علی دارابی
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام خود به اجتماع کنفرانس وحدت اسلامی که اخیرا در تهران برگزار شد، خواهان تدوین منشور وحدت اسلامی از سوی نخبگان و اندیشمندان کشورهای اسلامی شدند.
این فراخوان در سالی که «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» نامگذاری شده است از اهمیت مضاعفی برخوردار است، بخصوص آن که برای تدوین این مهم، تاخیر زیادی هم صورت گرفته است. چندی پیش، انجمن روزنامهنگاران و مطبوعات در نشستی در شهر وان ترکیه، منشوری را برای مطبوعات تدوین کردند. از نگاه آن منشور صلح، دموکراسی، آزادی، حقوق بشر و مردمسالاری به مثابه ارزشهای واحد بشری ساخته شده و همه مطبوعات فارغ از ایدئولوژی و اعتقادی که دارند، برای حفظ و پاسداری از این مفاهیم و ارزشهای مشترک و اشاعه و گسترش آن باید تلاش کنند.
بیان این مساله، نمونهای از تلاشها برای وحدت و همگرایی است؛ در حالی که مسلمانان بزرگترین و بیبدیلترین سرمایه وحدت «اسلام، قرآن، پیامبر اعظم حضرت محمد (ص) و کعبه» را در اختیار دارند امت بزرگ اسلامی با بیش از 5/1 میلیارد نفر جمعیت جهان، قریب به یک سوم کشورها و از نظر زیستی در 5 قاره جهان سکنی دارند، بخش قابل ملاحظهای از بازار جهانی را چه به لحاظ مصرف و چه تولید در اختیار دارند که با اندکی تسامح میتوان گفت بزرگترین منابع انرژی و سوخت در اختیار جهان اسلام است. بعلاوه موقعیت ژئوپلتیک و ژئواستراتژیک برخی کشورهای اسلامی منحصر به فرد است.
«حج، نماز، روزه و جهاد» از دیگر مولفههای عناصر وحدتبخش امت اسلامی است که در هیچیک از ادیان، این همه سرمایه و ارزشهای مشترک یافت نمیشود.
بر این باورم که اندیشمندان و نخبگان جهان اسلام که مخاطبان اصلی فراخوان رهبر فرزانه انقلاب اسلامی هستند، باید با اهتمام و سعی بلیغ، گامهای تدوین منشور وحدت را سرعت بخشند و بیشک مجلس شورای اسلامی، دولت، مجمع جهانی اهل بیت، مجمع دارالتقریب اسلامی بینالمذاهب، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی، وزارت امور خارجه و بویژه نخبگان حوزه و دانشگاه در ایران اسلامی، مخاطبان مستقیم این فراخوانی هستند و باید نقش بایستهای را برای تحقق منشور وحدت بردارند.
در یک نگاه کلی میتوان موارد زیر را در تدوین منشور مورد توجه قرار داد:
1ـ قرآن و آموزههای آن، مبنا و پایه وحدت قرار گیرد
2ـ تلاش برای معرفی و تبلیغ و شناساندن مناسب و مطلوب اسلام به جهان از سوی کشورهای اسلامی
3ـ برجستهسازی و اطلاعرسانی شایسته از دیدگاههای اسلام درباره مولفههای حقوق بشر چون آزادی، حقوق شهروندی، مردمسالاری، حق انتخاب و...
4ـ محترم شمردن پیمانها، میثاقها، عهدنامهها و مقاولهنامههای بینالمللی و بخصوص فیمابین کشورهای اسلامی و تلاش برای گسترش همکاریهای مورد علاقه
5ـ تلاش برای ایجاد بازار مشترک کشورهای اسلامی و نیز راهاندازی و فعال کردن اتحادیههای رسانهای در جهان اسلام
6ـ دفاع از کیان اسلامی (سرزمینها و مرزهای عقیدتی) در برابر تهاجم و تجاوز دشمنان اسلامی
7ـ عدم مداخله در امور یکدیگر با راهبرد همزیستی مسالمتآمیز و پرهیز از سیاستهای رادیکال و تنشآمیز میان کشورهای اسلامی
8ـ تلاش برای اتخاذ وحدت رویه و سیاستهای هماهنگ در مجامع جهانی و دفاع از حقوق مسلمانان و سرزمینهای اسلامی
9ـ راهاندازی کرسیهای نظریهپردازی، بحث و گفت، جدال احسن میان نخبگان و اندیشمندان حول مشترکات و سازوکارهای تقویت و کارآمدی آنها در عین احترام به عقاید و اندیشههای یکدیگر.
10ـ برخورداری از طرح و نقشه مشخص در جهت مقابله با چالشهای فراروی جهان اسلام از جمله مساله فلسطین، تروریسم و...
براستی جهان اسلام و بخصوص رهبران، دولتمردان و نخبگان آنها را چه میشود؟ چرا برای وحدت آنگونه که بایسته و مورد انتظار است و به دور از اجلاسها و تعارفات معمول و اغلب کمخاصیت، گامهای عملی برنمیدارند؟ آیا این همه جنایات در سرزمینهای اسلامی بویژه عراق و افغانستان که بر اثر لشکرکشی بیگانگان صورت میگیرد، هشداری نیست؟ آیا هجوم سازمانیافته استکبار علیه کیان و تمامیت ارضی امت اسلامی در جنگ نرم و نبرد رسانهای را که ایمان، ارزشها و اعتقادها بخصوص جوانان را نشانه گرفته است، نمیبینیم؟ آیا تز استعماری و زنگخورده؛ اما با رنگ و لعاب جدید اختلافاندازی میان مسلمانان را در قرن بیست و یکم نیز مشاهده نمیکنیم؟
مگر ما امت پیامبری نیستیم که فرمود: مسلمان، برادر مسلمان است. به او ستم نمیکند و دشنام نمیگوید، دوستی او را حفظ میکند... همیشه خیرخواه اوست... پیمانها و تعهدات را محترم میشمارد. احسان و هدیه او را جبران میکند. او را دوست بدارد و یاری کند. او را تسلیم دشمن نکند. هر خیر و نیکی که برای خود میخواهد، برای او نیز بخواهد. هر بدی و شری که خود را از آن دور میکند، برای او نیز نخواهد و آرزو نکند...
و نیز فرمود: ای مردم همدیگر را دشمن ندارید و برادر هم باشید.
امید آن که با الهام از قرآن مجید و اسلام عزیز و آموزههای پیامبر گرامی اسلام و تاسی از سیره نبوی در سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی، شاهد تدوین منشور وحدت اسلامی به مثابه سرمایه مشترک و واحد جهان اسلام باشیم.