دخالت در سرزمین پوتین

دکتر آرمین امین، کارشناس مسائل روسیه

در حالی که پوتین به منظور برون رفت از بحران کنونی در مسکو که با تظاهرات مخالفان سیاست رئیس جمهوری روسیه شکل گرفته به دنبال مکانیسم‌های حل بحران است، کاخ سفید در واکنش به تحولات روسیه، سرکوب تظاهرات مخالفان پوتین را تقبیح کرده و خواستار احترام به آنچه که آزادی بیان نامیده می‌شود، شد.

دکتر آرمین امین، کارشناس مسائل روسیه در گفت‌و گو با «تهران امروز» بر این باور است که نفوذ در حوزه اطلاعاتی- امنیتی سایر قدرت‌های بزرگ در نظام بین‌الملل از موضوعات مطبوع نو محافظه‌کاران حاکم بر آمریکاست.

*در پی تحولات و راهپیمایی‌های اعتراض‌‌آمیز در روسیه، کاخ سفید به انتقاد از کنش مسکو برابر معترضان پرداخته است. به نظر جنابعالی اینگونه مواضع در قالب دخالت در امور داخلی مفهوم پیدا نمی‌کند؟

**اصولاً با توجه به سیاست گذاری‌های راهبردی - امنیتی آمریکا در مقطع ژئوپلمونیکی تلاش می‌کند تا با جلب افکار عمومی و سیاست اعتماد سازی. فضای مساعدتری برای افزایش نسبت تأثیرگذاری خود در سیاست گذاری مذکور را ایجاد کند، ایجاد تعامل مؤثر در فضای اطلاعاتی - امنیتی سایر قدرتهای بزرگ در نظام بین‌الملل از جمله فدراتیو روسیه اهمیت ویژه‌ای برای نومحافظه‌کاران آمریکا و با توجه به مقطع زمانی نزدیک به پایان دوره ریاست جمهوری ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه و مباحث مبنی بر جانشینان احتمالی وی که بیشتر اولیگارش‌های روسی طرفدار رهیافت اورسیاگرایی می‌باشند مانند سرگئی ایوانف، به نظر می‌رسد آمریکا می‌کوشد تا با حمایت از جنبش‌های مخالف پوتین و حرکت‌های نزدیک به ائتلاف غرب در روزهای اخیر معادلات سیاسی مرتبط با فضای احتمالی انتخابات آتی روسیه را تحت‌الشعاع قرار دهد. ضمن آنکه ایالات متحده آمریکا از نظر سیاست اعلامی همواره سیاست‌های حقوق بشری دولت پوتین را محکوم کرده است.

*به نظر جنابعالی تئوری تغییر ساختار که از سوی طرفداران تز «روسیه دیگر» مطرح می‌شود تا چه اندازه دارای قابلیت‌های عملیاتی شدن است؟

** با توجه به شرایط کنونی داخلی روسیه و واگرایی سطح محدودی از روشنفکران و اپوزیسیون با دولت پوتین به نظر می‌رسد که تنش‌های داخلی اخیر در فضای سیاسی- امنیتی روسیه چندان قابل ملاحظه نبوده و به دلیل آنکه مردم روسیه از ارتقای شاخص‌های امنیتی و پیشرفت‌های اقتصادی مقطع زمانی ریاست جمهوری پوتین، عموماً اظهار رضایت می‌کنند و حتی بحث‌های تغییر در قانون اساسی روسیه به منظور افزایش طول مدت ریاست جمهوری پوتین در نظر سنجی‌های صورت گرفته میان مردم روسیه از طرفداران بالایی برخوردار است.

*بی‌تردید به چالش کشیدن هر دولتی نیازمند بسیج افکار عمومی و حمایت توده مردم است. با این وصف به نظر جناب‌عالی آیا از تحلیل جامعه روس می‌توان به این نتیجه رسید که مخالفان در عمق جامعه ریشه ندارند؟

** به دلیل خاستگاه خاص فکری- سیاسی نخبگان روسیه و عدم اقبال مردم از اپوزیسیون به نظر می‌رسد که مخالفت‌ها چندان در جامعه روس عمق و گسترش ندارد و گروه‌های مخالف به دلیل رضایتمندی نسبی مردم از پوتین نمی‌توانند مردم روسیه را در پشت شعارهای سیاسی خود که «روسیه دیگر» را مطرح می‌کنند. همراه نمایند. بر این اساس می‌توان گفت که اعتراض‌هایی که در این روزها در روسیه شاهد آن هستیم منجر به نتایجی که محقق کننده تئوری «تغییر ساختار» باشد، نخواهد شد.

*موضع کاخ سفید در خصوص انتقاد از نحوه برخورد دولت پوتین با مخالفان، آیا بر عمیق شدن تنش‌های پیوسته در روابط مسکو - واشنگتن مؤثر است؟

** اصولاً روسیه همواره سیاست رقابت - همکاری با دولت آمریکا را اتخاذ کرده است و بر این مبنا میزان همگرایی و واگرایی روسیه تابعی از عملکرد هیأت نخبگان سیاسی آمریکا بوده است.

بر این اساس به نظر می‌رسد که در فضای تعاملات کنونی با وجود پاره‌ای اختلافات سیاسی ناشی از حمایت آمریکا از مخالفان پوتین و با عنایت به سیاست اتکا به قدرت مژمون (سیاست باندواگوتیگا) روسیه و راهبرد مبتنی بر کمترین هزینه، بیشترین منافع تنش ایجاد شده به صورت مقطعی بوده و در درازمدت، روابط به گونه‌ای دیگر پیش خواهد رفت.