بیع متقابل از دید سازمان ملل

قرارداد بیع متقابل، در ساده‌ترین حالت خود به صورت قرارداد دو جانبه می‌باشد. حقوق و تعهدات فروشنده کالا به ایران در قرارداد اولیه و تعهدات فروشنده محصول (خریدار ماشین‌آلات) در قرارداد بیع متقابل درج می‌گردد و طرفین به تناسب قراردادهای فوق به ترتیب نقش خریدار و فروشنده را در مقابل طرف دیگر برعهده خواهند داشت.
به این ترتیب، بنا به دلایل متفاوتی از جمله مسائل مالی قراردادها و سهولت کار، تعهدات طرفین در دو قرارداد جداگانه مطرح خواهد شد.
موضوع قرارداد اولیه، ماشین‌آلات، تجهیزات، امتیاز تولید، دانش فنی، همکاری‌های فنی مواد اولیه و یا قطعات یدکی خواهد بود که مجموعاً یا هر یک به تنهایی به منظور فراهم نمودن امکان تولید برای خریدار آنها، پیش‌بینی شده است.
طرفین قرارداد توافق می‌نمایند که فروشنده ماشین‌آلات/ مواد اولیه/ دانش‌فنی، محصولات تولیدی همان تجهیزات را خریداری نماید. فی‌الواقع، محصولات تولیدی مورد توافق، به منظور تسویه کل بدهی خریدار تجهیزات/ تکنولوژی و به عنوان بهای کالا(های) مذکور، به کشور فروشنده اولیه، صادر می‌گردد.
اساسا حقوق و تعهدات طرفین تحت قرارداد اولیه، مشابه مواردی است که معمولاً در قراردادهای بین‌المللی جهت فروش تجهیزات/ تکنولوژی مورد توافق قرار می‌گیرد.
مورد فوق در خصوص قرارداد بیع متقابل و یا سایر قراردادهای جانبی احتمالی فیمابین طرفین حاکم است. در عین حال قرارداد بیع متقابل، ارتباطات خاصی با قرارداد اولیه (فروش تجهیزات/ تکنولوژی) دارد که طی آن، فروشنده قرارداد اولیه، نسبت به خرید محصولات تولیدی همان ماشین‌آلات متعهد می‌گردد.
تائید تطابق کیفیت محصول تولیدی با معیارهای مورد نظر خریدار که در قرارداد بیع متقابل مورد توافق طرفین قرار گرفته است، اساسا به تجهیزات/ تکنولوژی ارائه شده تحت قرارداد اولیه، به روش انتقال و کاربرد تجهیزات/ تکنولوژی در محل طرح و سیاستهای کنترل کیفیت محصول و مراحل استقرار و راه‌اندازی تجهیزات در کارخانه، بستگی دارد.
بنابراین طرفین قرارداد اولیه می‌بایست در تنظیم بخشهایی از قرارداد که دربرگیرنده مفاهیم فوق می‌باشد، دقت نظر کافی اعمال نمایند. ضمنا به عنوان یک اصل کلی، تأمین ماشین‌آلات و تجهیزات، تحویل اسناد و مدارک فنی مربوط به طرح را نیز شامل می‌گردد و ضرورتا جزئیات و شرح کامل کلیه اسناد لازم الانتقال به خریدار ذیربط و نحوه ارائه آنها به وی بایستی در قرارداد اولیه قید شود.
در برخی موارد، قراردادهای اولیه، حاوی حق امتیاز تولید و یا دانش فنی لازم در خصوص تولید محصولات مورد توافق است و یا فروشنده در زمینه تولید محصول، همکاریهای لازم را نیز تعهد می‌نماید. در مورد کلیه زمینه‌های فوق، درج جزئیات امر و نحوه انتقال هر یک به خریدار ذیربط، ضروری است.
چنانچه خرید متقابل، موردتائید و توافق طرفین معامله قرار گرفته باشد، در پاراگرافهای اولیه قرارداد بیع متقابل، تعهدات خریدار جهت خرید محصولات تولیدی و متقابلا تعهدات فروشنده (طرف ایرانی) برای فروش محصولات مذکور، بایستی به وضوح تشریح گردد.
اگر تجهیزات/ تکنولوژی خریداری شده، قادر به تولید محصولات متنوعی باشد، طرفین می‌بایست محصولات مورد نظر خود را از بین مجموعه تولیدات مذکور دسته‌بندی نموده و در قرارداد مشخص نمایند.