بازسازی لبنان و تفاوت دیدگاهها

سه سال پیش و به طور دقیق‌تر در ماه چهارم 1992، تلاش‌هایی برای اجرای طرح بازسازی مناطقی انجام شد که حزب‌الله در سطوح مختلف سیاسی و رسمی از طریق جناح نمایندگان مقاومت در مجلس، مراکز غیررسمی و مردمی با آن مخالفت نموده و اجرای آن را بازداشت.
به هنگام مذاکرات مجلس نمایندگان پیرامون طرح بازسازی مناطق اطراف بیروت، جناح نمایندگان پارلمانی مقاومت موسوم به «جناح وفا» توانستند تعهد رفیق حریری مبنی بر جلوگیری از ایجاد شرکت‌های ساختمانی در ناحیه جنوبی بیروت را کسب نمایند. این در حالی بود که پروژه بازسازی ناحیه جنوبی بیروت از اهداف اولیه شرکت‌های ساختمانی و مستغلاتی بود.
جدای از این تعهد که مجموعه‌ای از مشاوره‌ها و گفتگوها بین نخست‌وزیر «رفیق حریری» و حزب‌الله آن را همراهی می‌کرد و مدت سه سال در این رابطه با کش و قوس‌هایی همراه بود، نهایتاً جریان گفتگوها طرح «الیسار» را پدید آورد، آنهم هنگامی که شورای وزیران دولت لبنان در آخرین نشست‌های خود طرح ایجاد مؤسسه عمومی را که وظیفه‌اش تجدید بنای ساخت و ساز منطقه جنوب غربی بیروت بود را تائید کرد.
با صدور مصوبه هیئت دولت، سر و صداهایی در برخی از روزنامه‌ها پیرامون پروژه‌هایی آغاز شد که حزب‌الله آن را تائید نموده بود، تشکیلاتی که پیشتر با طرح بازسازی بنا به دلایلی مخالفت می‌کرد که همان‌ها خود منجر به موافقت حزب‌الله با پروژه الیسار شد. علت این موافقت چگونگی انجام آن چیست؟ رئیس دفتر سیاسی حزب‌الله حاج حسین خلیل به این سئوال پاسخ می‌دهد.
* در آغاز ناچاریم که از دلایلی که حزب‌الله را به سوی موافقت با طرح الیسار کشاند، سئوال کنیم؟
* در ابتدا باید به این موضوع بپردازیم که آیا حزب‌الله با طرح موافقت نمود یا نه؟
  ** در رابطه با اصل موافقت تاکنون هیچ آثار جزیی و تفصیلی برای طرح الیسار تعیین نشده است تا بگویم که حزب‌الله با این طرح موافق است یا نه؟ ولی در نزد حزب‌الله مجموعه‌ای از مسائل و نقاطی که مردم و ساکنین مناطق برای حزب‌الله منتقل کرده‌اند، وجود دارد که عبارت از مجموعه‌ای از شروط لازم برای حفاظت از زندگی با کرامت مردم در آینده است.
این مسئله خود انگیزه اساسی برای جنبش حزب‌الله در مقابله با بعضی از طرح‌‌هایی است که از آن تحت عنوان بهبود شکل منطقه ناحیه جنوبی یا غرب راه فرودگاه یا آنچه که اخیراً به طرح الیسار اشتهار یافته، نام می‌برند. ما در آغاز با آنچه که نامش طرح الیسار است مخالفت نکردیم، بلکه با طرحی مخالفت نمودیم که نام آن شرکت معاملات املاک و مستغلات در ناحیه جنوبی بیروت بود، شرکتی که تاسیس آن بر اساس آنچه که تحت نام شرکت سولیدیر صورت گرفته، انجام شده است.
* فرق اساسی بین سولیدیر و الیسار چیست؟
** سولیدیر یا شرکت مستغلاتی در بطن امور تجاری است که به یک شرکت خصوصی نزدیکتر است، اگر نگوئیم که یک شرکت صددرصد خصوصی است در حالی که آنچه به طرح یا مؤسسه الیسار شهرت‌ یافته، شرکتی عام و تابع مؤسسات دولتی است و دولت بر آن اشراف خاص داشته و شخص رئیس دولت با صرفنظر از این که او کیست نماینده و ناظر بر آن است.
نکته بعدی این است که هر بندی یا جزبی از طرح الیسار نیازمند بررسی و مطالعه است. ما تاکنون بر آثار اولیه و کلی این طرح آگاهی یافته‌ایم، ولی جزئیات آن به آینده واگذار شده که از سوی شورای اداره آن شکل خواهد گرفت، این شورا هم تاکنون تشکیل جلسه نداده است. میزان ارزش‌گذاری ما به طرح، منوط به افراد و قدرت آن در رابطه با حفظ مصالح و کرامت مردم ساکن در آن منطقه است. بر این اساس بحث و گفتگوهای طولانی داخل شورای اداره و بین مردم و شورای اداره در آینده بر سر هر مبحثی از مباحث صورت خواهد گرفت چرا که مؤسسه الیسار در درون خویش جزئیات بسیار زیادی را قرار داده که بالطبع در توان هیچ گرایش سیاسی نیست تا بگوید «ما به شکل کلی و یا چشم بسته با این طرح موافقیم» بلکه این موافقت به صورت تدریجی و در هر قدمی به عامل زمان بستگی دارد.
* آنچه که شما گفتید مربوط به مرحله اجراء است؟
** بله، طبیعی است در غیر این صورت ما نمی‌توانیم بگوئیم که ما بر اجرای طرح الیسار موافقیم. ما به شکل کلی با طرح کلی بازسازی و انجام پروژه‌های زیربنایی در منطقه جنوبی بیروت موافقت کردیم و بر این اساس که مصالح و منافع مردم در آن مورد حمایت قرار گرفته باشد، مصالحی که از اصل سکونت و حضور و زندگی مردم در منطقه نشأت گرفته است.
اما ملاحظاتی که حزب‌الله آنها را طرح می‌کند متکی به مصوبه نهایی است که همچنان انتظار آن را می‌کشیم، مصوبه‌هایی که رفیق حریری در جلسه هیئت وزیران به عنوان طرح الیسار از آن سخن گفت و تاکید کرد که آنچه را که در هیئت وزیران به آن تصریح شده همان طرح کلی این پروژه است. اما جزئیات مصوبه به آینده سپرده شده و ما همچنان منتظریم تا با صدور مصوبه نهایی موضع خود را مشخص کنیم که آیا موافق هستیم یا نه.
تاکنون در مرحله عدم ممانعت از بهسازی منطقه و ایجاد مؤسسه‌ای بوده‌ایم که اسمش الیسار است با این شرط که ملاحظاتی که ما آن را طرح می‌کنیم به صورت زیر مورد عنایت قرا گیرد.
* مهمترین ملاحظاتی که حزب‌الله در این خصوص دارد چیست؟
** مهمترین ملاحظاتی که تاکنون به صورت کتبی و شفاهی آن را اعلام داشته و ارسال نموده‌ایم و همیشه موضوع بحث و گفتگو بوده‌ است، عبارت است از ممنوع بودن هرگونه عملیات انتقال ساکنین از منطقه اوزاعی یا بئر حسن یا الجناح یا هر منطقه‌ای که طرح آن را شامل می‌شود به هر نقطه دیگری است و این بدین معناست که مردم در آن مناطق باقی می‌مانند.
نقطه دوم ایجاد مکانیسم جبران ضرر و زیان همه کسانی است که در نتیجه انهدام یا از بین بردن محل سکونت و تخریب منطقه ایجاد می‌شود. با چشم‌پوشی از خانواده‌هایی که زمین‌های آنها در معرض ساخت و ساز قرار می‌گیرد و یا خانواده‌هایی که به اجبار به لحاظ جنگ مجبور به مهاجرت شده‌اند که این خود حساب جدایی دارد و در هر حال آنچه که مدنظر و مطلوب ما است حفظ حقوق هر یک از مردم است. به ما وعده داده شده است که تمامی این مسائل مدنظر قرار خواهد گرفت و در همین رابطه نقشه‌هایی از این طرح در اختیار ما قرار گرفته و ما معتقدیم که همه این جزئیات را که حمایتگر حقوق مردم است و در نقشه‌ها درج شده باید با اصل مصوبه و طرح تا زمانی که ترکیب نهایی آن مشخص شود و با اصل نقشه‌هایی که باید همراه آن باشد امضاء شود. و مسئله مهم در اجرا و در تشکیل شورای اداره‌ای است که باید به قدرت آن در خصوص بکارگیری ملاحظات حزب‌الله و اجرای آن مطمئن شویم در غیر این صورت نه حزب‌الله و نه هیچ قدرت سیاسی دیگری، قادر نیست که ادعا کند ما با پروژه الیسار به همه جزئیات غیر روشنی که حتی در نزد عاملان اصلی وجود دارد، موافق هستیم.
* منزل‌هایی که برای مردم ساخته می‌شود، از نظر شما باید چه خصوصیاتی داشته باشد؟
**این مسئله یکی از نقاطی است که نمی‌توانیم از پیش درباره آن چیزی بگوییم، حداقل چیزی که می‌توان گفت این است که باید امکان یک زندگی متناسب را در آن در برداشته باشد.
* آیا حزب‌الله انجام جزئیات مورد نظر را پی‌گیری می‌کند؟
** ما گفتیم که به همراه مردم، اجرای این جزئیات را پی می‌گیریم و هر زمانی که شورای اداره یا کسانی که مسئول اجرایی‌اند، اشتباه کنند ما اولین فریاد کنندگان هستیم و در هر خیابانی و در هر لحظه‌یی فریاد خواهیم کشید، چرا که مساله زندگی مردم برای ما بسیار حساس است و اگر این موضوع نبود هیچ‌گونه موضع یا وابستگی وجود نداشت.
* مردم نگرانی‌هایی دارند که موجب ترس آنها شده است؛ بارزترین این موارد ترس از برآورد قیمت و مناطق سیاحتی و توریستی است که تصمیم به ایجاد آن گرفته‌اند.
** باید منتظر بمانیم و ببینیم. یکی از مهمتریم ملاحظاتی که ما طرح کردیم همان برآورد قیمت بود. به ما گفته شده که این مسئله یک مسئله قضایی است و ما پایبند به سکوت هستیم تا ببینیم که دستگاه قضایی چگونه با مردم رفتار می‌کند و آیا عدالت و عدم تضییع حقوق مردم را رعایت می‌کند؟
* این بدین معنی است که موضع حزب‌الله بستگی به آغاز عملیات اجرایی و بروز آثار جزیی این طرح دارد؟
** در رابطه با اصل کار، ما مانعی برای برپایی این مؤسسه نمی‌بینیم ولی سخن از موافقت بسته به همه جزئیات طرح است چرا که این پروژه جزئیات و تفاصیلی در درون خود دارد که هر یک به بحث‌های طولانی نیازمند است همانطور که در اول گفتم.
اما در رابطه با مناطق سیاحتی، این مربوط به تمام لبنان است، از بعلبک گرفته تا صور و غیره....
ولی مشکل در منطقه توریستی نیست، بلکه در فعالیت‌هایی است که در این مناطق انجام می‌دهند. آنچه تاکنون به ما اعلام شده، ایجاد هتل‌ها و مؤسسه‌های سیاحتی است. طبیعی است که این موضوع یک موضوع اساسی در خلال بحث‌ها و گفتگوهایی بوده است که انجام داده‌ایم.
چرا که بعضی از مناطق، آنچنان که شنیده‌ایم، مثل جونیه خواهد شد. مردم و اهالی و ساکنین این مناطق تاکنون با صرفنظر از این که مسلمان هستند یا مسیحی، با آنچه که روح شهروند لبنانی و ملی آنها را آزار می‌دهد، بنای مخالفت گذارده‌اند. بر این اساس این مسئله از موضوعات بسیار مهم است که به شخصیت و کرامت فرد لبنانی مربوط است.
در عین حال به ما گفته شده که اقدام هایی که با روح انسانی در منطقه مخالفت داشته باشد، یا باعث آزار روحی شود وجود ندارد. در هر حال باید منتظر اجراء شد و در آینده ببینیم که چه مؤسسه‌هایی در این مناطق ایجاد می‌شود.
* یکی از موارد نگرانی عامل زمان است که نکند در جریان گذشت زمان حادثه‌ای یا تحولی در جریان سازش و انعکاس آن بر نقش حزب‌الله و تاثیراتی به ضرر مردم در آینده رخ دهد. به خصوص این که این پروژه در طی چند سال اجراء می‌شود.
** جواب به این سئوال کوتاه است و آن این است که مردم باقی هستند پس حزب‌الله در سلامت است. و سلامت حزب‌الله به معنای حفظ مصالح مردم است. طرح‌های ما همان طرح این ملت است و از این رو ما پس از خدای متعال اولین ضمانت را داریم و تا هر زمانی که مردم در این منطقه و دیگر مناطق حضور دارند، هرگونه تغییر در شرایط سیاسی و تحت هر عنوان هرگز از قدرت و نیروی حزب‌الله برای مقابله با انحرافات نخواهد کاست چه انحراف در سطح سیاسی یا اجتماعی باشد. ما قدرت حزب‌الله را ناشی از قدرت مردم می‌دانیم.