حمید درجی
آقای هاشمی رفسنجانی در اولین مصاحبه تبلیغاتی خود در پاسخ به سؤالی در خصوص نقش وی در ادامه جنگ گفت: «بعد از فتح خرمشهر من مسؤول جنگ نبودم. نماینده امام در شورای عالی دفاع بودم. تنها مسئلهای که آن موقع پیش آمد این بود که امام فرمودند که ما موافق نیستیم که نیروهای ما وارد خاک عراق شوند. ولی اصل جنگ را امام اصلاً اجازه نمیدادند که کسی با ایشان بحث کند که جنگ متوقف شود یا آتشبس شود. خوب شما یا حرفهای امام را فراموش کردهاید و یا اینکه بعضی از آقایان آنرا ندیده میگیرند. امام حتی یک لحظه به کسی اجازه ندادند که با ایشان بحث کند که جنگ متوقف شود... بالاخره امام پذیرفتند که اگر وارد خاک عراق میشوید به آنجایی وارد شوید که یا مردم نباشند و یا کم باشند» (1)
این ادعای هاشمی رفسنجانی که مسئولیت ادامه جنگ را به تمامی بر عهده حضرت امام(ره) گذارده و خود و سایر مسئولین وقت جنگ را از پذیرفتن مسئولیت و پاسخگویی رهایی میبخشد چندان با واقعیات همخوانی ندارد. در اثبات این ناهمخوانی ذکر نکاتی مختصر ضروری به نظر میرسد.
1ـ از جمله دلایلی که نشانگر مخالفت حضرت امام بر ادامه جنگ بوده است مصاحبه حاج سیداحمد خمینی است که در روزنامه جمهوری اسلامی انتشار یافته است. در این مصاحبه آمده است:
«در مقابل مسایل خرمشهر امام معتقد بودند که بهتر است جنگ تمام شود اما بالاخره مسئولین جنگ گفتند که ما باید تا کنار شطلعرب (اروندرود) برویم تا بتوانیم غرامت خودمان را از عراق بگیریم. امام اصلاً با این کار موافق نبودند و میگفتند اگر بناست که شما جنگ را ادامه بدهید بدانید که اگر این جنگ با این وضعی که شما دارید ادامه یابد و شما موفق نشوید دیگر این جنگ تمام نشدنی است و ما باید این جنگ را تا نقطهای خاص ادامه بدهیم. الان که قضیه فتح خرمشهر پیش آمده بهترین موقع برای پایان جنگ است.»(2)
همانگونه که ملاحظه میشود امام صریحاً از ضرورت توقف جنگ سخن گفتهاند ولی از آنجا که تابع نظر کارشناسی مسئولین جنگ بودند بالاخره پذیرفتند که جنگ ادامه یابد «ولی آقای هاشمی معتقد است که حضرت امام حتی یک لحظه به کسی اجازه نمیدادند که در رابطه به پایان جنگ با ایشان صحبت کند»(1)
2ـ آقای هاشمی معتقد است که امام هم موافق ادامه جنگ بودند و هم اجازه ورود به خاک عراق را نمیداند مگر میشود جنگ ادامه پیدا کند و هیچ حملهای برای ورود به خاک عراق صورت نگیرد؟ طبق تحلیل آقای هاشمی نظر امام بر این بوده است که نیروهای دو طرف با استقرار در نوار مرزی با یکدیگر بجنگندند(!!)
3ـ دلیل سومی هم وجود دارد که نشان میدهد رأی حضرت امام حتی قبل از فتح خرمشهر بر توقف جنگ بوده است ولی استدلالهای افرادی مثل آقای هاشمی با توجیهاتی نظیر آنچه در مصاحبه اخیر خود یادآور شدهاند و یا آنچه حاج سیداحمد خمینی از قول مسئولین جنگ نقل کردهاند امام را مجبور به پذیرش ادامه جنگ کرده است ولی در عین حال تأیید کردهاند که اگر موفق نشوید، این جنگ تمام نشدنی است. آقای هاشمی در خاطرات سال 60 خود آورده است.
«امام ضمن اینکه مایلند جنگ زودتر تمام شود صلاح نمیدانند که ما کوتاه بیاییم»(3).
باز هم ملاحظه میشود که امام حتی یکسال قبل از فتح خرمشهر هم مایل بودند که جنگ زودتر تمام شود ولی آقای هاشمی مدعیاند که امام اجازه بحث در این خصوص را حتی برای یک لحظه به کسی نمیدادند(!!) رفع این تناقضها را به عهده جناب هاشمی میگذاریم.
4ـ سؤال این است که چرا بار مسئولیت سنگینی ادامه جنگ را بر دوش حضرت امام(ره) میگذارند و دیگران را متهم میکنند که سخنان امام را فراموش کرده و یا ندیده میگیرند؟ چرا برخی هنوز هم نمیخواهند پاسخگوی مشاورهها و تصمیمگیریهای خود باشند و با توجیهات مختلف از پاسخگویی شفاف شانه خالی میکنند؟ و چرا... امید آن داریم که آقای رفسنجانی این مطالب را دروغ، شیطنت و تجارت نخواند.