نگاهی به کشور بحرین

تهیه و تنظیم: علی رضایی
کشور بحرین در همسایگی ایران، عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی قرار دارد. این کشور از مجموعه 32 جزیره بزرگ و کوچک تشکیل شده است. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر این کشور منامه نام دارد. زبان رسمی این کشور عربی است و استفاده از زبان‌های انگلیسی، فارسی و اردو هم بسیار رواج دارد. بحرین به پنج استان بخش شده و تا 3 ژوئیه 2002 (میلادی) دارای 14 شهر بوده‌است. ‌نظام حکومتی آن پادشاهی می‌باشد.
تاریخچه
در گذشته به منطقه ساحلی جنوب خلیج فارس حد فاصل بصره تا بحرین امروزی، که شامل منطقه احسا، در عربستان، نیز بود، بحرین گفته می‌شد. بحرین مدتی در زمان ساسانیان در قلمرو ایران بود. پرتغالی‌ها بر اساس برنامه‌های استعماری و سلطه‌جویانه‌‌ خود طی سال‌های 1522 تا 1602 بر این منطقه سیطره داشتند. در سال میلادی، پس از اخراج پرتغالی‌ها توسط دولت صفوی از خلیج فارس، جزیره بحرین به دست دولت صفوی افتاد و تقریبا سلطه مجدد ایران بر آن تا سال 1783 میلادی ادامه داشت. از سال 1783، بحرین به دست خاندان آل خلیفه که از اعراب شبه‌جزیره عربستان بودند، افتاد که از قرن نوزدهم تا سال 1971 تحت‌الحمایه انگلیس قرار داشتند. با این حال، در دوران قاجار و پهلوی، ایران هنوز مدعی مالکیت بر بحرین بود تا آن‌که در سال 1971، پس از میانجی‌گری سازمان ملل و همزمان با اعلان استقلال بحرین از انگلیس، ایران ادعای حاکمیت بر بحرین را کنار گذاشت.
سیاست
پادشاه بحرین، شیخ حمد بن عیسی آل خلیفه از سال 1999 تاکنون حاکم این جزیره است. حکومت بحرین در سال 2002 از امیرنشین به پادشاهی تغییر نام داد. در بحرین حدود 15 حزب سیاسی شامل احزاب مذهبی، لیبرال، چپ و بعثی وجود دارد.
برجسته‌ترین حزب سیاسی شیعه، جمعیت وفاق ملی اسلامی است که دکتر سعید شهابی از بنیانگذاران آن است. احزاب دیگر شیعه شامل حزب عمل اسلامی و حزب الرساله می‌باشند. احزاب دیگری نیز در این کشور فعالیت دارند: حرکت حق، حزبی است که از جمعیت وفاق ملی اسلامی انشقاق یافته‌است. جمعیت عمل‌وطنی دموکراسی، یک حزب چپ لیبرال و جمعیت أصالت إسلامی، سلفی است. جمعیت منبر اسلامی، از إخوان المسلمین در بحرین نشات گرفته و العداله الوطنیه، حزب اهل تسنن است.
از جهت سیاست خارجی، این کشور یکی از اعضای اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج فارس است.
عربستان همواره نگاهی اقماری به بحرین داشته و درصدد تأثیرگذاری بر مناسبات داخلی این کشور بوده‌است.
روابط بحرین و آمریکا از سال 1992 و با توسعه صنعت نفت این کشور آغاز‌، و در سال 1998 این کشورمرکز فرماندهی ناوهای آمریکایی در خلیج فارس شد. سال 2001 نقطه اوج روابط منامه و واشنگتن است. در این سال، رئیس جمهور وقت آمریکا بحرین را یکی از متحدان استراتژیک خود اعلام کرد.
روابط بحرین با بریتانیا به قرن هفدهم میلادی و زمان قیمومت بریتانیا بر این کشور باز می‌گردد. امروزه نیز مقامات بریتانیایی تعیین کننده سیاست خارجی و برخی از سیاست‌های داخلی در این کشور هستند، هم اکنون‌ در ادارات و سازمان‌های دولتی از حضور مشاوران بریتانیایی استفاده می‌شود.
مرکز ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا در کشور بحرین قرار دارد.
اقتصاد
بحرین، کشوری ثروتمند‌ نیست و حتی بخشی از انرژی آن توسط عربستان تأمین می‌شود. این دو کشور با یک پل 25 کیلومتری‌ به نام پل فهد ‌به یکدیگر متصل می‌شوند.
اقتصاد کشور بحرین از طریق بانک‌داری، هواپیمایی موفق و خدمات فرودگاهی، بنادر مجهز صنعتی، صنایع ساخت و تعمیر کشتی و ناوها تأمین می‌شود. بحرین اولین کشور حوزه خلیج فارس است که نفت در آن کشف شده ولی منابع نفت و گاز آن بسیار محدود است‌ اقتصاد سنتی بحرین وابسته به مروارید بوده اما در حال حاضر بیش‌تر درآمد ساکنان بحرین از بانک‌داری و گردشگری تامین می‌گردد. نفت و فرآوردهای نفتی 60 درصد صادرات و درآمد دولت این کشور و همچنین 30 درصد تولید ناخالص داخلی بحرین را تشکیل می‌دهد. تنها صنعت سنگین داخلی این کشور، تولید آلومینیوم است که در مقیاس فراوان تولید و عرضه می‌شود. بحرین رتبه نخست تولید این محصول را در خاورمیانه و رتبه پنجم در سطح جهانی را داراست. واحد پول این کشور دینار است که هر یک صد دلار برابر با 5/37 دینار می‌باشد.
بر پایه گزارش انجمن اقتصادی اجتماعی ملل غرب آسیا، بحرین سریع‌ترین رشد اقتصادی را در ژانویه 2006 در میان کشورهای عرب داشته‌است. این کشور همچنین‌ آزادترین اقتصاد جهان را در خاورمیانه و بیست و پنجمین رتبه‌ جهان را در سال بر پایه گزارش وال استریت ژورنال و پایه شاخص‌های اقتصاد آزاد داشته‌است.
مردم و مذهب
جمعیت بحرین هفت‌صد هزار نفر است که حدود 150 هزار نفر از آنان اتباع خارجی هستند که در آن‌جا کار می‌کنند. پنجاه هزار نفر از این اتباع خارجی، ایرانیان مهاجر هستند که اغلب از جنوب ایران برای کسب و کار به این کشور مهاجرت کرده‌اند و در آن جا زندگی می‌کنند. این افراد به رغم سکونت طولانی در آن کشور، همچنان به فارسی صحبت می‌کنند. بیش‌تر مردم بحرین شیعه، و بقیه سنّی یا مسیحی‌اند.
حدود هشتاد درصد جمعیت بحرین شیعه هستند. تشیع توسط قبیله عبدالقیس وارد بحرین شده‌است. بحرین پس از ایران و عراق و آذربایجان، چهارمین مرکز شیعی در جهان اسلام است. حوزه علمیه بحرین از حدود 400 سال گذشته بسیار فعال می‌باشد.