جنبش اسلامی سودان (بخش هشتم)

ش – کسرائی
کودتای نظامیان در سودان
نیروهای مسلح سودان صبح جمعه 9/4/68 در یک کودتای نظامی بدون خونریزی حکومت غیرنظامی این کشور را سرنگون کردند. در بیانیه‌ای که صبح جمعه از رادیو خارطوم پخش شد از کودتای مزبور بنام (انقلاب نجات بخش ملی) یاد شد. در بیانیه نظامیان گفته شد که انقلاب ژوئن برای بازسازی کشور و احیای غرور ملی سودان روی کار آمده است. ژنرال عمر حسن احمد البشیر رهبر کودتای سودان با صدور فرمانی تمام احزاب سیاسی، سازمانهای غیرمذهبی، و اتحادیه‌های کارگری را منحل کرد رهبر کودتا همچنین انتشار روزنامه و تشکیل گردهمایی سیاسی را ممنوع ساخت و قانون اساسی را به حال تعلیق درآورد. بموجب این فرمان مخالفت با رژیم تازه ده سال زندان و مجازات مخالفت مسلحانه اعدام در نظر گرفته شد.
رهبر کودتای سودان همچنین در سراسر کشور حالت فوق‌العاده اعلام کرد وی قبلا طی بیانیه‌ای دولت و احزاب را متهم کرده بود که در اداره کشور شکست خورده سودان را از جهان منزوی کرده بودند.
البشیر گفت: شخصاً پست ریاست کشور، نخست‌وزیری، وزارت دفاع و فرماندهی کل قوا را بعهده می‌گیرد، و کشور بوسیله شورای انقلاب اداره میشود. صادق المهدی نخست‌وزیر سودان و سایر اعضاء دولت وی در پی کودتای ارتش این کشور در خانه‌های خود زیر نظر قرار گرفتند.
واحدهای چترباز و زرهی که در این کودتا شرکت داشتند کنترل کاخ رئیس‌جمهوری، رادیو و پل‌ها و راه‌های ورود به خارطوم را در اختیار گرفتند. کودتا پس از ماهها درگیری میان دولت و ارتش بر سر جنگ خانگی جنوب و بحران اقتصادی روی داد با مقاومتی روبرو نشد. در شمال خارطوم مردم پس از شنیدن خبر کودتا به خیابانها ریختند و حمایت خود را از کودتاگران اعلام داشتند. کودتاگران در اولین اقدام خود وعده دادند که دولتی بدور از گرایشات نژادی و غیرحزبی در این کشور بروی کار آوردند احمد المیرغنی رئیس شورای رهبری سودان (رئیس جمهوری) که توسط کودتای نظامی سرنگون شد در جزیره رودس واقع در جنوب دریای اژه بسر می‌برد المیرغنی همان روز کودتا برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود وارد این جزیره شده بود وی قرار بود به دعوت دولت یونان پانزده روز در رودس توقف کند(1)
ژنرال عمر حسن احمد البشیر بدنبال کودتا در مصاحبه‌ای با روزنامه «القوات‌المسلحه» خواهان روابط دوستانه با تمام کشورهای عربی و روابط متعادل و مبتنی بر عدم تعهد با ابرقدرت‌ها شده بود کشورهای عربستان، مصر، یمن شمالی و اردن ضمن حمایت از کودتای سودان برای رهبری آن آرزوی توفیق کردند و بعضاً رژیم را برسمیت شناختند(2)
هیئت حاکمه سودان دو روز پس از کودتا از دولت آمریکا خواست رژیم تازه این کشور را برسمیت بشناسد و از او حمایت کند. در بیانیه‌ای که در این زمینه انتشار یافت اعلام شد این درخواست توسط ژنرال البشیر در گفتگو با نورمن اندرسون سفیر آمریکا در خارطوم مطرح و ارائه شده است.
البشیر به سفیر آمریکا اطلاع داد که خرابی فزاینده اوضاع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی یکی از اصلی‌ترین انگیزه‌های وی در برانداختن رژیم قبلی بوده است.(3)
عمر البشیر پنج روز پس از کودتا از سرهنگ جان گارانگ رهبر شورشیان جنوب سودان دعوت کرد برای پاره‌ای مذاکرات صلح به خارطوم بیاید. البشیر تاکید کرد این دعوت نشانه حسن‌نیت هیئت حاکمه است که آماده مذاکره با تمام مخالفان است که اسلحه را به زمین بگذارند. در عین حال البشیر بطور یک جانبه آتش‌بس یک ماهه با شورشیان جنوب را اعلام کرده و کلیه اعضای زندانی ارتش آزادیبخش خلق سودان را که از سال 1362 زندانی بودند مورد عفو قرار داد.
البشیر در یکی از اعلامیه‌ها اعلام کرد عفو شامل تمام کسانیکه از ماه مه 1983 (اردیبهشت 1362) علیه دولت جنگیده‌اند میشود.
چرا کودتای نظامی در سودان؟
سرتیپ حسن حمدین رئیس کمیته سیاسی مجلس ملی انتقالی (پارلمان) سودان طی مصاحبه‌ای با مجله عربی زبان العالم علت کودتای ژنرال عمر حسن احمدالبشیر علیه دولت صادق المهدی را بدین شرح اعلام کرد:
آنچه که در سودان رخ داد این بود که نیروهای مسلح در ژوئیه 1989 (تیرماه 1368) در امور کشور دخالت کردند و این دخالت توجیه شده بود. اوضاع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی سودان نابسامان بود، شکست‌های نیروهای مسلح موجب شد که ارتش بدون اسلحه و مهمات باقی بماند، کشور در چارچوب جنگ داخلی با یک شکست کامل مواجه شد. نیروهای سیاسی هیچ اراده‌ای از خود نداشتند، مسائل ملی کشور در معرض تردید قرار گرفتند. بنابراین دخالت نیروهای مسلح یک ضرورت بود تا وحدت و یکپارچگی کشور حفظ گردد تا سودان همانند سومالی دچار نابودی نگردد. در واقع بسیاری از نیروهای مسلح و منطقه‌ای احساس کردند که کشور نیاز به یک دگرگونی است و این نیروها زمانی که انقلاب نجات رخ داد از آن حمایت کردند. ولی چنین بنظر میرسید که نیروهای ملی انتظار داشتند که یک کودتای نظامی رخ دهد و این کودتا از نیروهای سیاسی محدودی که هیچ پایگاه مردمی نداشته باشد حمایت کند. خواسته شده بود که نیروهای مسلح سودان وسیله‌ای برای اجرای برنامه‌ها و آزمندیهای نیروهای بین‌المللی مشخص قرار گیرند. آنچه که ما تاکنون انجام داده‌ایم اینست که با شجاعت در برابر مشکلات اصلی کشور ایستاده‌ایم خواهد شد و از این پس به ربا خاتمه داده خواهد شد.
ژنرال عمر حسن احمدالبشیر رئیس‌جمهور سودان طی اجتماعی در نزدیکی خارطوم تاکید کرد که دولتش میخواهد یک کشور اسلامی پیشرفته نمونه در سودان ایجاد کند که سرمشق مردم جهان باشد.
البشیر تاکید کرد مردم سودان با خصومت فراوانی روبرویند ولی باید به جهان ثابت کنند که قادر به ایجاد کشوری مستحکم‌اند و می‌توانند به خود متکی باشند.
وی خاطرنشان کرد که رسیدن به این مقصود بد کار شدید همه مردم نیاز دارد.
هیئت حاکمه نظامی سودان در بیست و یکم دیماه 68 اعلام کرد که صادق المهدی نخست‌وزیر پیشین از زندان آزاد و در خانه‌اش تحت نظر قرار داده است.(4)
مردم سودان خواستار اجرای قوانین اسلامی شدند
در اولین سالگرد کودتای نظامیان در سودان نزدیک به یک میلیون نفر از مردم سودان در خیابانهای خارطوم دست به تظاهرات زده و خواستار اجرای قانون شریعت اسلامی در این کشور شدند. تظاهرکنندگان شعار قانون شریعت اسلامی، شریعت یا شهادت سر می‌دادند، در این تظاهرات حدود یک میلیون نفر شرکت داشتند در همین زمینه ژنرال البشیر اجرای فوری شریعت اسلامی در شمال این کشور را اعلام کرد. وی طی پیامی بمناسبت سالگرد استقلال سودان تاکید کرد که ساکنان مسیحی جنوب این کشور اجازه دارند قوانین مربوط به خود را داشته باشند و تا آن زمان قوانین کنونی در اینجا تغییر نخواهد کرد. البشیر خاطرنشان کرد که اجرای شریعت اسلامی با احتیاط و دقت و براساس بردباری اسلامی، عدالت و حقوق فردی و اجتماعی صورت خواهد گرفت.
وی در پایان خاطرنشان کرد که اجرای قوانین اسلامی بانکهای این کشور را نیز شامل و برنامه‌های روشنی جهت حل این مشکلات در همه زمینه‌ها بخصوص مسائل جنگ و صلح، مسئله اقتصادی و یا نظام سیاسی ارائه داده‌ایم. هدف ما احترام به اراده ملت سودان است ملتی که در انتخابات پارلمانی 1986 (1365) شعار اسلام را با اکثریت آرا مطرح کرد و همه احزاب سیاسی بزرگ از آن حمایت کردند. گروه نظامی حاکم الان تلاش می‌کند دولت را به غیرنظامیان واگذار کند و دمکراسی را به کشور بازگرداند بطوریکه یکپارچگی سودان حفظ گردد.
آنچه که در سودان رخ داد بحق یک عمل جراحی برای بحران اوضاع بود(5)