گذری و نظری به رسوم سال نو مسیحی

بابانوئل نمادی از «محبت و برکت مسیح» برای کودکان مسیحی حضوری مقدس دارد و بچه‌ها شب میلاد مسیح از راه رسیدنش را انتظار می‌کشند.
آنان در این شب با رویای شیرین اسباب‌بازی‌ها بخواب می‌روند و رویای خیال‌انگیز آنان گاه با واقعیت پیوند می‌خورد.
بابانوئل با کیسه‌ای پر از اسباب‌بازی و شیرینی‌های خوشمزه سوار بر سورتمه خود روی برفها می‌راند اما همیشه و برای همه کودکان نه.
هستند کودکانی که در اروپا، آمریکا، آسیا، آفریقا در سرما و در جنگهای بی‌رحمانه دولتهای نژادپرست فقط نام بابانوئل را شنیده‌اند و پاپ ‌ژان پل دوم رهبر کاتولیکهای جهان نیز پارسال فقط توانست پیامی برای آنان بفرستد که در آن استثمار آنان در گوشه و کنار دنیا محکوم شده بود.
اکنون نیمه دوم دسامبر سپری شده و زمین و آسمان خود را مهیای جشن میلاد مسیح(ع) کرده است.
بابانوئل کالسکۀ زرین خود را پر از هدایای زیبا و نفیس کرده تا با گوزن‌های شمالی از روی کارت‌ پستال‌های تبریک به تمام خانه‌ها سرکشی کند و جشن میلاد مسیح(ع) این پیام‌آور صلح و دوستی را به همه نوید دهد و خانواده‌ها را برای یادآوری هدف حضرت مسیح(ع) «صلح و دوستی» به کلیساها دعوت کند.
بابانوئل از زبان مسیحیان
از رسوم مربوط به میلاد مسیح(ع) «باباگاقاندا» یا «بابا زمستان» و یا همان بابانوئل معروف است که برای کودکان هدیه به همراه دارد.
اسقف اعظم ارامنه می‌گوید: در مورد پیدایش بابانوئل رأی قاطعی وجود ندارد.
به گفته وی افسانه بابا زمستان از زمانهای بسیار دور در خاورمیانه معروف بوده و بخشش هدایا، توزیع جوایز و زدن نقاب در جشنهای مختلف موید این حقیقت است.
این کشیش ایرانی معتقد است که بابا بزرگ قدیم، بابا زمستان فعلی و حاجی‌فیروز ما ایرانیها تشابه فراوانی به یکدیگر دارند. البته اختلافهایی هم با هم دارند که آن هم زاییده شرایط زمانی و مکانی دورانهای مختلف است. آرودک مانوکیان می‌گوید: اصطلاح نوئل در زبانهای اروپایی به معنای «تولد» به کار می‌رود که البته «پدر یا مرد نیکوکار» نیز معنی می‌دهد ولی به هر حال مراد از جشن تولد حضرت مسیح است.
وی ادامه می‌دهد: اصل بابانوئل را به آلمان هم نسبت داده‌اند و سانتاکلوز که معادل آلمانی بابانوئل است جوانی است که در قرن چهارم میلادی می‌زیسته است.
وی می‌گوید: در آن روزگاران دختران فقیر دم‌بخت به سبب نداشتن جهیزیه به خانه بخت نمی‌رفتند و شبی از شب‌ها سانتاکلوز با کیسه‌هایی از زر از سوراخ بخاری دختران دم‌بخت طلا به آنان ارزانی می‌کند و... از اینجاست که سانتاکلوز (بابانوئل) مظهر اعطای هدایایی می‌شود که به صورت پنهانی و ناگهانی آماده می‌شود.
سورن اکوپیان یکی دیگر از مسیحیان ایرانی درباره این افسانه می‌گوید در میان ارمنیان روایتی به نام بابابزرگ از قدیم وجود داشته است و براساس آن کودکان پس از سپری شدن اولین روز اعیاد بزرگ از بزرگترها سوال می‌کردند «بابابزرگ نیامده؟»
وی می‌گوید: برای پاسخ دادن به سوال کودکان در مورد بابانوئل بزرگترها با قرار قبلی یک نفر را به بیرون از خانه فرستاده تا با یک کلاه نوک تیز بلند، چوب‌دستی بزرگ و خورجینی از هدایا برای کودکان به منزل برگردد.
کاج یا تاج گل، نمادی از شادی ابدی در آسمان
بسیار دیده می شود که بالای محراب بعضی از کلیساها حلقه‌هایی از درخت کاج به صورت تاج گل ساخته شده است در روزهای عید میلاد مسیح از این حلقه‌ها بیشتر استفاده می‌شود.
درباره فلسفه تزیین درخت کاج اسقف اعظم می‌گوید: چون تقدیس درخت جزیی از پرستش طبیعت است و درخت بطور کلی ظهور زندگی و جنبش شناخته شده به همین سبب هنوز هم بر قبر مردگان درخت می‌کارند در کتاب مقدس نیز به «درخت حیات»، «درخت دانش» و غیره بارها اشاره شده است.
وی افزود: در کشورهای مسیحی شب کریسمس درخت کاج را تزیین می‌کنند ولی ارامنه شب ژانویه‌ این کار را می‌کنند زیرا برای ارمنیان تولد حضرت مسیح(ع) مصادف با ششم ژانویه است.
وی ادامه می‌دهد: به روایتی درخت کاج را نخستین‌بار به سال 1605 در آلمان به صورت امروزی تزیین می‌کردند و گفته می‌شود مارتین لوتر «پدر پروتستانتیسم» عادت داشت در شب تولد حضرت مسیح شاخه‌های درخت کاج به خانه می‌برد و برای شادمانی کودکان آن را تزیین می‌کرد و بعدها این رسم در اغلب کشورهای جهان معمول شد.
اوانس آقاجانیان یکی دیگر از مسیحیان کشورمان معتقد است پیدایش درخت کاج از زمان فراعنه مصر به یادگار مانده است.
وی می‌گوید: هنوز تاریخچه درخت کاج بطور صحیحی روشن نشده و رأی اکثریت آن است که در اعصار قدیم رسم مزبور با پرستش درختان بی‌ارتباط نبوده است.
وی گفت: در تمام ادیان جشن‌هایی که به همین منظور برپا می‌شد مردم به آرایش و پرستش درختان خاص می‌پرداختند و در میان ارامنه جشن «زاقگازارد» به درختان اختصاص دارد و شاید از دوران پرستش جنگل‌ها و درختان به جای مانده است.
خانم ژانت ساحاکیان یکی از مسیحیان ایرانی درباره جشن میلاد مسیح می‌گوید درخت کاج یا درخت نوئل معروف به درخت کریسمس نخستین چیزی است که مسیحیان چند روز پیش از شب میلاد مسیح فراهم می‌کنند و در خانه‌ها و کلیساها قرار می‌دهند.
حالا چند روزی است که در گوشه و کنار خیابانهای تهران بویژه در طول خیابان استاد مطهری ردیفی از کاجهای آرایش شده و آماده برای جشن میلاد مسیح فروخته می‌شود بدون آنکه فروشندگان آن اطلاعی از فلسفه درخت کاج در جشن میلاد حضرت عیسی(ع) داشته باشند.
محمد رهایی یکی از فروشندگان نهال کاج در خیابان مطهری بدون آنکه در این‌باره چیزی بداند می‌گوید: کاج‌ها را از باغهای اطراف کرج و نعمت‌آباد می‌خریم و هر کدام را از 2 هزار و 500 تا 4 هزار تومان می‌فروشیم البته قیمت خرید خودمان حدود 2 هزار تومان است.
وی می‌افزاید: امسال صاحبان باغها این نهال‌ها را گران کرده‌اند این فروشنده می‌گوید سال پیش 3 هزار نهال به مسیحیان فروخته است اما از درآمد امسالش پیش‌بینی درستی ندارد.
کاج‌فروش دیگری که خود را علی‌یار معرفی می‌کند اینطور حدس می‌زند که شاید مسیحیان برای جشن میلاد خود در خانه‌هایشان چراغانی راه می‌اندازند و برای اینکار آویز کردن لامپها از لابلای شاخه‌های کاج را انتخاب کرده‌اند که هم راحتتر است و هم زیبایی دارد.
فلسفه کاج‌های آراسته جشن میلاد مسیح و بابانوئل هرچه باشد، زیباست بخاطر آنکه پیام مسیح، پیام صلح و دوستی است و کاج نمادی است از شادی ابدی در آسمان و بابانوئل امید مسیحیان.
امسال مسیح در حالی به خانه مسیحیان سر می‌زند که غرب همچنان از معنویت فاصله می‌گیرد. درس‌های اخلاقی عیسی مسیح خواننده ندارد و کلیسا درصدد خانه‌تکانی است و در عین حال کودکان باز سراغ صلح را می‌گیرند.