فرانسه در جستجوی رهبری اروپا

ع . ا . نیامنش
«شارل میون» وزیر دفاع فرانسه چندی پیش در مصاحبه با روزنامه «فیگارو» خواستار اصلاح ساختار پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) شده و بر ایجاد یک واحد دفاع اروپایی مستقل از آمریکا تاکید کرد.
به باور «میون» این واحد نظامی با تشکیل نیروهای واکنش سریع به صورت بالقوه، تشکیل شده است، اما باید با تنظیم اصلاحیه‌ای، آن را رسمیت بخشید. پیش از این، پاریس اعلام کرده بود در صورت اعطای نقش کم و بیش همسطح با واشنگتن در رهبری ناتو ،‌حاضر است مسئولیتها و وظایف بیشتری را در این پیمان نظامی ایفا کند.
به نظر می‌رسد علیرغم تلاش رهبران ناتو برای سرپوش گذاشتن به اختلافات عمیق وریشه‌ای ،این نهاد نظامی از طریق طرح استقرار نیروهای پاسدار صلح ناتو در بوسنی، اختلاف بر سرفرماندهی این پیمان و حساسیت کشور‌های اروپایی بویژه فرانسه از توسعه نفوذ و نقش آمریکا در ناتو، به مرحله غیرقابل کنترلی رسیده است. اکنون دولت نئوگلیست فرانسه بیش از دولت سوسیالیست، در پی ایفای نقش فعال‌تر در مسائل امنیتی اروپا است. از این‌ر‌و، گذشته از آن که پاریس در فکر افزایش توان نظامی خود در میان دیگر کشورهای اروپایی است، از سوی دیگر تلاش می‌کند با ایجاد یک واحد نظامی مستقل اروپایی، رهبری آن را نیز قبضه کند.
گفتنی است فرانسه بر اساس ماده ده توافقنامه بروکسل ( 1949 )‌ در مورد ایجاد ناتو در سالهای ( 1961 - 1959)‌، از آیزنهاور و کندی رؤسای جمهور وقت آمریکا تقاضا کرد که در سازمان ناتو بویژه در رابطه با مقام فرماندهی عالی آن، تغییراتی داده شود و برای کشورهای اروپایی عضو، ‌بویژه فرانسه مقام و موقعیتی هم طراز با آمریکا پیش‌بینی گردد. با توجه به اینکه به پیشنهاد فرانسه پاسخ مثبت داده نشد، این کشور در مارس 1966 از ناتو خارج گردید.
مساله جانشینی دبیر کل که بحثی جنجالی را در محافل سیاسی غرب ایجاد کرده، ‌در کنار تلاش ناتو برای حل مساله مشارکت نیروهای روسی در طرح استقرار نیروهای صلح ناتو در بوسنی زمینه ای شد تا دولت نئوگلیست فرانسه، تقاضایی را که در سال 1966 منجر به خروج اعتراضی این کشور از شاخه نظامی ناتو شده بود، دوباره مطرح کند.
در هر حال، فرانسه، ناتو و رهبری آمریکا را به عنوان یک واقعیت پذیرفته است.اما کاخ الیزه اینک امیدوار به تشکیل ارتش اروپایی است. ارتشی با چهل هزار نیرو که چهار سال پیش «فرانسوا میتران» رئیس‌جمهور وقت فرانسه و هلموت کهل صدراعظم آلمان طرح آن را اعلام کردند؛ این ارتش فعلا تنها از هفت هزار نیرو (‌عمدتا فرانسوی و آلمانی) بر خوردار است. لذا پاریس فکر می‌کند زمینه مساعدی برای عینی ساختن طرح ایجاد ارتش اروپایی وجود دارد. مجلس آلمان نیز با تصویب طرح اجازه ارسال نیروهای آلمانی خارج از مرزهایش، یک گام بیشتر برای عینی شدن این طرح برداشت. اما در آینده،مناسبات بن و پاریس در این رابطه بی تنش نخواهد بود. فرانسه،اکنون آلمان را از لحاظ اقتصادی برتر از خود می‌بیند، لذا برای ایجاد توازن در مقابل بن، تلاش می کند تا از لحاظ سیاسی و نظامی در موقعیت برتری از آلمان قرار گیرد.