جنبش اسلامی سودان (بخش نهم)

ش – کسرائی
حسن‌الترابی چهره بارز سودان
دکتر حسن‌الترابی چهره بارز و یکی از رهبران معروف اخوان‌المسلمین و رهبر جبهه ملی اسلامی سودان است. وی در حال حاضر نقش بارزی در سودان ایفا می‌کند و بعنوان مغز متفکر نظام اسلامی در سودان بشمار میرود. دکتر حسن‌الترابی متولد سال (1311) در شهر کسا در شرق سودان است وی در یک خانواده مذهبی دارای گرایشهای صوفی اسلامی بزرگ شده است. وی در سال 1334 از دانشگاه خارطوم در رشته حقوق فارغ‌التحصیل شد و در سال (1336) فوق‌لیسانس خود را در رشته حقوق از لندن گرفت و دکترای خود را در سال 1343 از دانشگاه سربن پاریس دریافت کرد. سپس ریاست دانشکده حقوق دانشگاه خارطوم را بعهده گرفت. او در نیمه دهه 1340 با عضویت در پارلمان فعالیت سیاسی خود را شروع کرد و در 1343 دبیر کل جبهه میثاق اسلامی شد. پس از کودتای جعفر نمیری در سال 1348 دستگیر و تا سال 1356 در بازداشت بود. او در اواخر دهه 1350 تا نیمه دهه 1360 در دولت شرکت کرد و در 1361 بعنوان دادستان کل تعیین گردید و تا سال 1364 بعنوان مشاور قانونی و خارجی جعفر نمیری فعالیت کرد. وی در سال 1367 بعنوان رهبر جبهه اسلامی ملی در ائتلاف دولت صادق‌المهدی شرکت کرد. وی پست وزارت دادگستری را تقبل نمود و سپس بعنوان معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه تعیین گردید. الترابی در حال حاضر دبیر کل کنفرانس ملی عربی اسلامی است. دکتر الترابی یکی از رهبران جنبش اسلامی است و کتاب‌هایی درباره مسائل جنبش معاصر اسلامی، زن در اسلام، اسلام و توسعه برشته تحریر درآورده است وی توجه خود را به مسائل تجدید اندیشه اسلامی و حل مشکلات توسعه و مدرنیزه معطوف داشته است.(1)
دکتر حسن‌الترابی معتقد است که اعراب و مسلمانان از نظر شرعی موظفند نهایت تلاش خود را جهت معرفی دعوت اسلامی در شرق و غرب مبذول دارند و تبلیغات انحرافی را که هدف از آن سرپوش گذاشتن بر حقایق اسلام است تکذیب نمایند. وی می‌گوید: یکی از اولویت‌های اساسی عمل اسلامی جهانی بودن اسلام است چنانچه مسلمانان فقهاء خوبی داشته باشند که بتوانند اسلام را به جهانیان معرفی کنند، اسلام پیروانی در شرق و اروپا و آمریکا کسب خواهد کرد. وی می‌افزاید سیاهپوستان آمریکا تنها کسانی نیستند که به اسلام تمایل نشان میدهند بلکه بسیاری از سفیدپوستان نیز دارند که چهره اسلام را به آنان معرفی شود چهره‌ای که دشمنان اسلام آنرا خدشه‌دار کرده‌اند. ما میتوانیم در این راه گامهای موثری برداریم و در راه دعوت برای اسلام عمل کنیم.
دکتر الترابی معتقد است که این وظیفه امت اسلامی است که این وظیفه را انجام دهد و بهرحال نمیتوان از آن شانه خالی کرد چرا که اگر نسل اول مسلمانان از وظیفه دعوت اسلامی شانه خالی می‌کرد اکنون دعوت اسلامی به بنگلادش، اندونزی، نیجر و مغرب عربی نمی‌رسید. وی درباره اولویت‌ها در سودان می‌گوید: ماموریت بزرگ ما در سودان موفقیت در ایجاد وحدت ملی و ساختن اقتصاد نیرومند و ایجاد یک جامعه مسلمان و نیرومند است. تنها یک گروه در سودان نمیتواند به این هدف دست یابد جنبش اسلامی و یا جبهه اسلامی ملی نمیتواند به طرح بزرگ جامه عمل بپوشاند. اکنون به یک گرایش اسلامی ملی جدیدی نیاز است، افرادی که دارای شایستگی‌ها از احزاب و هیئت‌های اجتماعی و صوفی‌گری و قبیله‌ای در سودان بایستی در این ماموریت شرکت کنند. ما نیاز به یک جنبش اسلامی جدید داریم جنبشی مخالف اشکال گذشته باشد و بتواند شرایط جدید را درک کند. بایستی نیروهای فعال که بتواند تجربه اسلامی جدید را در سودان تحقق بخشند نقش خود را ایفا نمایند. دکتر ترابی به این عقیده است که حساسیت‌های حزبی گذشته تضعیف گردیده است. حزب‌گرایی دیگر الگوی خوبی برای مردم سودان نیست، چرا که این مردم اکنون درک می‌کنند که حزب‌گرایی برای کشور ثمربخش نبوده و ما باید در روش کار خود و راههای همکاری خویش در راه خدمت به کشور و اسلام تجدیدنظر کنیم. دکتر الترابی میگوید تدوین یک تئوری کامل برای وظایف دولت اسلامی معاصر در اولویت قرار دارد و مورد توجه است.
یک دستگاه و یا طرف نمیتواند در کشور مدرن اسلامی به تنهایی عمل کند. بایستی طرفهای متعددی دست به دست هم بدهند و برای تحقق هدف بایستی حکومت، دادگستری صاحبان صنایع، مطبوعات، جمعیت‌های حرفه‌ای، علماء، پیشاهنگان، موسسات آموزشی، نیروهای مسلح باهم همکاری کنند.(2)
حکومت اسلامی در سودان... موانع و مشکلات
حکومت ژنرال عمر حسن احمد البشیر از بدو فعالیت خود قول داد به قوانین اسلامی عمل کند و هم‌اکنون در این راه گام برمی‌دارد ولی این دولت با مشکلات و موانعی روبرو است.
روی کار آمدن حکومت ژنرال عمرالبشیر در سودان که «انقلاب نجات» نامیده شد همزمان با تحولات جهانی صورت گرفت در سال 1368 که ژنرال‌البشیر به قدرت رسید، از هم‌پاشیدگی بلوک شرق شروع شد و پیمان آتلانتیک شمالی تلاش کرد پیمان ورشو را تضعیف کند. در همین مرحله جنگ تحمیلی عراق بر ایران به مراحل پایانی خود نزدیک شده بود و انتفاضه مردم فلسطین شروع شده شورای همکاری عرب، اتحاد مغرب عربی آغاز به کار کرده و حرکت اسلامی در الجزایر در چند کشور عربی و اسلامی رشد کرده بود. در همین زمان، حکومت منگیستو هایله‌ماریام رهبر اتیوپی سرنگون و تغییراتی در اریتره، اتیوپی، سومالی رخ داد.(3)
حکومت ژنرال عمر حسن احمدالبشیر ظرف چهار سال گذشته توانست با مشکلات و موانع دست و پنجه نرم کند و این مشکلات نتوانست مانع ادامه فعالیت این حکومت شود. موضع سودان نسبت به جنگ خلیج‌فارس و طرفداری دولت این کشور از عراق موجب گردید که دولت‌های عربی حوزه خلیج‌فارس موضع منفی نسبت به دولت سودان اتخاذ کنند روابط سودان با کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس به پائین‌ترین سطح خود رسید و این تیرگی روابط تاثیر زیادی بر اقتصاد سودان گذاشت.
اصرار دولت سودان بر اجرای احکام اسلامی سبب گردید که دولت‌های غربی از مخالفین دولت حمایت کرده و از نظر مادی و تسلیحاتی آنها را مجهز نمایند. غربی‌ها علاوه بر حمایت از مخالفین دولت، سودان را متهم به نقض حقوق بشر کردند و این اتهام همچنان پابرجاست و دولت سودان همواره این اتهام را رد کرده است. دولت آمریکا سودان را متهم به حمایت و پشتیبانی از تروریسم کرده و وزارت خارجه آمریکا در مرداد ماه سال گذشته سودان را در لیست کشورهای پشتیبان تروریسم بین‌الملل قرار داد.
دولت سودان برای نشان دادن حمایت کشورهای اسلامی از این کشور، در آذر ماه سال گذشت دومین کنفرانس مردمی عربی و اسلامی را در خارطوم برگزار کرد. در این کنفرانس بیش از 600 تن از رهبران اسلامی در آفریقا، آسیا، اروپا و آمریکا شرکت کردند و حمایت خود را از دولت سودان اعلام کردند.
دولت سودان علاوه بر مشکلات سیاسی با مشکلات اقتصادی روبرو است ولی دولت سودان امیدوار است بر مشکلات اقتصادی غلبه کند و آنرا مهار سازد. دولت سودان در طول چهار سال گذشته سعی کرده اوضاع کشور را سامان بخشد، احکام اسلامی را اجرا کند و یک کشور نمونه به جهانیان عرضه نماید. مسلماً آمریکا و غرب چنین دولتی را که قصد دارد با اعتماد به خود راه خود را ادامه دهد به حال خود رها نمی‌کنند بلکه در کار این دولت کارشکنی خواهند کرد. حمایت آمریکا و غرب از شورشیان جنوب نشانگر اینست که آمریکا و غرب نسبت به دولت فعلی سودان نظر مثبت ندارد و ترجیح میدهد که یک دولت وابسته به خود را جایگزین این دولت نماید. دولت سودان تاکنون استقامت و پایداری در برابر مشکلات داخلی و خارجی از خود نشان داده و مصمم است این راه را دنبال کند و کلیه موانع موجود بر سر راه خود را از بین ببرد حمایت و پشتیبانی مردم سودان از دولت فعلی میتواند به پایداری و استقامت این دولت کمک نماید.