حجامت تهدید امنیت خون یا تامین سلامت

حسین خیراندیش
مدیرعامل موسسه تحقیقات حجامت
در هفته‌های اخیر در مطبوعات کشور و رادیو تلویزیون به نقل از دو تن از مقامات درمانی کشور نسبت به حجامت هشدار داده شد. این هشدار نسبت به احتمال شیوع هپاتیت توسط حجامت غیر بهداشتی بود که یکی از آنها توسط وزیر اسبق بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مطرح و در مطبوعات به شیوه‌های گوناگونی تیتر زده شد. برخی از مطبوعات عین گزارش را مطرح ساختند و برخی دیگر به نحوی این خبر را عنوان کردند که گویا انجام حجامت موجب بروز بیماری هپاتیت می‌گردد.
هشدار دیگر توسط ریاست محترم سازمان انتقال خون ایران داده شد که در آن به استناد تحقیق انجام شده پراکندگی هپاتیت در جمعیت حجامت شده را 9 برابر جمعیت نرمال توصیف کرده و نتیجه گرفته است که این فراوانی که ناشی از حجامت است، سلامت خون را در کشور به خطر انداخته است و در این ارتباط و برای حفظ سلامت خون خود از شر حجامت از مسئولین استمداد کرده است.
مدیرعامل محترم سازمان انتقال خون اضافه می‌کند خون‌گیری به روش انتقال خون همان حجامت و فصد توسعه یافته است و بنابراین چنین نتیجه می‌گیرد که نتایجی که افراد از حجامت به عنوان یک سنت دینی که در شب معراج به رسول اکرم(ص) تاکید شده است را انتظار دارند از اهدای خون نیز داشته باشند. با این تفاوت که خون گرفته شده توسط حجامت دور ریخته می‌شود ولی خون فصد به روش انتقال خون مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در این هشدار انسان‌دوستانه چند نکته بسیار مهم نهفته است که تذکر آن برای مردم توسط مطبوعات ضروری بوده و جهت رفع تشویش اذهان عمومی و شفاف‌سازی موضوع و دفاع از جمعیت بزرگ حجامت‌کننده و حجامت‌شونده معتقد و مسلمان واجب است و برای حفظ امنیت خون کشور و همچنین حفظ سلامت مردم و تعالی فرهنگ دینی و ملی در درمان و حفظ الصحه راهگشا است.
سوال اول: ـ آیا حجامت موجب توسعه هپاتیت است؟ مستند این گزارش چیست؟
سوال دوم: ـ گزارش تحقیقاتی سازمان انتقال خون ایران چقدر اعتبار علمی دارد؟
سوال سوم: ـ آیا فصد خون حجامت توسعه یافته است و نتایج درمانی حجامت را در بردارد؟
سوال چهارم: ـ حجامت‌کنندگان در کشور چه کسانی هستند؟
سوال پنجم: ـ حجامت‌شوندگان و به گمان ایشان افراد آلوده به هپاتیت در کشور چند نفرند؟
پاسخ: حجامت یک رفتار درمانی مذهبی است که بر اساس شواهد متقن تاریخی و علمی دارای سابقه‌ای هفت هزار ساله بوده و توسط دین اسلام امضاء شده و تمهیدات اجرایی و ویژگیها و فواید و قانونمندیها و آداب تجویز آن بیان گردیده و به وسیله حکما اجرا و تجویز شده است.
در این روش درمانی که به دو نوع حجامت تر و حجامت گرم و خشک تقسیم می‌شود، 43 طرح حجامتی وجود دارد ـ که هفده نوع آن حجامت تر یا خونگیری و بقیه حجامت گرم و خشک و بادکش است، در حجامت تر حدود پنجاه تا هفتاد سی‌سی خون گرفته می‌شود و در حجامت گرم و خشک هیچ خونی گرفته نمی‌شود.
بنابراین احتمال انتقال هپاتیت در حجامت تر فقط زمانی مطرح می‌شود که ابزار حجامت فردی که ناقل هپاتیت است مورد استفاده شخصی سالم قرار گیرد. و تنها در این صورت است که اگر فرض کنیم ویروس هپاتیت می‌تواند از طریق زخم حجامت منتقل شود، حجامت آلوده‌ساز می‌شود.
بنابراین در صورتی که ابزار انجام حجامت شامل تیغ مصرفی و لیوان حجامت یکبار مصرف نبوده یا استریل نباشد این انتقال امکان‌پذیر است. این نکته‌ای است که دکتر ملک‌زاده وزیر اسبق بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مدنظر داشته‌اند و ابراز داشته‌اند حجامت غیر بهداشتی موجب بروز هپاتیت می‌شود.
اما چرا مطالعه سازمان انتقال خون ایران پراکندگی هپاتیت در جمعیت حجامت شده را 9 برابر جمعیت نرمال نشان داده است.
اولا) بر اساس گزارشات علمی پراکندگی هپاتیت در جمعیت نرمال 3 درصد است معنای این حرف این است که 3 درصد کل جمعیت ایران ناقل هپاتیت هستند (اگر جمعیت ایران را نرمال فرض کنیم) و این 3 درصد معدل کل پراکندگی هپاتیت در سراسر کشور است یعنی ممکن است در بخشی از کشور پراکندگی هپاتیت صفر درصد باشد، بخشی دیگر 3 درصد، و بخشی دیگر 7 و بخشی دیگر یک درصد و در نقطه‌ای نیز 4 درصد باشد که معدل آنها عدد 3 را تشکیل می‌دهد.
3=5 ÷ 15=4+1+7+3+0
بنابراین اگر بخواهیم پراکندگی هپاتیت در جمعیت حجامت‌ شده را نیز مطالعه کنیم باید از همین روش استفاده کنیم یعنی بین نقاط مختلف کشور معدل بگیریم.
ثانیاً) باید بدانیم چند درصد جمعیت حجامت ‌شده قبلا هپاتیت داشته‌اند تا بتوانیم صرفاً نقش حجامت را مورد بررسی قرار دهیم.
اما اگر مستند گزارش دکتر پور فتح‌الله به تحقیقاتی است که در استان سیستان و بلوچستان انجام شده در این تحقیق جمعیت انتخاب شد 63 نفر بوده که از این 63 نفر 17 نفر آزمایش HBSAg مثبت و 6 نفر ANTIHCV مثبت داشته‌اند این تحقیق مطالعه گذشته‌نگر (Retrospective) ندارد و معلوم نیست چند نفر از این تعداد قبل از حجامت ناقل هپاتیت بوده‌اند (آیا همه افراد یا تعدادی از آنان) بنابراین نمی‌توان مثبت شدن هپاتیت در این 17 نفر را به گردن حجامت گذاشت.
مجریان حجامت در این تحقیق تفکیک شده‌اند (35 نفر توسط گروه غیرپزشک 8 نفر توسط پزشک 10 نفر توسط پرستار و 12 نفر توسط بهیار حجامت شده‌اند) و حتی اگر گناه توسعه هپاتیت را به گردن گروه پزشک به معنای گروه ناآشنا به رعایت بهداشت در حجامت بیندازیم باید 35 نفر از این جمعیت دچار هپاتیت می‌بودند.
از سویی دیگر معلوم نیست این افراد حجامت‌شده سایر فاکتورهای خطرساز هپاتیت مانند خالکوبی، شریک جنسی ناسالم، مراجعه به دندانپزشکی غیربهداشتی، یا تزریق موادمخدر را نیز دارا بوده‌اند یا خیر در حالی که استان مورد مطالعه از جهت پراکندگی جمعیت مذکور در ردیف اول است. مثلا در زاهدان 82 درصد مراجعین به یک مطب را افراد دارای سابقه خالکوبی تشکیل می‌داده‌اند پس نمی‌توان این تحقیق را علمی و بدون سوگرایی واضح پذیرفت و بر فرض صحت این تحقیق سازمان انتقال خون می‌بایست در سایر استانهای کشور نیز جمعیت مشابه را مورد مطالعه قرار می‌داد تا از برآیند این جمعیت به عدد واقعی پراکندگی هپاتیت در جمعیت حجامت‌شده برسد و آنگاه نتیجه را با میزان پراکندگی هپاتیت در جمعیت نرمال مقایسه نماید.
در شرایط حاضر گزارش مدیرعامل محترم سازمان انتقال خون تشویش اذهان عمومی و جوسازی و بزرگنمایی و فریب اذهان عمومی با موضوعی است که هر دوی آن مورد علاقه ملت است هم انتقال خون و هم حجامت.
و اتهام نهفته این گزارش غیرعلمی این است که امروز در کشور ایران بالغ بر 405000 نفر توسط حجامت به هپاتیت آلوده شده‌اند.
چون در کشور ایران بر اساس آمار موسسه تحقیقات حجامت ایران بیش از هزار نفر پزشک آموزش دیده در مطبها حجامت می‌کنند که اگر چنانچه بطور متوسط هر کدام در روز پنج نفر را حجامت کنند ضرب در 300 روز فعال سال و یک و نیم میلیون مورد حجامت داشته‌اند و 27 درصد این جمعیت عدد فوق را نشان می‌دهد.
حال آنکه طبق آزمایشاتی که در شهر تهران به وسیله موسسه تحقیقات حجامت ایران انجام گرفته و آزمایشات آن نیز در سازمان انتقال خون انجام شده است، پراکندگی هپاتیت در جمعیت حجامت‌شده یک درصد می‌باشد. (آزمایشات و گزارش آن موجود است) و این مطالعه با لحاظ کردن آزمایش قبل از حجامت پراکندگی هپاتیت در جمعیت حجامت شده را صفر نشان می‌دهد.
ممکن است مطالعه در استانی دیگر وضعیت دیگری را گزارش کند. علی ایحال در این پروژه جوسازی راه چاره نیست بررسی دقیق کارشناسانه و منطقی باید انجام گیرد. سوال مهم دیگر این است که آیا انتقال خون حجامت توسعه یافته است یا هر دو مقوله‌ای جداگانه‌اند.
در هر جای دنیا حجامت را «حجامت» می‌شناسند و با واژه‌های bloodlettimg، Scarification cupping Wet آن را به مردم معرفی می‌کنند و ویژگیهای درمانی و اندیسکاسیونهای آن و مکانیسم عمل حجامت را مورد بحث قرار داده‌اند.
کتاب حجامت یک روش درمان آزموده شده نوشته آقای دکتر یوهان آبله (از کشور آلمان) حجامت درمانی نوشته آقای دکتر ایلکی چرالی از کشور آمریکا، دواء العجیب نوشته محققان کشور سوریه و حجامت از دیدگاه اسلام نوشته نگارنده مطلب پیش‌رو و مقالات علمی متعدد دیگر منابعی هستند که حجامت را از فصد (خونگیری به روش انتقال خون) متمایز می‌سازند.
متون فوق بالغ بر هزار صفحه است که از دیدگاه سازمان انتقال خون مخفی مانده است به اضافه این که بیش از دوازده هزار سایت تحقیقاتی در دنیا وجود دارد که حجامت را با انتقال خون متفاوت می‌دانند.
از سویی دیگر حجامت یک مکتب درمانی است که با لحاظ تمهیدات ویژه اجرایی و طبایع چهارگانه و آداب خاص تجویز، توانایی پیشگیری از بروز دسته بزرگی از بیماریها را دارد.
ذکر اسامی بیماریها و درمان آنها در مقال علاوه بر تطویل بحث شبهه تبلیغ را اقا می‌کند که از آن پرهیز می‌کنیم
موسسه تحقیقات حجامت ایران لیست 157 نوع بیماری درمان شده توسط حجامت را مستند به گزارشهای موردی اعلام کرده است که در جایگاه خود باید مطرح شود. در این جا تنها به دو مورد اشاره می‌کنیم.
1ـ آیا انتقال خون می‌تواند میگرن را درمان کند.
2ـ آیا انتقال خون می‌تواند کلسترول را تنظیم نماید. اگر چنین است پس چرا به مردم اعلام نمی‌کنید. آیا تجربه تاریخی هفت هزار ساله بشر و ارشادات انبیاء و ائمه علیهم السلام و تجربیات حکما و کار علمی هزار نفر پزشک بر روی میلیونها نفر در ایران و محققان معتبر در جهان مطرود است.
آیا هزار نفر پزشک عضو موسسه تحقیقات حجامت ایران که همه تعهد به درمان نموده‌اند و قسم‌نامه پزشکی را با وجدان ادا کرده‌اند دغدغه سلامت و امنیت خون ندارند و شما اعتراف دارید که افراد اهداکننده خون از همان قشر مذهبی هستند که علاقمند به احیای سنت دینی و انجام دهنده حجامت، می‌باشند.
بر اساس آمار فقط سه‌هزار نفر از این جمعیت حجامت‌شونده پزشک هستند روحانیون فرهنگیان و مدیران و جامعه اقتصادی قضایی و سیاسی کشور قشر دیگری هستند که در کنار سایر اقشار اجتماعی از مراجعان به مطبهای حجامت هستند. در تحقیقی که توسط دانشگاه فاطمیه در شهر قم انجام شده است متوسط سطح سواد مراجعه‌کنندگان به مراکز حجامت بالاتر از لیسانس بوده است بنابراین مخاطبین فریب خورده و عوام الناس نیستند این افراد یا برای درمان بیماری خود حجامت می‌کنند و یا به منظور اجرای‌ سنت، به هر حال بدین منظور مبلغی بر هزار تا دو هزار تومان پول می‌پردازند تا حجامت شوند ولی همین افراد وقتی که به منظور اهدای خون به سازمان انتقال خون مراجعه می‌کنند چنانچه حجامت کرده باشند، بازگردانده می‌شوند در حالی که در قبال اهدای خون پول مطالبه نمی‌کنند.
شما که از مسئولین کشور استمداد می‌طلبید تا امنیت خون کشور را تامین نمایند به جای اینکه افراد را برگردانید آزمایش هپاتیت آنها را انجام دهید تا هم خون سالم وارد بانک خون کرده باشید و هم جمعیتی را بطور واهی متهم نسازید و اذهان عمومی را پیرامون دستورات دینی مشوش ننمائید آنها یک واحد خون رایگان به شما می‌دهند، شما یک آزمایش خون به آنها بدهید.
به هر حال سازمان انتقال خون ایران نباید به هر بهانه‌ای حتی یک سی‌سی خون از کشورهای دیگر وارد کند و گناه قصور خود در هر مقطع را به گردن حجامت بیندازد مطبوعات گواهی می‌دهند که در سالهای 70 و 71 سازمان انتقال خون حجامت را عامل توسعه ایدز به مردم معرفی می‌کرد ولی تحقیق نشان داد که احتمال آنکه خود سازمان واردکننده خون آلوده به ایدز بوده است بسیار می‌باشد.
در عین حال نظامی که بر پایه ایدئولوژی اسلامی بنا گردیده و برای حفظ آن صدها هزار شهید و مجروح و جانباز داده است، حق دارد از بخشی‌از دستورات دینی در مورد بهداشت درمان خود بهره بگیرد و اگر جمعیتی بدون حمایت دولت و با انگیزه احیای سنت و خدمت به درمان کشور دستوری از دین را در جامعه جاری ساخته است نباید هر روز چماق ایدز و هپاتیت بر سر آنان کوفت. این همه عوارضی که در اثر مصرف داروها در بدن پدید می‌آید آیا حتی یک بار تیتر روزنامه‌ها شده است و هشداری پیرامون آن به مردم داده شده است. بحث ما این نیست که عیوب اجرایی احتمالی مجریان حجامت از چشمها مخفی بماند بلکه برعکس باید بهترین روش اجرایی را بکار گیرند.
به هر حال برخورد غیرمتعصبانه و معقول با مسایل هیچ‌گونه تعارضی در جامعه ایجاد نمی‌کند و موسسه تحقیقات حجامت ایران آمادگی دارد با یک تحقیق علمی با نظارت اساتید برجسته دانشگاهی کشور و سازمان بهداشت جهانی این موضوع را برای مردم روشن سازد و گزارش شفاف آن را به ملت شهید پرور ایران و جهان اسلام تقدیم نماید.