آشنایی با ساختار مجلس خبرگان‏

هیأت رئیسه سِنّى که در اوّلین جلسه مجلس خبرگان، بر اساس سنّ نمایندگان، تعیین مى‏شود.هیأت رئیسه دوم، هیأت رئیسه دائم است. این هیأت، مرکَّب از رئیس، دو نایب‏رئیس، دو منشى و دو کارپرداز است که از میان اعضاء، براى مدّت دو سال و با رأى مخفى، انتخاب مى‏شوند.
مجلس خبرگان، از دو بخش هیئت رئیسه و کمیسیون‏ها تشکیل مى‏شود:
الف) هیأت رئیسه؛ مجلس خبرگان، داراى دو گونه هیأت رئیسه است: هیأت رئیسه سِنّى که در اوّلین جلسه مجلس خبرگان، بر اساس سنّ نمایندگان، تعیین مى‏شود که مسن‏ترین فرد از خبرگان حاضر، به عنوان رئیس سِنّى و فرد بعدى به منزله نایب‏رئیس و دو نفر از جوان‏ترین خبرگان حاضر، به سِمَت منشى، معیَّن مى‏شوند و در جایگاه مخصوص قرار مى‏گیرند.
هیأت رئیسه سنّى، وظایف زیر را بر عهده دارد:
- اداره جلسه افتتاحیه؛
- انجام دادن مراسم تحلیف؛
- اجراى انتخابات هیئت‏رئیسه دائم.
هیأت رئیسه سِنّى، با انتخاب اعضاى هیأت رئیسه دائم، به کار خود پایان مى‏دهد. مدّت زمان هیأت رئیسه سِنّى، فقط در اوّلین جلسه هر دوره از مجلس خبرگان است. هیأت رئیسه دوم، هیأت رئیسه دائم است. این هیأت، مرکَّب از رئیس، دو نایب‏رئیس، دو منشى و دو کارپرداز است که از میان اعضاء، براى مدّت دو سال و با رأى مخفى، انتخاب مى‏شوند.
انتخاب رئیس، با رأى اکثریّت مطلق حاضران و انتخاب نوّاب رئیس و منشیان و کارپردازان، هر کدام جداگانه و با اکثریّت نسبى و به صورت مخفى خواهد بود. در صورتى که در انتخاب رئیس، در مرحله اوّل، اکثریّت مطلق حاصل نشود، از بین دو نفرى که بیشترین رأى را کسب کرده‏اند، با رأى‏گیرى مجدّد و اکثریّت نسبى، رئیس، انتخاب مى‏شود. ریاست مجلس خبرگان، علاوه بر اداره جلسات مجلس خبرگان، بر کلّیّه امور ادارى، مالى، استخدامى و سازمانى مجلس خبرگان، نظارت دارد و باید با ارتباط منظَّم با رهبرى، شرایط را براى انجام دادن وظایف مجلس خبرگان آسان کند. وى، مصوَّبات قانونى مجلس خبرگان را امضا و به مراجع ذى‏ربط ابلاغ مى‏کند. رئیس مجلس خبرگان، موظَّف است گزارشى سالانه از عمل‏کرد و اقدامات هیأت رئیسه را به مجلس خبرگان ارائه کند.
ب) کمیسیون‏ها؛ به منظور بررسى‏هاى کارشناسى و تهیّه گزارش جهت طرح در جلسات رسمى، کمیسیون‏هاى زیر در مجلس خبرگان تشکیل شده است:
1. کمیسیون اصل 108 قانون اساسى‏
به منظور بررسى و تدوین قوانین مربوط به خبرگان، از جمله انتخابات و آیین‏نامه داخلى مجلس خبرگان، تشکیل مى‏گردد. اعضاى اصلى آن، یازده نفر و اعضاى على‏البدل، چهار نفرند.
2. کمیسیون امور مالى و ادارى‏
به بررسى امور مالى و ادارى مجلس خبرگان مى‏پردازد، داراى نه عضو اصلى و سه عضو على‏البدل است.
3. کمیسیون اصل 107 و 109 قانون اساسى‏
به منظور آمادگى خبرگان براى اجراى اصل یک‏صدوهفتم و شناخت حدود و شرایط مذکور در اصل پنجم و یک‏صدونهم قانون اساسى، کمیسیونى مرکّب از یازده نفر عضو اصلى و چهار نفر عضو على‏البدل، تشکیل مى ‏شود تا در باره همه موارد مربوط به شرایط و صفات رهبر و در باره همه کسانى که در مظانّ رهبرى قرار دارند، تحقیق و بررسى به عمل آورد و نتایج آن را به هیأت رئیسه ارائه کند. گزارش این کمیسیون، سرّى تلقى مى‏شود و به صورت اسناد طبقه‏بندى شده، حفاظت مى‏گردد و بدون تصویب مجلس خبرگان، در اختیار دیگرى قرار نمى‏گیرد، مگر رهبرى، که عنداللزوم به اطّلاع وى مى‏رسد.
4. کمیسیون سیاسى - اجتماعى‏
به منظور آگاهى مستمر اعضاى مجلس‏خبرگان از تحوّلات مهمِّ داخلى و جهانى، به ویژه در زمینه مسائل سیاسى، فرهنگى، مدیریّتى، امنیّتى و اقتصادى تشکیل مى‏شود و موظَّف است با تشکیل جلسات با حضور نخبگان و مسئولان امور سیاسى، امنیّتى، فرهنگى، اقتصادى، اجتماعى، مسائل مهم داخلى و جهانى را که به نحوى، به انجام وظایف خبرگان، به ویژه وظایف مذکور در اصول یک‏صدوهفتم و یک‏صدونهم قانون‏اساسى، مربوط مى‏شود، مورد بررسى قرار دهد و گزارش آن را به هیأت رئیسه تقدیم کند تا در اوّلین اجلاسیّه خبرگان، به اطّلاع اعضا رسد.
5. کمیسیون تحقیق موضوع اصل 111 قانون اساسى‏
به منظور اجراى اصل یک‏صد و یازدهم قانون اساسى و براى نظارت بر استمرار شرایطى که در اصل پنجم و یک‏صدونهم قانون اساسى براى رهبرى ذکر شده است و تصمیم‏گیرى در موارد فقدان آن، تشکیل مى‏شود.
تحقیقات و مذاکرات این کمیسیون، محرمانه است. مجلس خبرگان، به وسیله این کمیسیون، موضوع نظارت بر رهبرى را به اجرا مى‏گذارد. این کمیسیون، باید هرگونه اطّلاعات لازم را در رابطه با اصل صدویازده، در محدوده قوانین و موازین شرعى، تحصیل کند و نسبت به صحّت و سُقْم گزارش‏هاى مربوطه، بررسى لازم را به عمل آورد. سایر اعضاى خبرگان نیز، اطّلاعات خود را در باره اصل صدویازده، در اختیار این کمیسیون قرار مى‏دهند. کمیسیون، بعد از بررسى و تحقیق، در صورتى که مطالب مذکور را براى تشکیل اجلاس خبرگان، کافى نداند، موضوع را با عضو یا اعضاى خبرگان که اطّلاعات را در اختیار گذارده‏اند، در میان مى‏گذارد و توضیحات خود را ارائه مى‏کند و در صورتى که آنان قانع نشدند، اگر اکثریّت نمایندگان، تقاضاى تشکیل جلسه فوق‏العاده را کنند، اجلاسیّه مجلس خبرگان، برگزار مى‏شود.
6. کمیسیون بررسى راه‏هاى پاسدارى و حراست از ولایت فقیه‏
به منظور بررسى راه‏هاى مناسبِ پاسدارى و حراست از ولایت فقیه، تشکیل مى‏گردد. اهم وظایف آن، ارائه پیشنهاد به هیأت رئیسه در این امور است:
1. تحقیق و پژوهش در موضوع حکومت اسلامى، بالاخص ولایت فقیه، تألیف و نشر آن به صورت‏هاى مناسب و پاسخ به شبهات؛
2. معرّفى ولایت فقیه در مجامع علمى داخل و خارج کشور و در سطح عموم مردم؛
3. بررسى شیوه‏هاى مناسب تدریس و ترویج اندیشه حکومت اسلامى و ولایت‏فقیه، در سطوح مختلف تحصیلى دانش آموزان و دانشجویان و نیز در سطح رسانه‏هاى عمومى، خصوصاً صدا و سیما و ارائه راهکارهاى مناسب به هیئت رئیسه مجلس خبرگان.