خطر ژاپن برای صلح جهانی

در خط‌ مش دولت ایالات متحده آمریکا مبنی بر بهم زدن توازن استراتژیک و بسط مسابقه تسلیحاتی در منطقه آسیا و اقیانوس آرام که اخیرا بوضوح نمایان گردیده است اتحاد نظامی با ژاپن مقام بغایت مهم را احراز نموده است. وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا در گزارش خویش به کنگره در رابطه با بررسی طرح بودجه دفاعی به صراحت اظهار داشت که «ایالات متحده آمریکا همکاری با ژاپن را در عرصه امنیت سنگ بنای سیاست دفاعی خویش در آسیای خاوری می‌شمارد».
واشنگتن معمولا می‌کوشد با طرح ضرورت تقویت باصطلاح «تلاش‌های دفاعی» خط خود در جهت میلیتاریزاسیون گسترده ژاپن و ارتقاء نقش آن در برنامه‌های نظامی آمریکا را توجیه نماید. اما در عمل صحبت به هیچ‌وجه بر سر اقدامات دفاعی نیست بلکه سخن بر سر ایجاد ساختار جدید استراتژیک در آسیا با شرکت ژاپن می‌باشد. ساختار فوق باید به میزان عالی دستیابی به اهداف هژمونیستی ایالات متحده آمریکا را تامین نماید. به هم زدن توازن استراتژیک موجود در آسیا را نه تنها عامل بی‌ثبات‌کننده اوضاع بین‌المللی و سیاسی منطقه خواهد شد بلکه هم‌اکنون امر صلح و منافع کلیه کشورهای منطقه را به مخاطره انداخته است.
دولت ژاپن همواره پایبندی خویش به امر صلح را متذکر می‌شود. نخست‌وزیر ژاپن طی سفر خود به کشورهای عضو آسه آن در ماه مه متذکر گردید که «ژاپن قصد ندارد به قدرت بزرگ نظامی تبدیل شود». اما اقدامات مشخصی که اخیرا توسط دولت ژاپن معمول گردیده حاکی است که ژاپن نه تنها بر آهنگ و دامنه میلتاریزه نمودن خود می‌افزاید بلکه فعالانه استفاده از نیروهای مسلح و قبل از همه ناوگان خویش را در فاصله دور از خاک کشور تدارک می‌بیند.
آهنگ رشد چشمگیر هزینه‌های نظامی ژاپن نسبت به مخارج نظامی کشورهای عضو ناتو قبل از همه از خط منظم توکیو مبین بر ارتقاء توان نظامی خود حکایت می‌کند. طی سال‌های 82 ـ 1960 مخارج نظامی ایالات متحده آمریکا مثلا 9/3 برابر، جمهوری فدرال آلمان 1/10 برابر، فرانسه 9/6 برابر ترقی کرده است در صورتی که رشد هزینه‌های نظامی ژاپن 8/24 برابر بوده است.
اختلاف رشد مذکور تا بحال حفظ شده است. طی سال‌های جاری بودجه نظامی ژاپن 29% رشد نشان می‌دهد در صورتی که رقم مذکور در مورد کشورهای اروپائی عضو ناتو معادل 8% بوده است. براساس سال مالی کنونی مبلغ 3/3 تریلیون ین (2/13 میلیارد دلار) بودجه نظامی در نظر گرفته شده است که نسبت به سال قبل 6/6% رشد نشان می‌دهد.
بر پایه اعتبارات نظامی سریعاً رو به افزایش قدرت «نیروهای دفاع از خود» با آهنگ سریع رشد می‌کند. نیروهای فوق علیرغم قلت نسبی تعداد نفرات خود (268 هزار نفر) از نظر قدرت آتش تحرک و سایر پارمترها در میان ارتش کشورهای سرمایه‌داری تقریبا مقام ششم را احراز نموده است. سال آینده که هفتمین برنامه پنجساله ساختمان نظامی پایان می‌پذیرد ژاپن از لحاظ تجهیز نیروهای خود با برخی انواع سلاح مدرن از کشورهای اروپائی عضو ناتو سبقت خواهد گرفت. مثلا ناوگان کشور مذکور 60 فروند ناوشکن موشک‌انداز در اختیار خواهد داشت که نسبت به آلمان متحد یا فرانسه بیشتر می‌باشد و از نظر تعداد جت‌های شکاری جنگنده از نوع اف‌ـ15 ـ (155 فروند) ژاپن بعد از ایالات متحده آمریکا مقام دوم را دارد.
علی‌رغم اعتراضات جدی توده‌های وسیع مردم، دولت برنامه پنج ساله بلندپروازانه جدید افزایش قدرت نظامی کشور را برای سال‌های آینده تصویب کرد. به موجب برنامه مذکور قرار است اعتبارات هنگفتی به مبلغ 4/18 تریلیون ین (7/76 میلیارد دلار) برای برنامه‌های نظامی اختصاص یابد. مبلغ مذکور برای اولین بار از مرز 1% محصول ناخالص ملی تجاوز نموده و معادل 04/0% محصول فوق خواهد بود و با توجه به میزان تورم و ارتقاء‌ حقوق نظامیان احتمالاً به میزان قابل توجه از مرز مذکور نیز تجاوز خواهد کرد. علاوه بر این اگر معمولا برنامه‌های نظامی توسط اداره دفاع ملی تدوین شده و سند صرفا داخلی اداره مذکور تلقی می‌شد که خصلت توصیه نامه داشت هم‌اکنون برای نخستین بار بعد از پایان جنگ جهانی دوم برنامه نظامی به سطح تصمیم دولت که برای کلیه ارگانهای رسمی لازم‌الاجرا می‌باشد ارتقاء یافته است.
اجرای این برنامه می‌طلبد که سالانه بودجه نظامی بیش از 9% رشد نماید. همانطوری که مطبوعات ژاپن به حق نوشت بودند. بدان معنا است که «خط‌مشی صلح‌طلبانه ژاپن که بر اساس برخورد مبتنی بر انتقاد از خود در نتیجه شکست در جنگ جهانی دوم اعلام شده بود در جلو چشم متزلزل می‌شود.»
به موازات ترقی توان نظامی ژاپن، نقش ارتش در حال احیاء ژاپن در سیستم استراتژیک نظامی ایالات متحده در قاره آسیا رو به افزایش است. ژاپن متعهد شده است: ضمن تشریک مساعی نزدیک با ناوگان نیروهای هوایی آمریکا انجام عملیات ضد هوائی و ضد زیردریائی را در بخش شمال‌غرب اقیانوس آرام متقبل شود. و نیز توافق نموده است مین‌گذاری تنگه لاپروزه سانکار و کره را به عهده گیرد تا از این طریق ناوگان شوروی را در دریای ژاپن محاصره و راه‌های خروج آن به اقیانوس آرام را مسدود نماید. دولت همچنین تصمیم گرفته است عملیات گشت‌زنی در فاصله یک هزارم مایلی سواحل ژاپن از جمله اسکورت ناوهای آمریکائی حامل سلاح هسته‌ای را به عهده نیروهای دریائی خود بگذارد. این امر حاکی است که ظرف سال‌های نزدیک ناوهای رزمی ژاپن به گشت‌زنی در نزدیکی سواحل چین، فیلیپین، اندونزی و کشورهای هند و چین خواهند پرداخت.
در چهارچوب استراتژی فوق عرصه‌های تشریک مساعی ژاپن با ایالات متحده آمریکا همواره گسترش می‌یابد. به موازات همکاری در راستاهای ساختمان و آموزش رزمی نیروهای مسلح، کمک و مساعدت توکیو در عرصه‌های نظامی ـ سیاسی و نظامی ـ فنی، نقش فزاینده‌ای ایفا می‌کند.
در این زمینه حمایت معنوی ـ سیاسی محافل رسمی توکیو از «طرح دفاع استراتژیک» آمریکا که در جهت کشیدن دامنه مسابقه تسلیحاتی به فضای کیهان هدفگیری شده است، اهمیت ویژه‌ای کسب می‌نماید. نخست‌وزیر ژاپن هنگام ملاقات خود با رئیس‌جمهور آمریکا در لس‌آنجلس ابراز کرد که اهداف ایالات متحده آمریکا برایش «قابل درک می‌باشد. مواضع فوق را نامبرده طی مذاکرات خود با رئیس‌جمهوری آمریکا در واشنگتن مجدداً تجدید کرد.
طی سالهای اخیر مسأله پیوستن ژاپن به طرح «جنگ‌های ستارگان» مورد بحث و بررسی گسترده قرار گرفته بود. این مساله منجمله در جریان مذاکرات واین برگر وزیر دفاع آمریکا با ک.کاتو رئیس اداره دفاع ملی ژاپن مورخه 4 ـ 5 آوریل سال 1986 در توکیو و مذاکرات رونالد ریگان با ناکاسونه منعقده در واشنگتن به تاریخ 12 ـ 13 آوریل 1986 مطرح شده بود.
توکیو ضمن رد هراس مردم از عواقب سیاسی، نظامی و اقتصادی گسترده‌ای که شرکت در طرح دفاع استراتژیک در سطح رسمی به دنبال خواهد داشت اعلام نمود که «هیچ سدی در راه پیوستن شرکت‌های ژاپنی به برنامه فوق ایجاد نخواهد کرد.»
ایالات متحده خود را آماده می‌سازد که بر اساس موافقت‌نامه انتقال تکنولوژی نظامی منعقده بین ژاپن ـ آمریکا اطلاعات فنی ضروری برای تولید میکرو کامپیوتر و تجهیزات الکترونیکی مورد نیاز سیستم‌های جنگی، مواد سرامیکی مقاوم در برابر حرارت که جهت پوشش سفینه‌های فضائی رفت و برگشت و موتور موشک‌های حامل بکار می‌رود، ادوات مختلف مبتنی بر تکنیک لیزر را دریافت می‌نماید.
پنتاگون همچنین اظهار تمایل نموده است که از ژاپن تکنولوژی سیستم‌های مخابراتی را که در دیاپازون میلی‌متری کار می‌کنند و به آنها امکان می‌دهند اطلاعات زیاد با دقت و سرعت ویژه‌ای به کیهان مخابره و فعالیت ماهواره‌های مجهز با سلاح لیزری و اشعه‌ای هماهنگ گردد دریافت نماید. مطبوعات ژاپن متذکر شده است که تکنولوژی ژاپن پایه «سیستم اعصاب» ساختار نظامی آمریکا خواهد شد.
اطلاعاتی به مطبوعات درز کرده است که هم‌اکنون در سطح برخی شرکت‌ها اولین گام‌ها در این عرصه برداشته شده است. مثلا روشن گردیده است که واحد مغناطیسی فوق قوی که توسط شرکت «هیتاچی متالز» بر اساس آلیاژ ماریم و کبالت ساخته شده است در آزمایشگاه لس‌آلاموس آمریکا جهت طراحی سلاح لیزری کیهانی به کار گرفته شده است زیرا مغناطیس فوق با داشتن ابعاد کوچک قادر است نسبت به مغناطیس‌های معمولی حوزه مغناطیسی 5/6 برابر نیرومندتر ایجاد نماید. در ماه ژوئن ایالات متحده آمریکا به طور رسمی درخواست انتقال تکنولوژی تولید سیستم فوق‌العاده دقیق هدایت موشک به هدف را نمود.
شرکت ژاپن به نحوی از انحاء در ساخت اجزاء جداگانه سلاح کیهانی و وسائل حمل آن ناگزیر موجب تشدید تشنج بین‌المللی خواهد شد. در عین حال مشارکت در این برنامه، باعث سرعت گرفتن کارهای علمی ـ تحقیقاتی در عرصه ساخت انواع جدید تسلیحات در خود ژاپن خواهد گردید. در نهایت امر این بدان معنی است که ژاپن نه تنها از نظر کمیّت، تکنیک نظامی مدرن بلکه از لحاظ کیفیت آن نیز یک گام جدید در راه تبدیل شدن به قدرت بزرگ نظامی خواهد برداشت.
تلاش‌های ایالات متحده آمریکا در جهت به پیمان ناتو نزدیک کردن ژاپن به منظور تحقق هدف بلندمدت خویش برای ایجاد سیستم فراگیر واحد پیمانهای امپریالیستی خطر جدید برای امر صلح در قاره آسیا ایجاد می‌کند. در گزارش سالانه وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا که 31 ژانویه سال 1983 در واشنگتن منتشر گردید به صراحت گفته شده است که «مناسبات نظامی ـ همپیمانی ژاپن با ایالات متحده آمریکا هم‌سطح با کشورهای عضو ناتو می‌باشد. «در گزارش فوق بر ضرورت ایجاد سیستم امنیت جمعی در منطقه آسیا و اقیانوس آرام با شرکت ژاپن به عنوان یکی از حلقه‌های «دفاع مشترک کشورهای اتحاد غرب» تاکید شده است. مطبوعات ژاپن ضمن ارزیابی محتوای این فراخوان متذکر شده بود که صحبت بر سر تلاش واشنگتن جهت به عهده ژاپن گذاشتن مسئولیت مساوی با کشورهای ناتو در عرصه نظامی می‌باشد.
بر طبق دستور مذکور وزیر امور خارجه ژاپن ماه مارس در جریان بازدید خویش از کشورهای اروپای غربی اعلام نمود که ژاپن مایل است به عنوان «عضو رسمی» به ناتو بپیوندد. هر چند این دو مارش در اثر مخالفت قاطع فرانسه رد شد، ژاپن مصرانه راستاهای تماس خود با کشورهای عضو ناتو را گسترش می‌دهد. از جمله در زمینه تبادل اطلاعات نظامی توافق حاصل شده است. طی سالهای اخیر مذاکرات محرمانه با سران سازمانهای نظامی جمهوری متحد آلمان، انگلستان و فرانسه انجام گرفت.
در جریان مذاکرات وزیر دفاع آلمان فدرال با رئیس اداره دفاع ملی ژاپن که در اوائل ماه اکتبر سال گذشته برگزار گردید مثلا مساله شرکت طرفین در برنامه «جنگ‌های ستارگان» طرق ارتقاء آتی «قدرت دفاعی» کشورهای مذکور و «تحکیم همبستگی غرب» مورد بحث و بررسی قرار گرفت. وزیر دفاع آلمان از جمله اعلام کرد که به عقیده او «هیچ مانع جدی در راه توسعه همکاری جمهوری متحد آلمان و ژاپن در عرصه دفاع وجود ندارد».
پیوندهای نظامی ژاپن با متحدین نظامی ایالات متحده آمریکا در منطقه آسیا و حوزه اقیانوس آرام نیز تدریجا گسترش می‌یابد. واشنگتن شرکت نیروهای دریائی ژاپن باتفاق نیروهای دریائی ایالات متحده آمریکا، کانادا، استرالیا و زنلاندنو در بزرگترین مانوری که هر دو سال یک‌بار در اقیانوس آرام زیر نام رمزی «ریم پاک» (حلقه اقیانوس آرام) انجام می‌شود گام مهمی در این راه تلقی می‌کند.
شرکت ناوهای رزمی بریتانیای کبیر در مانور نوبتی که ظرف یک ماه و نیم از تاریخ 18 ماه مه سال 1986 ادامه داشت نکته اصولاً تازه‌ای بود. مطبوعات ژاپن متذکر شده بود که «مانور مذکور در اثر شرکت دادن ناوهای انگلیسی از نظر اهمیت خصلت جهان‌شمول کسب می‌نماید» و ایالات متحده آمریکا امیدوار است از این طریق وحدت اردوگاه غرب را به نمایش بگذارد» مطبوعات مزبور به خطر ویژه ناشی از شرکت ژاپن در مانورهای نظامی فوق اشاره می‌کند. زیرا از این طریق یک گام دیگری به جلو در راه تبدیل اتحاد ژاپن ـ آمریکا به اتحادیه تهاجمی ـ دفاعی از نوع پیمان ناتو برداشته می‌شود».
علی‌رغم اهداف کاملا مشهود مانور مذکور ژاپن تصمیم گرفت زیادترین تعداد ناوها یعنی 8 ناوشکن مدرن حامل هلی‌کوپترهای ضد دریائی جهت شرکت در این مانور اعزام دارد. برای نخستین بار ناوگان ژاپن در این مانور شامل یک فروند زیردریائی نیز بود.
طرح‌های مربوط به ایجاد اتحادیه سه‌جانبه واشنگتن ـ سئول ـ توکیو بر پایه قراردادهای نظامی دوجانبه ایالات متحده با ژاپن و کره جنوبی که پنتاگون در سر می‌پروراند در تشدید تشنج در منطقه آسیا و اقیانوس آرام موثر است. از ماه ژوئیه به بعد بازدیدهای متقابل سران سازمانهای نظامی و افسران عالی‌رتبه ژاپن و کره جنوبی به طور منظم انجام می‌شود. سال گذشته ژاپن ناظران خود را به مانور نیروهای ایالات متحده آمریکا و کره به نام «تیم اسپیریت» که بزرگترین مانور نظامی در قاره آسیا محسوب می‌شود اعزام داشت. اعلام شده است که در زمینه بازدیدهای متقابل ناوهای جنگی توافقی حاصل گردیده است. در آغاز ماه اکتبر سال گذشته ژنرال ک.واتانابه رئیس کمیته مشترک روسای ستادهای نیروهای مسلح برای اولین بار از سئول بازدید نموده و طی آن با فرماندهی نیروهای مسلح کره جنوبی و نیروهای آمریکائی مستقر در کشور فوق مشاوراتی انجام داد.
پنتاگون شرکت یگانهای نیروهای هوائی خود مستقر در کره جنوبی را در مانورهائی که در خاک ژاپن برگزار می‌شود یکی از راه‌های مهم برقراری پیوندهای نظامی ژاپن با کره جنوبی می‌شمارد. در جریان مشاورات ژاپن ـ آمریکا پیرامون مسائل امنیتی که در ماه ژانویه در هاوائی و مذاکرات وزیر دفاع آمریکا با رئیس آژانس دفاع ملی ژاپن که اوائل آوریل در توکیو تشکیل شد ایالات متحده آمریکا از جمله مصرانه می‌کوشید موافقت ژاپن را کسب نماید تا هواپیماهای تهاجمی پشتیبانی از نوع آ ـ 10 که در جریان مانور «تیم اسپیریت» با یگانهای ارتش کره جنوبی اجرای عملیات نظامی را تمرین کرده بودند در مانور مشترک نظامی نیروهای زمینی که قرار است پائیز سال جاری انجام گیرد شرکت کنند.
بنابه اظهارات رئیس‌جمهوری آمریکا پایگاههای ایالات متحده آمریکا مستقر در خاک ژاپن و کره جنوبی برای دفاع از منافع مشترک در خاور دور اهمیت فوق‌العاده حیاتی دارد. به این منظور پنتاگون در این کشورها زرادخانه هسته‌ای خود را ایجاد می‌کند، مثلا سپاه ارتشی ایالات متحده آمریکا که در کره جنوبی مستقر است با سلاح هسته‌ای طبق منابع مختلف از 700 تا 100 خرج هسته‌ای) و وسائل حمل سلاح فوق از جمله جت شکاری ـ بمب‌افکن اف ـ 16 مجهز می‌باشد.
از ماه آوریل شورای پارلمانی ژاپن و کره جنوبی پیرامون مسائل امنیتی فعالیت می‌کند که در چهارچوب آن مواضع اصولی طرفین در زمینه مسائل نظامی هماهنگ می‌شود.
سفر نخست‌وزیر ژاپن به سئول و دیدار جوابی رئیس‌جمهور کره جنوبی از ژاپن به بسط مناسبات ژاپن با رژیم سئول تحرک چشمگیر بخشید. مسائل مربوط به توسعه آتی روابط فیمابین در اجلاس گروهی وزراء منعقده در سئول به تاریخ 29 ـ 30 اوت مورد رسیدگی قرار گرفت. وزیر امور خارجه ژاپن که سرپرستی هیات ژاپن را به عهده داشت در جریان مذاکرات اظهار نمود که ژاپن و کره جنوبی باید نقش‌های خود را تقسیم نمایند تا سهم خویش را در تقویت منطقه اقیانوس آرام ادا کنند» و همتای کره‌ای او ابراز امیدواری کرد که «نقش ژاپن در این منطقه بیش از پیش ارتقاء یابد».
کمک اقتصادی عظیمی که ژاپن در اختیار کره جنوبی می‌گذارد در رشد و توسعه توان نظامی صنعتی کره جنوبی نقش فوق‌العاده مهمی را ایفا می‌کند. ارگان محافل بازرگانی آمریکا روزنامه «وال استریت ژورنال» در تفسیر خود پیرامون توافق حاصله مبنی بر اعطای وام و اعتبار 4 میلیارد دلاری به کره جنوبی متذکر شده بود که ژاپن با این تصمیم خویش «تلویحا تعهد نموده است که به دفاع کره جنوبی کمک کند و انگیزه رشد اقتصاد متزلزل کره جنوبی را ایجاد کرده و محور واشنگتن ـ توکیو ـ سئول را تحکیم بخشید.»
بدین ترتیب بسط اتحاد نظامی ژاپن و آمریکا در پایه آهنگ فزاینده میلیتاریزاسیون ژاپن و گسترش عملکرد آن در سیستم مشترک نظامی ـ استراتژیک در آسیا خطراتی جدی را برای امر صلح و ثبات در این منطقه جهان به دنبال دارد. این پروسه نه تنها موجب تشدید رودرروئی کشورهای دارای سیستم‌های اجتماعی ـ سیاسی متفاوت می‌گردد بلکه نابرابری توان نظامی ژاپن و کشورهای کوچک آسیا را تعمیق و ژرفش می‌بخشد و امکان آن را فراهم می‌سازد که ژاپن قدرت نظامی خویش را به عنوان وسیله اعمال فشار به کشورهای همجوار و بدین ترتیب به عنوان وسیله‌ای برای دست‌یابی به اهداف سیاسی خارجی معین بکار گیرد.
در چنین شرائطی تنها وسیله تحکیم صلح و اعتماد در آسیای خاوری جستجوی سازش‌های معقول و تصمیمات قابل قبول برای همگان بر اساس تشریک مساعی کلیه کشورهای ذی‌نفع می‌باشد که در نهایت امر در جهت ایجاد سیستم جامع و فراگیر صلح و امنیت هدایت شده است.