ایده آلیسم اصولگرایانه؛ فرصت یا تهدید

صالح اسکندری
آرمان خواهی و کمال گرایی یکی از ویژگی های بارز اصولگرایان است. ایده آل گرایی علاوه بر جهت دهی به رفتار و کردار اصولگرایان، سیاسیون مکتبی را پویا و خواهان تحول می کند. آرمان گرایی سیاست ها را صیقل می دهد و باعث رشد اصولگرایان و رفع نواقص در رویکردها و عملکردها می گردد. اما در عین حال اکتفای صرف به ایده آلیسم این پتانسیل را دارد که اصولگرایان را از حل مشکلات و چالشهای فرارروی جامعه غافل کند. این نوعی آرمان گرایی منفی و یوتوپیا گرایی کاذب است که با غرق شدن در انتزاعیات مانع از واقع بینی و فهم اولویت ها در جامعه می گردد. نگاه خط پایانی اگر چه در نوع مثبت خود قابل ملاحظه است اما نوع بدخیم آن برای اصولگرایان آسیب های ساختاری و کارکردی فراوانی در پی دارد.‏
اولین تهدید ایده آلیسم منفی برای اصولگرایان اختلاف نظر در مواضع ایجابی است. یعنی این آرمان گرایی کاذب باعث می شود اصولگرایان در هیچ نقطه مشترک ایجابی توان توافق نداشته باشند. این دست ایده آلیست ها اگر چه ممکن است در رویکردهای سلبی به تفاهم و اشتراک نظر برسند اما در موقع عمل و در لحظه تعیین کننده فاصله را تا آرمان و(‏Ideal type‏)بسیار می بینند و نمی توانند موضع متوافقی را اتخاذ کنند. در این حالت آنها همیشه منتقدان خوبی هستند اما هیچ وقت نمی توانند از خود خلاقیت و حرکتی نشان دهند. این در حالی است که امروزه در تمام دنیا سعی بر آن است که ایده آلیسم به سمت عقل (‏contextual‏) حرکت کند و توانایی حل مشکلات و چالش‌های فراروی جامعه را نیز داشته باشد .‏
یکی از مواضعی که یوتوپیاگرایی منفی در حال لطمه زدن به اصولگرایان است تصور آنها از دولت ایده آل یا مجلس ایده آل و ... است. افراط در آرمان گرایی در قبال دولت، مجلس و یا هر نهادی که اصولگرایان در آن حضور دارند باعث شده نقاط مثبت عملکرد گروه های اصولگرا نادیده گرفته شود و در مقابل ضعف ها و نواقص بلافاصله توسط خود اصولگرایان پر رنگ شود. این مسئله متاسفانه امروز به یک اپیدمی در بین برخی اصولگرایان تبدیل شده و همه آنها در جستجوی "دولت مطلوب مطلق" و یا "مجلس مطلوب مطلق" هستند. یوتوپیا و رب النوعی دست نیافتنی که بیش از آنکه محملی برای اتحاد آنها باشد به بهانه ای برای اختلاف تبدیل شده است.
این در حالی است که به زعم راقم این سطور مطلوبیت دولتها و مجلس ها امری نسبی است. هر دولت یا مجلسی دارای مزیت های نسبی است که اگر این مزیت ها در مقایسه با دولت ها و مجالس گذشته در نظر گرفته شود تفاوت و مرزها روشن می شود. عده ای از اصولگرایان به جای آنکه دولت و مجلس اصولگرا را با دولتها و مجالس در دهه 70 یا 60 مقایسه کنند با ایده آل ذهنی خود می سنجند و اگر جایی کوچکترین عدم انطباقی با انتزاعیات خود در ساختار و کارکرد دولت یا مجلس بیابند بلافاصله موضع می گیرند و با کیل و میزان ذهنی خود قضاوت می کنند.‏
این در حالی است که مقام معظم رهبری به عنوان پرچمدار اصلی و مقتدای اصولگرایان هرگز با این منطق به پایش و رویکرد و عملکرد دولت ها و مجالس نپرداخته اند. ایشان در آخرین بیانات خود در نمازجمعه تهران ضمن تائید سیر تکاملی و حرکت رو به جلو انقلاب اسلامی در ساحات مختلفی چون تقویت و تثبیت مردمسالاری دینی، تحقق عدالت اجتماعی، استکبارستیزی،... و تطبیق و مقایسه آن با دوران پیش از انقلاب و پس از آن تاکید کردند: "امروز بعد از سى و دو سال، شما نگاه کنید به جامعه‌ ما؛ رفتارها از روز اول اگر اسلامى‌تر نباشد، حداقل مثل روز اول پیروزى این انقلاب است. جوانهایى که امام را ندیدند، دوران جنگ را ندیدند، از انقلاب چیزى به یادشان نیست، اما پایبندى و التزامشان به مبانى اسلام، از بعضى ازما پیرمردها بهتر است؛ قوى‌ترند. مسئولین کشور افتخار می کنند به اسلامى بودن.... آن عدالتى که اسلام از ما خواسته است، با آنچه که امروز در جامعه‌ ماست، فاصله‌ زیادى دارد؛ اما حرکت به سمت عدالت اجتماعى متوقف نشد و ادامه پیدا کرد و روزبه‌روز شدیدتر شده است. امروز حرکت به سمت عدالت اجتماعى از سالهاى قبل هم بیشتر است، از دوره‌هاى قبل هم بیشتر است. "‏
‏ منطق مقام معظم رهبری دقیقا منطبق با منطق قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) است در غیر این صورت می بایست کار مملکت تعطیل می شد و همه منتظر ظهور یک دولت اسلامی و مجلس اسلامی تمام عیار می شدیم. " وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا " (عنکبوت آیه 69) امروز باید حرکت کرد و به حرکت نمره داد نه خط پایان. مهم عزیمت برای رسیدن به حقیقت و تعالی است خداوند رحمان و رحیم در ادامه راه را به مجاهدان در راه خدا نشان می دهد.‏