صداوسیما عامل رویکرد جامعه به ماهواره

وحید کاظم‌زاده قاضی جهانی
این قلم فارغ از تمامی مضرات، مسائل در پس و اثرات جانبی برنامه‌های ماهواره‌ای به دنبال پاسخگویی به سؤالاتی است که در ورای استفاده از دستگاههای ماهوار‌ه‌ای و اینترنت پدید آمده است، در پی آن است که به این سؤال پاسخ دهد که آیا اصولاً تمامی برنامه‌های ماهواره‌ای خاصیت و جنبه بدآموزی دارند؟ آیا از نظر علمی و عملی قادر به کنترل امواج بوده و میتوان با موج‌‌شکن ناکار آمد گرفتن و بستن، تب ماهواره را کنترل کرد؟
و بالاخره اینکه چه عواملی در رویکرد جامعه به سمت ماهواره‌ نقش اساسی ایفا می‌کند؟
چنانچه گفته شد این قلم آثار سوء و مخرب روحی، روانی و جسمی برنامه‌های ماهواره‌ را نیک می‌داند و به لحاظ جذبه‌های جنسی اینگونه از برنامه‌ها، در پس آن، مسخ ارزش‌ها، بیگانگی فرهنگی، بیگانگی از خویش و خالی کردن انسان از هویت معنوی را به تجربه درک نموده و بر این نکته تأکید می‌کند که در ماهواره برنامه‌هایی هست که برای جوانان این مرز و بوم خوب نبوده و برای سلامت روحی و جسمی نسل جوان کشور مضر است.
ولی با همه این‌ها معتقد است تکنولوژی ارتباطی مانند ماهواره‌ و اینترنت در کنار بدآموزیها، منافع فراوانی هم دارند که نمی‌توان به راحتی از آنها صرفنظر کرد، صرفنظر کردن از برنامه‌های متنوع علمی، تخصصی، فنی و آموزشی در تمامی ابعاد و حوزه‌های گوناگون مطلبی نیست که عقل سلیم بشری با توجه به اقتضای زمانی بتواند به‌ راحتی از خیر آن بگذرد چرا که از تحولات و پیشرفت‌های بشری دور ماندن همان و عقب‌ماندگی فکری و ذهنی و افتادن در ورطه نابودی همان، لذا نیاز بشر و منافع فراوانی که از برنامه‌های علمی و گاه تفریحی ماهواره آید او می‌شود وی را وادار می‌سازد نگاه دوباره و تازه‌ای نسبت به مقوله رسانه‌های ارتباطی و تصویری صورت و تجدید نظر کلی درباره آن انجام دهد.
لذا بر این نکته تأکیداً اشاره می‌کنم که جمع‌آوری و محدود کردن ماهواره از نظر روانشاختی نه تنها صحیح نیست بلکه امری محال و غیر عملی است و آنهایی که فکر می‌کنند قادرند با جمع‌آوری آنتن‌های ماهواره یکی از اسباب تهاجم فرهنگی غرب را کنترل کنند سخت در اشتباهند، چرا که طبیعت انسان چنان است که وقتی از چیزی منع و طرد شود نسبت به آن شئی حریص و کنجکاوتر می‌شود و دوست دارد بکاود.
لذا این قلم معتقد‌ است نیروی انتظامی در جمع‌آوری آن نتیجه مثبتی اخذ نخواهد کرد. چرا که یک دهه قبل نتیجه آن را در جمع‌آوری دستگاه‌های ویدئو به عینه تجربه کرده است و اینک با رایانه و بازار گرم CD و بالاخره گسترش اینترنت، ماهواره کم‌ کم جایگاه خویش را از دست داده و جای خود را به اینترنت داده است و چنانچه از زبان رسانه‌های خارجی نقل می‌شود تا دو سال دیگر در منطقه خاورمیانه بدون استفاده از بشقاب‌های ماهواره‌ای و دیش، با تلویزیون‌های معمولی قادر به دیدن صدها شبکه ماهواره‌ای خواهیم بود، ذکر این نکته ضروری است که در حالت فعلی چهارده استان مرزی از 28 استان در حدود نیمی از مردم کشورمان از برنامه‌های ماهواره‌ای که در داخل کشور از آن نگران هستیم بدون دیش استفاده ‌می‌کنند و اینطور نیست که آنان منحرف شده باشند. لذا از آنجایی که نمی‌توان از نظر علمی و عملی جلوی ماهواره‌ها را گرفت پس بایستی اصل را بر واکسینه کردن گذاشت و با تنظیم امور و آموزش‌های همگانی لازم، استفاده صحیح و درست این دستگاه‌های ارتباطی را به نسل جوان کشورمان منتقل کنیم.
دیگر از کانالهایی که با تقویت کیفی آن می‌توان ماهواره‌زدگی جوانان را کنترل کرد صدا و سیما است که یکی از ارگان‌های حساسی است که به خاطر سطح پوشش و قدرت تأثیربخشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و به باور نویسنده نبود نوآوری، تحرک و رشد کیفی و همچنین حاکمیت نوعی خاص از نگرش سیاسی و فرهنگی بر آن از عوامل اصلی رویکرد جامعه جوان کشورمان به ماهواره بوده است.
دست‌اندرکاران صدا و سیما با مرور مجدد اساسنامه و قانون خط‌مشی کلی و اصولی برنامه‌های سازمان، باید بر این نکته واقف شوند که رسالت صداوسیما در ماده 35 این قانون چنین ذکر شده: «پاسخگویی به نیازهای تفریحی جامعه و بارور ساختن اوقات فراغت عمومی از طریق اجرای برنامه‌های سالم و تفریحی است تا در سایه شادابی تن و روان، سلامت و آرامش فکری جامعه تأمین شود.» با توجه به این اصل وظیفه ذاتی صدا و سیما را تأمین و تهیه برنامه به اقتضای شرایط و مقتضیات زمان می‌دانم و چنین استنباط می‌شود که رده مدیریت این سازمان تاکنون به خود جرأت نداده است با اتخاذ سیاستی مبتنی بر رشد کیفی و روی آوردن به اصل نوآوری خود را از گردونه اندیشه سنتی خارج سازد و با تمدن جدید خود را وفق دهد و چنانچه مشهود است به دلیل ناتوانی در نوآوری سعی کرده است در برخی از برنامه‌های سرگرمی و مسابقات و نیز آگهی‌های تلویزیونی از برنامه‌های ماهواره‌ الگوبرداری کند.
نویسنده این سطور امیدوار است مسئولان صدا و سیما با نگاهی نو بر این باور رسند که با توسعه کمی و گسترش شبکه‌های تلویزیونی نمی‌توان از تلویزیون به عنوان سپر محکم و مطمئنی در قبال ماهواره‌زدگی جامعه تهیه کرد و تا زمانی که امکان تنوع و تکثر واقعی و انطباق زمانی مهیا نشود اگر تعداد پنج شبکه فعلی سیما به هزار شبکه نیز گسترش داده شود باز جز اتلاف منابع نتیجه دیگری عاید نظام نخواهد گردید.