مدرس آزادگی

سیدجلال فیاضی
دهم آذرماه - سالروز شهادت شهید آیة‌الله سیدحسن مدرس - به نام روز «مجلس شورای اسلامی» نامگذاری شده است. گزینش چنین مناسبتی برای انتساب به مجلس از ویژگیهای برجسته و ماندگار شهید مدرس که سالها نمایندگی مردم را در مجلس قانونگذاری برعهده داشت نشات می‌گیرد، و از این واقعیت حکایت می‌کند که در جمهوری اسلامی امثال «مدرس» اسوه و الگوی نمایندگی مردم بشمار می‌آیند.
در آستانه انتخابات مجلس ششم، مروری بر مشخصه‌های شهید مدرس می‌تواند راه را برای انتخاب آگاهانه‌تر نمایندگان هموارتر سازد:
1- روش و منش فکری و سیاسی شهید مدرس بر مهمترین نگره او استوار بود: «سیاست ما عین دیانت ماست و دیانت ما عین سیاست ما» اگرچه او موفق نشد این آرمان خود را در جامعه تحقق بخشد، اما حضور خود در عرصه‌های سیاسی را براساس این آموزه تنظیم کرد.
دکترین شهید مدرس در عصری ارائه شد که «دین‌زدایی» وجهه همت بود و رضاخان و جریان غربزدگی با شتاب تمام سعی در حاکمیت تفکر «سکولار» بر جامعه داشتند و لذا آنچه از مفهوم «سیاست» ارائه می‌کردند جز زورگوئی، غارت، دغل‌بازی و سلطه‌گری نبود و آنچه به نام «دین» عرضه می‌کردند جز «خرافات» و «تحجر»!
اما نگاه مدرس به «دین» و «دیانت» به‌ گونه‌ای بود که برای اسلام یک نظام سیاسی و اجتماعی قائل بود که قادر است برای اداره جامعه اسلامی برنامه و راهکار ارائه دهد و با چنین نگرشی نیز «سیاست» در «اداره مطلوب جامعه» برای تحقق اهداف و آرمانهای الهی، اسلامی و مردمی تجلی می‌یافت و چنین «دین» و «سیاستی» باید که در یک تعامل منطقی از یکدیگر تاثیرپذیر باشند.
2- شهید مدرس به معنای واقعی کلمه یک نمایندۀ مردمی و برگزیده از متن مردم بود. مردم‌باوری و ارتباط عمیق و عاطفی او با مردم و احساس مسئولیت نسبت به مصالح عمومی جامعه از او چهره‌ای ساخت که رضاخان جز با تقلب در انتخابات و تبعید و شهادت او نمی‌توانست مدرس را از مجلس قانونگذاری کشور جدا کند و از سر راه خود بردارد.
3- ساده‌زیستی و دوری از زخارف و وابستگی‌های دنیوی و مادی و مبارزه جدی با تجمل‌گرایی و اشرافی‌گری دیگر مشخصه شهید مدرس است. او در خانه‌ای محقر و گلین، با جامه‌ای از کرباس و قوتی به غایت ساده زیست و همۀ بندها و تعلقات دنیایی را با شجاعت از نفس زکیه خویش گسست.
4- صداقت و صراحت شهید مدرس شهره بود. با مردم صادقانه سخن می‌گفت و از بیان حقیقت بیم نداشت و در برابر قلدران صراحت او زبانزد خاص و عام بود. به طوری که در پاسخ به پرسش عتاب‌گونه رضاخان که غرید: «سید از جان من چه می‌خواهی؟ آرام و صریح فرمود: «می‌خواهم که تو نباشی».
5- استقلال رأی و عدم وابستگی، مشخصه دیگر مدرس است. او به واقع «وکیل مردم» بود و هیچگاه «وکیل‌الدوله» بودن را تجربه نکرد.
تاریخ معاصر ایران گواه این واقعیت است که تا زمانی که مجلس قانونگذاری در این کشور نمایندگانی چون مدرس را در خود داشت در جهت مصالح جامعه و مردم گام برداشت و با حذف امثال مدرس بود که دوران نحراف و انحطاط پدید آمد و سرنوشت مشروطه به شکلی رقم خورد که به نام مشروطه 50 سال حکومت رضاخان و فرزندش بر این ملت تحمیل گردید.
در آستانه انتخابات مجلس ششم، برای ملتی که طعم تجربه‌های تلخ گذشته را در کام خود دارد و هنوز آثار شوم حکومت خفقان را از یاد نبرده است، حساسیت نسبت به انتخاب نمایندگان خود در مجلس شورای اسلامی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. اگر بخواهیم نام مدرس زینت‌بخش مجلس ما باشد باید نمایندگانی را به خانه ملت گسیل کنیم که چون او بیندیشند و سیرۀ عملی و زندگی آنها الهام گرفته از مدرس باشد.
دشمن‌ستیزی و سازش‌ناپذیری در برابر استکبار، اعتقاد راسخ به حاکمیت دینی، پاسداری از اصول و آرمانهای انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی، صداقت و صراحت، آزادگی و آزاداندیشی، ساده‌زیستی، مردمی بودن و استقلال رأی درسهایی است که از مدرس بزرگ آزادگی به یادگار مانده است و نمایندگان مجلس شورای اسلامی همواره باید به این خصلتها آراسته باشند.