تاریخ انتشار : ۱۵ فروردين ۱۳۹۰ - ۰۹:۵۰  ، 
کد خبر : ۲۱۲۷۲۵

پرونده مذاکرات اردن و اسرائیل

مقدمه: امضای پیمان سازش میان اردن و اسرائیل ظاهراً به 46 سال خصومت میان این دو کشور که از بیش از یکسال پیش رسما راه ‌حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات را پیش گرفته‌اند، پایان می‌دهد. اهم رویدادهای تاریخچه روابط اسرائیل و اردن از هنگام استقلال کشور اخیر (که در آن هنگام سرزمین ماوراء رود اردن خوانده می‌شد) در 22 مارس 1946 را با هم می‌خوانیم:

- 15 نوامبر 1947:
چند روز پیش از تصویب طرح تقسیم فلسطین به دو کشور عرب و یهود، مذاکرات غیررسمی میان «امیر عبدالله» سرزمین ماوراء رود اردن و «گلدامایر»، یک نماینده صهیونیست و رئیس آینده دولت اسرائیل انجام گرفت. دومین دیدار در 10 مه 1948 برگزار شد.
- 14 مه 1948:  «بن گوریون» موجودیت اسرائیل را اعلام داشت. در فردای این روز، پنج کشور عرب از جمله سرزمین ماوراء رود اردن که با تقسیم فلسطین مخالف بودند، به دولت جدید حمله کردند.
- 7 ژانویه 1949: نخستین جنگ میان اعراب و اسرائیل پایان گرفت. اسرائیل که از این پس 70 درصد فلسطین سابق را تحت کنترل دارد، در 3 آوریل قراردادی مبنی بر متارکه جنگ با سرزمین ماوراء رود اردن در شهر «رودس» به امضاء رساند. در این حال، کرانه باختری رود اردن هم چنین بخش قدیمی شهر بیت المقدس به انضمام این سرزمین درآمد.
- 24 آوریل 1950:
دو ساحل رود اردن (سرزمین ماوراء رود اردن و کرانه باختری) به یک کشور تبدیل گردید و اردن نام گرفت. این انضمام فلسطینی - عربی هرگز از سوی سایر کشورهای عربی به رسمیت شناخته نشد.
- 20 ژوئیه 1951:
شاه «عبدالله» که از سوی ملی‌گرایان فلسطینی به عقد یک قرارداد پنهانی با اسرائیل مشکوک بود، در بیت‌المقدس به قتل رسید. «حسین»، نواده وی در سال 1952 پس از کناره‌گیری پدرش، شاه «طلال» به قدرت دست یافت. روابط به وخامت گرائید. ارتش اسرائیل در مقابل نفوذ فلسطینیان (نزدیک به 50 درصد جمعیت اردن)، به عملیات تلافی‌جویانه خود تعدد بخشید و به ارتش سلطنتی حمله برد.
- 1958:
اسرائیل که از سرنگونی رژیم «شاه حسین» تحت تأثیر سقوط «شاه فصیل» عراقی، پسر عموی وی، (در فردای وحدت میان امان و بغداد) بیم داشت، به هواپیماهای انگلیسی اجازه داد تا بمنظور کمک به اردن از حریم هوایی این کشور استفاده کنند.
- 1963: نخستین تماسهای محرمانه میان «شاه حسین» و فرستادگان اسرائیلی در لندن برقرار گردید. در سال 1965، وی در پاریس با «گلدامایر» وزیر امور خارجه، ملاقات و پیرامون مسئله مرزها و آب گفتگو کرد.
- 30 مه 1967: «شاه حسین» که تاکنون در بطن جهان عرب منزوی مانده بود، با مصر «ناصر» یک پیمان دفاعی منعقد کرد که علنا علیه دولت اسرائیل بود.
- ژوئن 1967: در خاتمۀ جنگ اعراب و اسرائیل، سرزمین اردن هاشمی که در کنار مصر و سوریه علیه اسرائیل جنگیده بود، کرانه باختری از جمله شرق بیت‌المقدس (ضمیمه شده از سوی اسرائیل) را از دست داد. نزدیک به 200/000 فلسطینی به سوی اردن سرازیر شدند. دولت اسرائیل سرزمینی را تحت اشغال دارد که چهار برابر بزرگتر از سال 1949 می‌باشد.
- 2نوامبر 1967: سازمان ملل متحد قطعنامه 242 مبنی بر عقب‌نشینی اسرائیل از سرزمین یا سرزمینهای اشغالی (برحسب ادعای فرانسویان و یا انگلیسی‌ها) را به تصویب رساند.
- دسامبر 1967: نخستین دیدار محرمانه میان «آباابان»، وزیر امور خارجه اسرائیل و «شاه حسین» انجام گرفت. ظرف 26 سال آینده، شاه هاشمی نزدیک به 20 دیدار با مسئولان اسرائیلی انجام می‌دهد.
- اکتبر 1973: اردن در طول چهارمین جنگ اعراب و اسرائیل که بطور غیر منتظره‌ای در روز «یوم کیپور» از سوی قاهره و دمشق آغاز شد، بی‌طرف ماند لیکن نیروهای خود را به عنوان تقویت نیروهای اعراب به جولان سوریه اعزام داشت.
- مه 1977: در حالی که تماسهای اسرائیل - اردن بین سالهای 1974 و 1974 شدت یافته است (دولت «رابین»)، به قدرت رسیدن یک دولت دست راستی در اسرائیل که با هرگونه سازشی در ارتباط با سرزمینهای اشغالی مخالف است، همانند یک مانع جدی سد راه دیپلماسی محرمانه قرار می‌گیرد.
«مناخم بگین» که در سال 1979 برای نخستین بار موافقتنامه صلحی با یک کشور عرب - مصر - امضاء می‌کند، اسقرار مهاجران یهودی در سرزمینهای اشغالی را وسعت می‌بخشد.
- 11 آوریل 1987: در شرایطی که تماسهای محرمانه با ورود حزب کارگر به دولت اسرائیل از سال 1984 از سر گرفته شده است، «شیمون پرز» (وزیر امور خارجه) و «شاه حسین» توافقنامه‌ای پیرامون تشکیل یک کنفرانس بین‌المللی در لندن به امضاء رساندند. این قرارداد که انجام یک مذاکرات دو جانبه نیز در آن پیش‌بینی شده بود، هرگز جامه عمل نپوشید.
- 31 ژوئیه 1988: «شاه حسین» بمنظور آن که سازمان آزادی‌بخش فلسطین بتواند یک «دولت فلسطینی مستقل» را مستقر سازد، روابط « قانونی و اداری» خود را با کرانه باختری قطع کرد.
- 30 اکتبر 1991: کنفرانس صلح در خاور نزدیک در مادرید گشایش یافت. اسرائیلی‌ها و مجموع اعرابی که با دولت این کشور در منازعه مستقیم قرار دارند، برای نخستین بار از سال 1948 در این کنفرانس شرکت کردند.
- 14 سپتامبر 1993: در فردای توافقهای اسرائیل - فلسطینی، اسرائیل و اردن نخستین توافقهای خود پیرامون مذاکرات صلح آینده را در واشنگتن به امضاء رساندند در اول اکتبر، ولیعهد اردن و «شیمون پرز» طی دیدار بی‌سابقه‌ای در کاخ سفید با یکدیگر گفتگو کردند.
- ژوئیه 1994: در 18 ژوئیه، نخستین گفتگوهای مقدماتی علنی در خاور نزدیک بمنظور انعقاد معاهده صلح میان اسرائیلی‌ها و اردنی‌ها انجام گرفت.
در 25 ژوئیه، پنج روز پس از دیدار تاریخی «شیمون پرز» از «اردن»، «حسین» و «رابین» بیانیه مشترکی بمنظور پایان بخشیدن به 46 سال وضعیت جنگی در واشنگتن به امضاء رساندند.
- 17 اکتبر 1994: «رابین» و همتای اردنی وی طرح معاهده صلحی میان کشورهای خود را در امان امضاء کردند.

نظرات بینندگان
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
نشریات