تداوم برخی مواضع، راهی است که ناگزیر به حذف ختم میشود. در تاریخ سیاسی ایران، از هاشمی رفسنجانی در دهه اول انقلاب نقل شده است که برخی چهرههای مخالف را اندرز داده بود، ولو به اندازه سر مویی، به نظام و حاکمیت وصل باشند.
پرسش مهم اکنون بسیاری از اصولگرایان این است که سیاستمدار باسابقه را چه شده که به تدریج رشتههای وصل خویش با نظام و حاکمیت را میگسلد؟