قیام مردم لیبی در گام‌های نخست (بخش دوم و پایانی)

انگلیس همچنین هرگونه ارسال پول و کالایی که می‌تواند برای سرکوب مردم استفاده شود، ممنوع اعلام کرد.
دولت ایتالیا نیز توافقنامه خود را با لیبی که در سال 2008 به عنوان معاهده دوستی منعقد کرده بود تا حساب سال‌های استعمار ایتالیا در لیبی تسویه شود، به حال تعلیق درآورد.‏
در همین راستا «فرانکو فراتینی»، وزیر امور خارجه ایتالیا ضمن اشاره به اینکه قذافی یکی از نزدیک‌ترین همپیمانان خود در اروپا را از دست داده است، یادآور شد که سقوط قذافی حتمی خواهد بود.‏
در آلمان نیز آنگلا مرکل، صدر اعظم این کشور به سایر رهبران کشورهای غربی که خواستار کناره‌گیری قذافی بودند، پیوست و یادآور شد که تصمیم برای رفتن دولت قذافی از مدتها پیش اتخاذ شده است.
وی با صدور بیانیه‌ای خاطرنشان کرد: قطعنامه شورای امنیت علیه دولت قذافی، پیامی برای تمامی رهبران دیکتاتور است که تاکید می‌کند نمی‌توان از نقض حقوق بشر چشم پوشی کرد.‏
‏نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهوری فرانسه نیز اخیراً از قذافی خواست که قدرت را ترک کند.‏
شورای امنیت با توافق تمامی اعضا، بسته تحریم‌هایی علیه قذافی و تعدادی از نزدیکان وی را بر اساس بند هفتم منشور سازمان ملل و بدون تهدید برای استفاده از قدرت نظامی صادر کرد.
اقدامات دولت قذافی علیه تظاهرکنندگان نیز در دیوان کیفری بین‌المللی بررسی شد و قذافی و تنی چند از فرزندانش به عنوان جنایتکار جنگی شناخته شدند.
بر اساس این تحریم‌ها، قذافی و افرادی که شامل این تحریم‌ها می‌شوند، ممنوع‌السفر هستند و دارایی آنها مسدود شده است.‏ نبردهای خونین میان مخالفان و نیروهای دولتی در لیبی همچنان ادامه دارد و مخالفان قذافی بیشتر مناطق را به‌ویژه در شرق کشور، تحت کنترل خود در آورده‌اند.
اعتراض‌های مردمی در لیبی از چند هفته پیش علیه قذافی و رژیم دیکتاتوری چهل‌ودوساله او ‌آغاز و منجر به سقوط چند شهر از جمله الزاویه و بنغازی شد.‏
نیروهای قذافی در تلاش برای جلوگیری از حرکت معترضان به سمت طرابلس، راه‌های منتهی به آن را مسدود کرده‌اند.
احتمال اقدام نظامی
از طرفی، نخست‌وزیر انگلیس از احتمال استفاده از نیروی نظامی علیه رژیم معمر قذافی و تحمیل منطقه پرواز ممنوع بر پرواز لیبی خبر داد.
دیوید کامرون که در جلسه مجلس عوام این کشور سخنرانی می‌کرد، گفت: ما به هیچ وجه نمی‌توانیم استفاده از امکانات نظامی را رد کنیم. ما نباید با این رژیم که از نیروی نظامی علیه مردم خود استفاده می‌کند، مدارا کنیم.
وی افزود: من از وزیر دفاع و رئیس ستاد مشترک ارتش خواسته‌ام که با همکاری متحدان مان درباره اعمال منطقه پرواز ممنوع کار کنند.
نخست‌وزیر انگلیس اظهار داشت: کاملاً روشن است که رژیم لیبی اکنون یک رژیم نامشروع است که حمایت مردم خود را کاملاً از دست داده است.
وی تاکید کرد: پیام من به قذافی، پیامی ساده و روشن است: «همین الان برو!»
کامرون در بخش دیگری از سخنان خود گفت: انگلیس نقشی پیشرو را در سطح بین‌المللی برای منزوی کردن رژیم قذافی ایفا کرده و می‌کند.
وی ارائه پیش نویس قطعنامه 1970 شورای امنیت سازمان ملل، تلاش برای اخراج لیبی از شورای حقوق بشر سازمان ملل، لغو مصونیت دیپلماتیک قذافی و اعضای خانواده‌اش و همچنین توقیف دارایی‌های آنها در انگلیس را از جمله اقدامات کشورش خواند که طی چند روز اخیر انجام شده است.
نخست‌وزیر انگلیس سپس به برنامه‌های کشورش در زمینه تخلیه اتباع خود از لیبی اشاره کرد و گفت: نیروهای ویژه ارتش انگلیس طی روزهای گذشته با انجام چند عملیات پرخطر موفق شدند چند صد نفر از اتباع انگلیس و دیگر کشورها را از مناطق بیابانی لیبی نجات دهند.
کامرون افزود: در حال حاضر حدود 150 شهروند انگلیسی در نقاط مختلف لیبی حضور دارند که ما برای خارج کردن آنها نیز تلاش می‌کنیم.
وی سپس به تحولات اخیر در کشورهای مختلف شمال آفریقا و خاورمیانه اشاره کرد و اظهارداشت: این منطقه امروز مرکز تحولات بسیار مهمی است که تاریخ جدیدی را برای آن رقم می‌زند.
وی گفت: ما باید آمادگی داشته باشیم که با پیامدهای این تحولات به‌درستی برخورد کنیم. ما که به دموکراسی و جامعه باز معتقدیم باید به این تحولات به عنوان یک فرصت مهم نگاه کنیم.
در حالی که این وظیفه ما نیست به دیگر کشورها دیکته کنیم که چگونه به خواسته‌های مردم خود پاسخ دهند، ولی بر اساس اعتقاد خود به آزادی و حاکمیت قانون، نباید در قبال این تحولات کاملاً ساکت باشیم.
نخست‌وزیر انگلیس تاکید کرد: ما باید از این فرصت استفاده کنیم و نگاه دوباره‌ای بر روابط خود با کل منطقه داشته باشیم. ما در گذشته اغلب یک انتخاب اشتباه میان ثبات و امنیت از یک سو و اصلاح و آزادی از سوی دیگر داشتیم.
وی افزود: همانگونه که حوادث اخیر نشان داد، نادیده گرفتن حقوق اولیه مردم، نه فقط خدمتی به ثبات نمی‌کند، بلکه تاثیرات معکوس نیز دارد. بنابراین، اصلاح و نه سرکوب، راهی است که به ثبات پایدار در کشورهای منطقه می‌انجامد، البته هیچ کس نباید انتظار داشته باشد که دموکراسی و جامعه باز یک شبه به وجود بیاید.
اتحادیه اروپا و پایان خشونت‌ها
همچنین با افزایش نگرانی‌ها نسبت به سرکوب قیام مردم لیبی توسط مزدوران قذافی، وزرای امور خارجه اتحادیه اروپا همگام با جامعه بین‌المللی، پایان خشونت‌ها علیه مردم این کشور را خواستار شدند.
«کاترین اشتون» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در کنفرانس حقوق بشر که در ژنو برگزار شده است، اعلام کرد که دولت‌های سراسر جهان حمله دولت لیبی به مردم غیر نظامی این کشور را محکوم کرده‌اند.
وی در همین خصوص تصریح کرد: خشونت‌هایی که در لیبی علیه مردم این کشور اعمال می‌شود، وجدان تمامی ما را جریحه‌دار کرده است.
این در حالی است که اتحادیه اروپا، تحریم‌هایی را علیه حکومت لیبی به اجرا گذاشته است که از جمله این تحریم‌ها می‌توان به ممنوعیت معاملات تسلیحاتی این کشور، مسدود کردن دارایی‌ها و ممنوعیت سفرهای خارجی مقامات لیبی و به طور اخص شخص قذافی اشاره کرد.
از سوی دیگر در اجلاس حقوق بشر سازمان ملل متحد که در ژنو برگزار شد، «ناوی پیلای» کمیسر عالی حقوق بشر این سازمان، به مقامات لیبی هشدار داد که حملات گسترده آنان به غیر نظامیان این کشور، مطابق قوانین بین‌المللی، به مثابه جنایت علیه بشریت در نظر گرفته می‌شود.
سازمان ملل متحد شمار کسانی را که طی درگیری‌ها از لیبی گریخته‌اند، حدود 100هزار نفر برآورد کرد.
«لیز ایستر»، یکی از مسئولان آژانس پناهندگان سازمان ملل گفت: با وجودی که هواپیماها و کشتی‌های بیشتری برای خارج کردن کارگران مهاجر در مرز تونس با لیبی مستقر می‌شوند، مقامات تونسی اکنون توانایی رسیدگی به این افراد را ندارد.
مقامات محلی صلیب سرخ نیز از یک بحران انسانی در این منطقه خبر دادند.
تعدادی از کشورها اتباع خود را از راه‌های دریایی و هوایی از لیبی خارج کرده‌اند.
ایتالیا و بحران لیبی
در چنین شرایطی، قیمت بنزین در ایتالیا به‌طور کم‌سابقه‌ای افزایش یافت و این در حالی است که کمیته اضطراری وزارت اقتصادی ایتالیا پس از قطع صادرات نفت و گاز لیبی به این کشور، در نشستی به ایتالیایی‌ها اطمینان داد که با حجم ذخایر فرآورده‌های نفتی در کشور و تامین کسری از منابع دیگر مشکلی از این بابت احساس نخواهد شد.
وقوع ناآرامی‌ها و بحران سیاسی در لیبی که به قطع صادرات نفت و گاز این کشور به ایتالیا منجر شد،نخستین اثرمنفی خود را بر شبکه سوخت رسانی ایتالیا گذاشت به طوری که قیمت هر لیتر بنزین در این کشور دو سنت (یورو) افزایش یافت.
با این افزایش قیمت، در جایگاه‌های فروش سوخت ایتالیا، بنزین تا لیتری یک یورو و 57 سنت و گازوئیل نیز تا لیتری یک یورو و 45 سنت عرضه شد.
کارشناسان بر این عقیده‌اندکه ناآرامی‌های اخیر در لیبی و توقف صادرات نفت و گاز این کشور می‌تواند علاوه بر افزیش قیمت بنزین، پیامدهای سنگینی برای قیمت برق و گاز ایتالیا به همراه داشته باشد.
شرکت تحقیقاتی و مشاوره «آلتسیس» تخمین زده است که تعرفه گاز و برق در ایتالیا 5/8 درصد افزایش پیدا می‌کند.
کارشناسان همچنین عقیده دارند با توجه به وابستگی 85 درصدی اقتصاد ایتالیا به بنزین، درصورتی که واردات نفت این کشور به طور ناگهانی قطع شود، ایتالیا می‌تواند فقط هفت درصد از مایحتاج نفت مصرفی خود را از استان «بازیلیکاتا» در جنوب ایتالیا و 10 درصد از گاز خود را از ذخایر «وال پادانا» در شمال کشور تامین کند و بقیه نیاز نفت خود را باید از ذخایر راهبردی تامین کند که نهایتا 90 روز طول می‌کشد.
ذخایر راهبردی گاز که 9 میلیارد متر مکعب گزارش شده است، دو ماه مصرف این کشور را تامین می‌کند.
این درحالی است که مقامات ایتالیایی با اطمینان دادن به شهروندان، گفته‌اند که ایتالیا با مشکل کمبود انرژی مواجه نیست و نخواهد شد.
«پائولو رومانی» وزیر توسعه اقتصادی ایتالیا اخیراً در جلسه کمیته اضطراری گفت: در هیج صورتی، مشکلی در توزیع گاز در ایتالیا وجود ندارد.
خانم «پوتنیکوویچ» کارشناس حوزه اروپا معتقد است که بحران کنونی در لیبی، بیشتر ایتالیا را تحت شعاع قرار داده و در این کشور نرخ سوخت‌های مختلف وسایل نقلیه از هم اکنون رو به افزایش گذاشته است.
وی همچنین گفت که ایتالیا 10درصد نیاز خود به گاز طبیعی را از لیبی وارد می‌کرد و شرکت ایتالیایی «انی» نیز شروع به تخلیه کردن گاز از «گرین استریم» کرده که وارد‌کننده گاز طبیعی از لیبی است.
قیام مردم در لیبی علیه حکومت معمر قذافی باعث شده است که برای نخستین بار صادرات نفت و گاز این کشور به ایتالیا قطع شود و پیش‌بینی می‌شود که این شرایط تا زمان طولانی ادامه داشته باشد.
ایتالیا نخستین شریک تجاری لیبی بود و روزانه حدود یک چهارم نیاز نفتی ایتالیا از لیبی تامین می‌شد.
شرکت نفت ایتالیا با توجه به روابط عالی میان برلوسکونی و قذافی، توانست در ازای 28 میلیون دلار سرمایه گذاری، قراردادی بیست‌وپنج ساله با لیبی به امضا برساند.
لیبی نخستین تامین‌کننده نفت ایتالیا است و 3/23 درصد انرژی این کشور را تامین می‌کند.
ایتالیا نفت خود را به ترتیب از کشورهای لیبی (1/23 درصد)، روسیه (8/14 درصد)، جمهوری آذربایجان (14 درصد)، ایران (13درصد)، عراق (2/9 درصد)، عربستان سعودی (1/7 درصد)، قزاقستان (9/3 درصد)، سوریه (1/3 درصد)، گینه (1/2درصد) و مصر (2درصد) تامین می‌کند.
موسسه «لئا» در گزارشی به کاهش ابتدایی واردات نفت در آغاز بحران‌های مختلف در خاورمیانه اشاره کرده و نوشته است: در بحران موسوم به جنگ شش روزه در سال 1967 میلادی واردات نفت 2 میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کرد.
در ادامه این گزارش آمده است: با انقلاب اسلامی ایران در سال 1979، واردات نفت روزانه 6/5 میلیون بشکه، در جنگ ایران و عراق 1/4 میلیون بشکه، در اشغال کویت 3/4 میلیون، با سقوط رژیم عراق 1/2 میلیون و در جنگ دوم خلیح فارس نیز 3/2 میلیون بشکه کاهش پیدا کرد.