سازمان تجارت جهانی و مزیتهای ما
سالار ایرانزاد
تاریخچه تأسیس
در 30 اکتبر 1947، در هاوانا پایتخت کوبا قراردادی بین 19 کشور به امضاء رسید که به منشور هاوانا معروف شد. این منشور به عنوان دستور کار اولین کنفرانس درباره تعرفههای بازرگانی در ژنو درآمد که مورد قبول 23 کشور قرار گرفت. این کنفرانس شروع توافقاتی شد که به صورت معاهده چندجانبه با عنوان «موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت» (گات) تاکنون نیز ادامه دارد.
روند پیشرفت
روند تکاملی موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت از زمان آغاز رسمی فعالیتهای آن تاکنون، علاوه بر گفتوگوهای سالانه، طی هشت دور مذاکره نسبتا بلند مدت صورت گرفته است که به شرح زیر است:
1- نخستین دور در سال 1947 با حضور 23 کشور در شهر ژنو، سوییس.
2-دور 1949 با حضور 13 عضو در شهر آنسی، فرانسه.
3- دور 1951-1950 با حضور 38 عضو در شهر توراکوا، انگلستان.
4-دور 1956 با حضور 26 عضو در شهر ژنو، سوییس.
5-دور 1962- 1960 با حضور 26 عضو در شهر ژنو، سوییس.
6-دور 1967- 1964 با حضور 62 کشور در شهر ژنو، سوییس - این دور مذاکرات را دور کندی نامیدند.
7- دور 1973- 1971 با حضور 99 کشور در شهر ژنو، سوییس - این دور مذاکرات را دور توکیو نامیدند.
8- دور 1993- 1986 با حضور 117 کشور در شهر پونتادل استو، اروگوئه شروع و در شهر ژنو سوییس پایان یافت. این دوره مذاکرات به دور اروگوئه معروف است.
گات در حال حاضر (سازمان تجارت جهانی W.T.O)
از ابتدای سال 1995 نام موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت (گات) به سازمان تجارت جهانی(W.T.O) تغییر یافت. سازمان تجارت جهانی در اصل دارای تمامی مواد و موافقتنامههای گات به علاوه 28 موافقتنامه جدید است که در دوره اروگوئه به تصویب رسید. این موافقتنامهها برای اولین بار در مورد کشاورزی نساجی، خدمات، مالکیت معنوی و سرمایهگذاری خارجی وضع شدهاند.
اهداف
1- ارتقاء سطح زندگی برای کشورهای عضو.
2- فراهم آوردن امکانات اشتغال کامل.
3- افزایش درآمدهای واقعی و سطح تقاضا.
4- بهرهبرداری مؤثرتر از منابع جهانی
5- گسترش تولید و تجارت بینالمللی.
ارکان اصلی اصول گات (طرق دستیابی به اهداف مذکور)
1- اصل عدم تبعیض در تجارت جهانی یا اصل «ملل کامله الوداد»
بر اساس این اصل هر نوع امتیازی که یک کشور عضو به کشورهای دیگر اعطاء میکند، سایر کشورهای عضو نیز از آن امتیاز برخوردار میشوند.
2- کاهش تعرفههای گمرکی
براساس این اصل دیوار مرزهای تجاری جهان که همان تعرفههای گمرکی است بایستی در کوتاهترین حد خود نگهداشته شده و اجراء و اعمال آن برای کلیه کشورهای عضو یکسان و لازم باشد.
3- ممنوعیت استفاده از محدودیتهای مقداری (کمی)
به موجب این اصل کشورهای عضو نمیتوانند از طریق ایجاد محدودیت در میزان صادرات و واردات، تولیدات داخلی خود را حمایت کنند.
4- رفع اختلافات تجاری میان کشورهای عضو از طریق مشاوره با یکدیگر.
بر اساس این اصل کشورهای عضو برای اجتناب از ایجاد ضرر و خسارت به منافع تجاری طرفهای قرارداد در زمانهای لازم با یکدیگر بر سر میز مذاکره مینشینند.
بر هر یک از اصول مذکور تبصرهها و تعدیلاتی وضع شده که موجب میشود تمام کشورها به طور اعم و کشورهای جهان سوم و در حال توسعه به طور اخص در انتخابات خط مشی اقتصادی مختار و در تصمیمگیری آزاد باشند.
گات شامل 4 فصل، 38 ماده و 28 موافقتنامه و تعداد زیادی ضمیمه است.
نحوه عضویت در گات (سازمان تجارت جهانی)
به موجب ماده 23 موافقتنامه، عضویت کامل از طریق مذاکره و به ترتیب زیر صورت میگیرد.
1- تسلیم درخواست عضویت به دبیرکل
2- ارائه سیاستهای تجاری خود به طرحهای متعاهد در قالب یک گزارش
3- بررسی و ارزیابی سیاستهای مذکور توسط یک گروه کاری
4- مذاکره تعرفهای با اعضا
5- تصویب دو سوم اعضا
ایران و گات
تا این تاریخ حدود 130 کشور جهان عضو سازمان تجارت جهانی شدهاند و همین امر موجب شده که ایران نیز در سالهای اخیر به فکر عضویت در این سازمان باشد. از این رو هیأت دولت در وزارتخانههای مختلف کمیتههائی را برای بررسی در زمینه چگونگی و محاسن و معایب عضویت ایران در گات تشکیل داده است.
همچنین موضوع عضویت این کشور از دیدگاههای مختلف مانند عوامل شرعی، جنبههای فرهنگی و سیاستهای اعتقادی و انقلابی توسط قسمتهای مختلف و کارشناسان مربوطه در دست بررسی و تجزیه و تحلیل است.
اصولا عضویت در سازمان تجارت جهانی (W.T.O) را به دور از قوانین و مقررات مملو از بندها، مادهها، تبصرهها و الحاقیههایش در یک عبارت میتوان خلاصه کرد و آن «مشارکت در رقابت آزاد تجاری است.»
حال سؤال اینجاست که در این عرصه شلوغ و ناهنجار بینالمللی ایران چه نقشی باید داشته باشد؟ در این میدان کارزار ایران چه باید بکند؟ آیا باید همواره کنار میدان ایستاده و شاهد پیروزی دیگران باشد؟ یا باید خود را آماده نموده و وارد میدان شود؟ ایران بالقوه قوی و ثروتمند است، ایران بالقوه صنعتگر و با مهارت است. ایران میتواند به گونهای با رقبا و طرفهایش برخورد نماید که به اخلاق و اعتقاداتش صدمهای وارد نشود.
عضویت در سازمان تجارت جهانی مشارکت در رقابت آزاد در زمینه داد و ستد کالا و در مقیاسی بسیار وسیع است، به طوری که دیوارهای اقتصادی بین کشورها برداشته میشود و یا در کوتاهترین حد خود قرار میگیرد و جهان به یک بازار تبدیل میشود. در این شرایط کشوری که کالای مورد عرضهاش دارای کیفیت بهتر و قیمت ارزانتر باشد موفقتر است و ایران میتواند موفقتر از بسیاری از کشورهای عضو «گات» باشد، زیرا ارکان اصلی و اساسی برای تولید هر نوع کالا سه عامل است؛ مواد اولیه، پول (سرمایه) و نیروی انسانی. کمتر کشوری در جهان یافت میشود که به نسبت وسعت و جمعیتش از حیث این سه عامل به اندازه ایران غنی باشد. کشور ما دارای ذخایر سرشار مواد اولیه لازم برای تولید تقریبا هر نوع کالاست و به جهت قرار گرفتن روی ثروت خداداد نفت و گاز، دارای سرمایه لازم و زمینههای بالقوه سرمایهگذاری است. همچنین ایران نسبت به رقبای اصلی تجارت جهانی دارای نیروی کار بسیار ارزانی است. آنچه که باقی میماند این است که این سه موهبت به درستی مدیریت شوند تا به خوبی و به طور صحیح و مناسب کنار هم قرار گرفته و از آنها استفاده بهینه شود. شاید این تصور پیش آید که در بسیاری از موارد، تکنولوژی موجب موفقیت برخی از کشورها شده و میشود، این تصور کاملا درست است اما تکنولوژی یک عامل بالقوه نبوده بلکه یک عامل بالفعل است، تکنولوژی یک پدیده ابداعی و تصنعی است که میتوان خرید و یا با همت و مساعی آنرا به وجود آورد و به کار گرفت. نداشتن عوامل بالقوه مانند منابع زمینی و ذخایر نفت و گاز، زمینهها و استعدادهای کشاورزی و دامپروری، نیروی انسانی کافی و امثالهم میتواند توجیهی (نه چندان پسندیده) برای عقبماندگی اقتصادی باشد، اما نداشتن علم و دانش و تکنولوژی نه تنها قابل توجیه نیست، بلکه عذر بدتر از گناه است. پس اگر با اعتماد به نفس و واقعبینی بیشتری به شرایط نگریسته شود و زیر زمین و روی زمین این کشور با دیگر کشورها مورد مقایسه قرار گیرد، ملاحظه میشود که قابلیت وارد شدن به بازار جهانی را دارد. همه عوامل و ابزارها برای ساختن و تولید کردن خوب و ارزان مهیاست. حال اگر نتوانیم بسازیم چه کسی را باید مورد سرزنش قرار دهیم؟ و اگر بتوانیم خوب و ارزان و انبوه بسازیم و توان رویارویی با رقبا را چه در خاک خود و چه در خارج کشور داشته باشیم، چه جای هراس است برای پیوستن به گات؟! عضویت در سازمان تجارت جهانی به منزله داد و ستد اجباری با کلیه کشورهای عضو این سازمان نیست و لذا ما میتوانیم با استفاده از ماده 35 گات با کشورهائی که به هر دلیل مورد تأییدمان نباشند، وارد گفتگو و مذاکره نشویم. همچنین پیوستن به این سازمان مستلزم پذیرش و یا صدور هر نوع کالا نیست و به استناد بند الف ماده 18 که گات به عنوان امتیازی برای کشورهای در حال توسعه در نظر گرفته است، ما میتوانیم از وارد کردن کالاهای نامطلوب و یا صدور کالاهای ضروری مانند محصولات کشاورزی و موارد غذائی اجتناب کنیم.
حرف آخر
چنانچه مصمم هستیم در این میدان اقتصادی - اعتباری جهانی وارد شویم بایستی:
1- ساختار صنعتی اقتصادی کشور را بر اساس کار و تلاش و تولید رقابتی بنا نهاده و در این راستا از یک مدل موفق استفاده کنیم.
2- با عنایت به ارزان بودن نیروی انسانی و انرژی (نفت و گاز)، دارا بودن ذخایر و معادن وافر، و همچنین تنوع آب و هوائی مطلوب برای تولید انواع محصولات کشاورزی، سعی شود مزیت نسبی برای تولید انواع بیشتری از کالاها را کسب نموده تا ضمن نیل به منافع مناسب از خط تک محصولی بودن نیز در امان باشیم.
3- مسئولیت ارتباط با سازمان تجارت جهانی را به کمیتهای بسپاریم که اعضای آن نمایندگان وزارتخانهها، سازمانها، ارگانها و نهادهای مختلف کشور بوده و از میان کارشناسان آگاه، دلسوز، متخصص، متعهد و مستقل انتخاب شده و بطور ممتد و مستمر در جریان کلیه امور و تحولات سازمان باشند و در هر موردی و نسبت به هر تصمیمی در کمال دقت و فراست عمل کنند.
4- هیچگاه فراموش نکنیم که در این میدان بعضی از طرفهای ما، دشمنانی هستند زخم خورده که در جهت تخریب و انحطاط کیان ملی ما، بنیانهای اعتقادی و ایدئولوژیکی ما و استقلال سیاسی- اقتصادی ما، از انجام هیچگونه حیله و ترفند و توطئهای روگردان نیستند.
حرف آخر اینکه، وجود دشمنان و بدخواهان در صحنه بینالمللی نبایستی موجب انزوای ایران در عرصه تجارت بینالمللی شود و ایران باید با توجه به مراتب بالا عضو گات شود. کما اینکه گفته شده است:
مهتری گر به کام شیر در است
شو خطر کن ز کام شیر بجوی
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
