در گفتگو با محمد عظیمی معاون امور مجلس نهاد ریاست جمهوری مطرح شد
همگرایی بیش از پیش مجلس و دولت در سال اتحاد ملی
اشاره:
تعامل دولت و مجلس از ابتدای شروع به کار دولت همواره سوژه رسانههای گروهی بوده است به طوری که نحوه تعامل دولت اصولگرای نهم و مجلس اصولگرای هفتم یکی از جالبترین دورههای همکاری دولت و مجلس در سالهای پس از انقلاب اسلامی است. در گفتگو با محمدعظیمی که رابطه بسیار نزدیکی با دولت و مجلس به عنوان معاون امور مجلس نهاد ریاستجمهوری دارد این موضوع را مورد بررسی قرار دادیم.
با تشکیل مجلس اصولگرا و روی کار آمدن دولت اصولگرا این تصور در اذهان به وجود آمد که این دو قوه در طول مسئولیت خود از کمترین تنش و اختلاف و بیشترین تعامل و همکاری برخوردار باشند. اما با آغاز اولین ارتباطها که همان معرفی وزرا به مجلس برای کسب رای اعتماد بود، مخالفتهای مجلس با دولت آغاز شد. به طوری که رأی عدم اعتماد مجلس به چهار وزیر پیشنهادی امری کمسابقه و چهبسا بیسابقه بود. این قبیل رویکردها بین مجلس و دولت تا به امروز ادامه داشته است.به نظر شما علت چیست و این وضعیت را چطور ارزیابی میکنید؟
همکاریهای بین دولت و مجلس را میتوان از دو منظر مورد توجه قرار داد. یک منظر، انجام وظایف قانونی دو قوه است. طبق قانونی اساسی هم دولت و هم مجلس وظایفی برعهده دارند و از یکدیگر مستقل عمل میکنند. این دو قوه با همکاری و هماهنگی یکدیگر امور مملکت را به پیش میبرند. مجلس طبق قانون اساسی وظیفه قانونگذاری دارد، وظیفه نظارت بر اجرای قانون اساسی و همچنین وظیفه دادن تذکر، سوال از وزارا و امثالهم ا بر عهده دارد. لذا اگر در جایی انحراف از قانون اساسی را بینید وظیفه دارد که از مسئول امر سوال کند که این وظیفه از تذکر تا استیضاح متغیر است. دولت هم وظایف خطیر اجرایی را بر عهده دارد و باید امور مملکت را سامان ببخشد. از این حیث مجلس در کار اجرایی دخالتی ندارد. لذا از این منظر ما در انجام وظایف قانونی مشکلی نداشتهایم.
دولت هر لایحهای را که به مجلس ارائه کرده، مجلس مورد رسیدگی قرار داده و جایی که نیاز به اصلاح بوده اصلاح کرده و در عین حال اکثر لوایح دولت مورد تصویب مجلس قرار گرفته است و به قانون تبدیل شدهاند.
اما علاوه بر این منظر، میتوان از منظر تعامل دولت و مجلس هم به این قضیه پرداخت. به اعتقاد من اگر دولت و مجلس سعی بر این داشته باشند که نظرات خاص خود را بر یکدیگر تحمیل نکنند بلکه نظرات مشترک را بیان کنند تعاملها به حداکثر و تنشها به حداقل میرسند.
به واقع میتوان گفت که توجه به تعالی مشترک و پرهیز از اصرار بر نقاط افتراق زمینههای همکاری حداکثری را فراهم میکند. دولت هم در این زمینه گامهای موثری برداشته است. دولت سعی کرده است قبل از آنکه لایحهای را به مجلس ارائه دهد، بویژه در خصوص لایحه بودجه، نشستهایی را با نمایندگان محترم برگزار کند از نظرات آنان در خصوص لایحه بهرهمند شود و نگاهها و دیدگاهها را تا حد ممکن در این نشستها به همدیگر نزدیک کند.
جلسات مشترکی که قبل از هر گونه اقدام اساسی با نمایندگان محترم داشتیم قابل توجه است و نتایج مفیدی را در برداشته است. به هر حال من معتقدم این تصور که دولت و مجلس همگرایی چندانی با یکدیگر ندارد غلط است و گویای واقعیت نیست. دولت و مجلس اصولگرا هستند ولی هر یک بر انجام وظایف قانونی خود اسرار دارند. دولت مجری است و میخواهد از حق قانونی خود بهره ببرد و میخواهد بدون واسطه و با اختیارات لازم به وظایفش عمل کند، مجلس هم طبق قانون حق سوال از دولت و استیضاح وزرا را دارد و میخواهد از این حقش استفاده کند و تا به امروز هم به خوبی از این حق خود استفاده کرده است.
به جز دوره اول که دولت نتوانست از مجلس برای چهار وزیر پیشنهادیش رای اعتماد بگیرد دیگر تنش خاصی با مجلس نداشتیم و بقیه وزرای پیشنهادی دولت از مجلس رای اعتماد گرفتند، این نشان میدهد که تعامل و همگرایی دولت و مجلس رو به افزایش است.
*پس از آنکه مجلس به وزرای پیشنهادی دکتر احمدینژاد رای نداد، ایشان وزرای دیگری معرفی کرد که نتوانست از مجلس رای اعتماد بگیرند. اما یکسال پس از گرفتن رای اعتماد آقای احمدینژاد اقدام به ترمیم کابینه کرد و اتفاقا وزرایی از کابینه رفتند که احمدینژاد نتوانسته بود نیروهای دلخواهش را در آنجا قرار دهد. آیا این موضوع حاکی از اختلاف رئیسجمهور و مجلس نیست؟
** اصلاً یک چنین چیزی وجود ندارد که مجلس بخواهد به دولت فشار آورد و دولت هم در مقابل فشار تمکین کند. ما که در متن این قضایا حضور داشتیم یک چنین چیزی را ندیدیم. اینکه گفته میشود دو وزیری که طی ترمیم کابینه از دولت رفتند، رئیسجمهور از اول به آنها تمایل نداشته هم درست نیست.
آقای رئیسجمهور دولتی را هدایت و رهبری میکند که خودش معرفی کرده ولی در مسیر حرکت و رهبری کابینه به نقاط ضعف و قوت وزرا پی میبرد و برای منسجم کردن و کارآمد کردن کابینه جابهجاییهایی را در آن صورت میدهد.
در کابینه کارآمد هیچکس نباید فکر کند که همیشه وزیر میماند بلکه باید به تناسب شرایط و موقعیتها و وظایفی که برعهده دارد کارآمدی خود را نشان دهد به نظر من این حرکت رئیسجمهور نوعی انعطاف در مدیریت نوین است که باید در طی مسیر اداره جامعه تحول و نوآوری وجود داشته باشد. من این تغییرات و تحولات را ناشی از فشار مجلس و حتی عوامل بیرونی و درونی دولت هم نمیدانم.
این تغییرات برای بالندگی و کارآمدی هر چه بیشتر کابینه است و نه چیز دیگری.
* نکته دیگری که در خصوص تعامل و ارتباط مجلس و دولت مطرح است یارگیری دولت از مجلس است. هم اکنون پنج تن از نمایندگان مجلس در کابینه نهم حضور دارند. حضور این تعداد نماینده در کابینه هم کم سابقه است. آیا رئیس برای آنکه مشکل رای اعتماد نداشته باشد از خود مجلسیها وزیر پیشنهاد کرده یا کارآمدی آنها را مورد توجه قرار داده است؟
** من با قسمت دوم مطلب شما موافقم و نه مشکل رای اعتماد. رئیسجمهور با شناختی که از این افراد داشت آنها را برای تصدی مناصب وزارت یا معاونت معرفی کرد. اگر ما یک مقایسهای بین میزان رای اعتماد وزرایی که از مجلس معرفی شده بودند و وزرایی که غیرنماینده بودند انجام دهیم میبینیم که رای اعتماد وزاری غیرنماینده بیشتر از وزرایی است که خود نماینده مجلس بودند. لذا این تصور غلط است که چون وزیر پیشنهادی نماینده مجلس است، نمایندگان بر اساس همکار بودن و رفاقتهای فردی به او رای اعتماد میدهند. اما دیدیم که اینطور نبوده، و تنها صلاحیتها مورد توجه قرار گرفته است. دلیل من هم مقایسه آرای نمایندگان به وزرای پیشنهادی است.
* به نظر شما خروج 5 تن از نمایندگان از مجلس تاثیر منفی بر مجلس و تضییع حقوق حوزههای انتخابیه آنها در مجلس نگذاشت؟
** مجلس 290 عضو دارد و به اعتقاد من اکثر این نمایندگان توانمند هستند و خروج 5 نفر نمیتواند تاثیر چندانی در کار مجلس بگذارد. همچنین انتخابات میاندورهای که در حوزههای انتخابیه برگزار میشود، مردم دوباره نمایندگان خود را به مجلس میفرستند. به نظر من در یک مجموعه کلان همچون مجلس کمبود نیرو احساس نمیشود. در همه دورههای ریاستجمهوری این اتفاق افتاده است که دولتها از میان مجلس وزرا یا حتی استانداری را انتخاب کردهاند.
* جریانهای سیاسی حاضر در مجلس و نوع تعاملشان با دولت هم قابل توجه است مخالفتهای اصولگرایان با دولت هم از اتفاقات جالب این دوره است به طوری که عدهای میگویند حجم انتقادات اصولگراها از دولت فرصت انتقاد اصلاحطلبها از دولت را گرفته است شما علت این وضعیت را در چه میدانید؟
** انتقاد به دو گونه مطرح میشود، انتقادهها یا منطقی، دلسوزانه و سازنده است یا نقد مخرب است منتقدین مخرب به دنبال اصلاح امور نیستند بلکه میخواهند نقاط ضعف را بزرگ جلوه دهند و حتی گاهی مشکلی را که وجود ندارد، به وجود آورند. به نظر من نقدی که از سوی دوستان اصولگرای ما در مجلس از دولت صورت میگیرد اکثرا دلسوزانه و سازنده است و دولت هم قطعا از این گونه انتقادات استقبال میکند.
ما در تعامل دولت و مجلس بارها شاهد بودیم نظراتی که از سوی مجلس ارائه شده در دولت مطرح شده مورد استفاده قرار دادهاست. اگر نقد سازنده باشد و مبتنی بر اعتقاد و دلسوزانه باشد هیچ مشکلی را در تعامل دولت و مجلس ایجاد نخواهد کرد. ما این نقد را نباید به معنی تقابل دولت و مجلس بدانیم.
اما هستند کسانی که با انتقادات خود به دنبال سازندگی و اصلاح امور نیستند بلکه به دنبال تخریب دولت و مشکلآفرینی برای او هستند.
* آیا شما این را قبول دارید که حجم انتقادات اصولگراها در مجلس از دولت زیاد است؟
** به نظر من نقدهای سازنده هر چه باشد اشکالی ندارد و دولت از آن استقبال میکند. ما باید جریان انتقاد را در کشور نهادینه کنیم. دولت باید اجازه دهد همه او را نقد کنند. استفاده از خرد جمعی یک امر مطلوب و پسندیده است.
* عدهای به دنبال این هستند که بگویند از آنجایی که دولت در عین اینکه خود را اصولگرا میداند اما میخواهد تکروی کند و چندان اهمیتی برای نظرات سایر همفکران سیاسی خود قائل نیست. مجلس هم برای اینکه مخالفت خود را اعلام کند انتقادات زیادی را از دولت ارائه میکند، نظر شما در این خصوص چیست؟
** ما انتظار هماندیشی بیشتر از دوستانمان چه در دولت و چه در مجلس داریم. هرگاه دولت به انتقادات مجلس پاسخ کافی و قانع کننده بدهد دیگر این شبهه به وجود نمیآید که اختلاف بین دولت و مجلس وجود دارد. مجلس هر گاه از دولت پاسخ منفی شنیده است دست از انتقادات برداشته است و به همکاری بیشتر با دولت روی آورده است.
*چندماه پیش شنیده شده بعضی از منتقدین اصولگرای مجلس قصد تشکیل فراکسیون مستقلی دارند. چرا که سکوت فراکسیون در مقابل نقاط ضعف دولت را نمیپسندند و میخواهند با استفاده از قدرت نمایندگی خود دولت را به چالش بکشند. این قضیه تا چه اندازه عملی است؟
** زمزمههایی وجود داشت اما کاملا منتفی شد. خود آنها در همان ابتدای کار به این نتیجه رسیدند که چنین انشعاب و افتراقی نباید به وجود آید و طرح موضوع در شرایط فعلی مجلس به صلاح تشخیص داده نشد و نهایتا منتفی شد.
* معاونت امور مجلس ریاستجمهوری نقش موثری در نزدیک کردن دیدگاههای دولت و مجلس و تعامل هر چه بیشتر این دو قوه دارد. این معاونت در طول مدت کاری خود چه قدمهایی را در این زمینه برداشته است؟
** معاونت امور مجلس دو دفتر دارد که یکی دفتر طرحها و لوایح است. این دفتر از زمان بسته شدن نطفه یک طرح یا لایحه کار را دنبال میکند تا زمانی که به قانون تبدیل میشود. د فتر دیگر دفتر ویژه دولت در مجلس است که بیشتر نقش تعامل با مجلس را دنبال میکند کارهایی چون تشکیل جلسات، هماهنگیها، ملاقات مسئولان و نمایندگان، پیگیری نامههای نمایندگان و امثالهم توسط این دفتر صورت میگیرد، تلاشها این است که نمایندگان دولت به طور مستمر در مجلس حضور پیدا کنند و از نظرات دولت در خصوص طرحها و لوایح دفاع کنند.
در سال 85 تعداد 16جلسه شورای عالی هماهنگی روابط عمومی دولت و مجلس و 16جلسه شورای عالی معاونین و مدیران کل امور مجلس وزارتخانهها برگزار شده است.
همچنین به همت معاونت امور مجلس ریاستجمهوری سیستم رایانهای و بانک اطلاعاتی راهاندازی شده که روند تصویب و سوابق لوایح و طرحها را در اختیار متقاضیان قرار دهد. همچنین در سال 85 بیش از 12 هزار نامه از سوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی به نهاد ریاستجمهوری و از آنجا به حوزههای مربوطه در دولت ارجاع داده شده است. همچنین معاونت حضوری فعال در جلسات علنی مجلس داشته است به طوری که در همه 150 جلسه علنی که در سال 85 برگزار شد شرکت کرده است. بر اثر تعامل سازنده ما با نمایندگان مجلس، بیش از ۶۰ سوال نمایندگان قبل از اعلام وصول پس گرفته شده است.
در سال 85 از وزیر کشاورزی 28 سوال توسط نمایندگان شده است که بیشترین سوالات مربوط به وزیر کشاورزی است و وزرای تعاون و کار با کمترین سوالات نمایندگان مواجه شدهاند. از لحاظ تذکرات نیز وزرای راه و جهاد بیشترین تذکر یعنی 331 تذکر را داشتهاند و وزیر تعاون 6 تذکر یعنی کمترین تذکر را داشته است. همچنین در سال 85 حدود 2900 ملاقات بین وزرا و نمایندگان در دستگاههای اجرایی صورت گرفته است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
