اردن، ریشه‌های سازش

یک روزنامه چاپ آلمان نوشت اردن به منافع اقتصادی صلح با رژیم صهیونیستی چشم امید بسته و امیدوار است از این طریق مشکلات اقتصادی و مالی خود را رفع کند.
روزنامه اقتصادی آلمانی هندلزبلات در گزارش تحلیلی روز پنجشنبه خود در این رابطه نوشت جوانب اقتصادی صلح با تل‌آویو برای اردن بر هر نکته دیگر ارجحیت کامل دارد. اردن در حال حاضر گرفتار مشکلات فراوانی است که از ساختار نامناسب اقتصادی این کشور ناشی می‌شود و حل آن بدون کمکهای منطقه‌ای و بین‌المللی ناممکن است.
تولید ناخالص ملی اردن در حال حاضر به 5 میلیارد دلار بالغ می‌شود. در حالیکه تولید ناخالص ملی رژیم صهیونیستی 5/66 میلیارد دلار است. درآمد سرانه در اسرائیل نیز بر 1300 دلار بالغ می‌شود و درآمد سرانه در اردن برابر 10 درصد این مبلغ است.
نقش صنعت و کشاورزی در گردش چرخ اقتصاد اردن بسیار ناچیز است و فقط 14 درصد تولید ناخالص داخلی از کشاورزی و 7 درصد آن از طریق صنایع بدست آمده است.
در گزارش این روزنامه همچنین آمده است صادرات اردن در سال گذشته فقط 21 درصد واردات این کشور را جبران کرده و بیش از گذشته کسری بودجه کشور را تحت تاثیر قرار داده است.
اردن در پی فشارهای مکرر صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی حاضر شد عوارض گمرکی خود را از 40 به 25 تا 30 درصد برساند و قسمتی از سوبسیدهای دولتی در بخش کشاورزی را که یکی از دلایل کسری بودجه دائمی کشور بوده کاهش دهد.
کمبود ذخائر آب نیز یکی از مشکلاتی است که اردن پیوسته به آن گرفتار بوده و تاکنون نتوانسته از منابع موجود آب آنطوریکه باید استفاده کند و با بکارگیری روشهای کارآمد و مقرون به صرفه از این ذخائر بهره بیشتری برد.
هندلزبلات در ادامه نوشت مصرف آب در اردن بر 850 میلیون متر مکعب در سال بالغ می‌شود که پوسیدگی لوله‌های بکار رفته در سیستم آبرسانی- کهنگی سیستمها و دستگاههای تصفیه آب و همچنین بازیافت ناکافی فاضلاب که می‌توان از آن در آبیاری مزارع و زمینهای کشاورزی استفاده کرد سبب شده است که اردن هر ساله با 50 درصد کمبود آب مواجه باشد.
بازگشت بیش از 350 هزار تن از کارگران اردنی که تا شروع جنگ خلیج فارس در کویت مشغول به کار بوده‌اند نیز به مشکل کمبود آب دامن می‌زند.
این گزارش همچنین حاکیست اردن امیدوار است با همکاریهای صنعتی با اسرائیل و همچنین کمکهای مالی آمریکا بتوانند از مصرف بی‌رویه ذخائر آب در کشور جلوگیری کند و با ایجاد سیستمهای جدید آبرسانی و بکارگیری شیوه‌های کارآمد آبیاری مزارع و زمینهای کشاورزی اقتصاد در خطر ورشکستگی خود را نجات دهد و با کمبود آب نیز مبارزه نماید.
گسترش فعالیتهای توریستی از دیگر منافعی است که اردن از راه صلح و همکاری با رژیم صهیونیستی بدست خواهد آورد و طبیعی است که توریسم خود باعث افزایش درآمد ارزی این کشور خواهد شد.
هندلزبلات می‌افزاید با همکاری اردن و رژیم صهیونیستی فرودگاه مدرن عقبه در سواحل دریای سرخ به مرکز نقل و انتقال جهانگردان خارجی تبدیل خواهد شد. که قصد سفر به شهر توریستی ایلات در رژیم صهیونیستی واقع در سه کیلومتری عقبه را دارند.
اسرائیل نیز در مقابل حاضر است امکان استفاده از فرودگاههای خود را در اختیار شرکت هواپیمائی سلطنتی اردن قرار دهد و علاوه بر آن در بندر حیفا منطقه تجاری آزاد برای کالاهای وارداتی و صادراتی اردن ایجاد کند.
این روزنامه در خاتمه نوشت تضمین امنیت بانکها و شرکتهای بیمه اردنی در مناطق اشغالی و همچنین ثبات دینار اردن به عنوان ارز اساسی مناطق خودگردان غزه و اریحا مسائلی است که اردن در مذاکرات خود با اسرائیل به آن اهمیت زیادی میدهد و رسیدن به این خواسته‌ها بر مسائل دیگر رجحان دارد. اردن تا حدود زیادی نیز با اسرائیل در این زمینه به توافق رسیده و در تلاش است با استفاده از موقعیتهای کنونی بخشی از مشکلات متعدد خود را حل کند.
به نوشته یک روزنامه آلمانی اردن به دلیل فشار همسایگانش از یک سو و مشکلات اقتصادی داخلی از سوی دیگر در عقد قرارداد دو جانبه با رژیم اسرائیل پیش‌قدم شده است.
روزنامه اقتصادی آلمانی (هندلزبلات) در گزارش تحلیلی روز (سه‌شنبه) خود با اشاره به اینکه این نخستین بار است که کشوری عربی در خاورمیانه مذاکرات دو جانبه‌ای را با اسرائیل آغاز می‌کند، می‌نویسد (حسین) از این نگران است که با رعایت حال سایر کشورهای عربی منطقه و همبستگی با آنها ناگهان تنها بماند و از جریانات صلح در خاورمیانه با دست خالی میدان را ترک کند.
بنابراین گزارش گرفتاری‌های اقتصادی گوناگون نیز از دلایل اصلی این اقدام اردن بوده است. اردن با بیش از 6/6 میلیارد دلار یکی از بدهکارترین کشورهای جهان به شمار می‌رود و با از دست دادن عراق که بزرگترین طرف تجاری اردن بوده مهمترین مقصد صادرات این کشور نیز از میان رفته است.
اردن تاکنون نتوانسته است جانشینی برای عراق به عنوان خریدار مهم کالای خود پیدا کند.
هندلزبلات می‌افزاید باید در نظر داشت که تصمیم حسین شاه اردن درباره عدم شرکت در جنگ خلیج فارس نیز پی‌آمدهای بسیار ناخوشایندی برای این کشور به دنبال داشته که قطع کمکهای آمریکا و همچنین کشورهای حوزه خلیج فارس مهمترین آن بوده است.
عربستان سعودی و کویت هنوز هم ملک حسین را که در هنگام جنگ خلیج فارس و اشغال کویت از صدام حسین طرفداری کرده بود نبخشیده‌اند.
هندلزبلات درادامه می‌نویسد همزمان با تیرگی روابط میان اردن و عربستان سعودی و کویت، آمریکا نیز بیش از 4 سال دریای سرخ را زیر کنترل خود در آورد و تمام کشتی‌هائی را که به مقصد بندر اردنی عقبه در حرکت بودند بازرسی و از ورود برخی کالاها به اردن جلوگیری کرد به گونه‌ای که این کشور در این مدت بر اثر بازرسی کشتی‌ها بیش از یک میلیارد دلار زیان متحمل شد.
در حالیکه اردن تا حد زیادی تحریم عراق را رعایت می‌کرد آمریکا همچنان به بارزسی کشتی‌های در حال حرکت در دریای سرخ ادامه دارد. این موضع آمریکا و همچنین تحریم اردن از سوی عربستان سعودی و کویت، حسین را تا اندازه‌ای زیر فشار قرارداد تا او برای رهائی از این وضع برای امضا قرارداد با رژیم صهیونیستی آماده شود.
به نوشته هندلزبلات اخراج بیش از 300 هزار اردنی فلسطینی‌ الاصل از کویت نیز یکی از عواملی بود که به وخامت اوضاع اردن شدت بخشیده است. طبق تحقیقات و بررسی‌های دولت اردن فقر و کمبود آب در میان مدت بزرگترین مشکل این کشور است و پایداری سلطنت را تهدید می‌کنند.
بیش از یک پنجم خانواده‌ها در اردن در مرز فقر زندگی می‌کنند و بنابر گزارش سازمان یونیسف حدود 200 هزار کودک در این کشور تغذیه کافی ندارند.
هندلزبلات می‌افزاید دولت اردن بحران اقتصادی و اجتماعی در این کشور را نتیجه حالت جنگ چندین دهه در برابر رژیم صهیونیستی می‌داند و کشورهای عربی به ویژه آمریکا را که پیوسته از رژیم صهیونیستی پشتیبانی کرده‌اند نیز تا اندازه‌ای مسئول می‌خواند.
این روزنامه آلمانی در پایان گزارش خود می‌نویسد اکنون غرب به ویژه آمریکا می‌کوشد با کمک‌های اقتصادی هنگفت راه (به اصطلاح) صلح را بر اردن هموار سازد.
واشنگتن نیز علاوه بر آن قصد دارد با ارسال جنگ‌افزارهای مدرن ارتش اردن را بازسازی کند.
استعمهال 2/1 میلیارد دلار از بدهی‌های اردن نیز از دیگر اقداماتی بود که در راه پشتیبانی از امان صورت گرفت. دولت اردن امیدوار است از راه مذاکره‌های مشابهی زمان پرداخت بدهی‌های خود را به آینده موکول کند و دست‌کم برای مدت کوتاهی نفس راحتی بکشد.
از سوی دیگر دنیای غرب از مشکلاتی که در سلامت و حال جسمانی رهبران عرب خصوصا حافظ اسد رییس‌جمهور سوریه و ملک حسین پادشاه اردن وجود دارد برای آینده تلاشهای سازش خاورمیانه نگرانی و تردید دارد.
مقامات سازمان اطلاعات و جاسوسی رژیم صهیونیستی، موساد نیز واهمه خود را از بروز ناآرامی و عدم ثبات در صورت فقدان هر یک از این رهبران عرب و یا بیماری شدید آنها که منجر به عدم کنترل بر روی کشور آنها گردد ابراز داشته است.
مقامات غربی که با حافظ اسد از زمان فوت فرزند ارشدش «باصل» در زمستان سال گذشته تاکنون ملاقات کرده‌اند علایم شکستگی و خستگی شدیدی را در وی مشاهده کرده‌اند. گزارش دیپلماتهای غربی از سوریه نیز حاکی از این است که حافظ اسد شدیدا به بیماری قند مبتلا است و پزشکان تنها وی را مجاز به 4 ساعت کار در روز کرده و رژیم غذایی محدودی برای وی تعیین نموده‌اند.
ملک حسین نیز از روز دوشنبه هفته جاری در واشنگتن با رژیم صهیونیستی مصالحه و سازش نمود مبتلا به بیماری سرطان کلیه و پروستات میباشد و به این علت در سال گذشته پزشکان آمریکا یکی از کلیه‌های وی را خارج نمودند. از آن تاریخ تاکنون وی دائما در کشورهای غربی تحت معالجه و نظارت پزشکی قرار داشته و علاوه بر آن وی به علت بیماری چشم نیز مورد توجه پزشکان غربی واقع می‌گردد.
در این ارتباط دولتهای غربی و رژیم صهیونیستی از این هراس دارند که در صورتی یک توافق محکم با کشور سوریه بزودی و در زمان حیات اسد صورت نگیرد، تضمینی در مورد آن در آینده نیست و کشور سوریه خود نیز آینده مشخص و ثابتی نخواهد داشت.
روزنامه تایمز چاپ لندن در گزارش خبرنگار خود از شهر بیت‌المقدس به نقل از یک کارشناس امنیتی غرب آورده است که فوت پسر حافظ اسد تأثیر شدیدی برحال جسمانی وی داشته و شایعات مکرری در مورد بیماریهای وی بگوش میخورد.
ملک حسین 58 ساله نیز که برای نخستین بار در سخنرانی دو سال پیش خود به مرگ و افول قدرت خود اشاره کرده بود، بگفته منابع غربی اخیرا از شور و هیجان و انرژی سابق خود افتاده و بیش از هر چیز به جایگاه آینده خود در تاریخ کشورش می‌اندیشد.
دیپلماتهای غربی در اردن معتقدند که ملک حسین از این جهت به امضای قرارداد صلح با رژیم صهیونیستی در این مدت کوتاه تن در داد که فرد دیگری در رأس این کشور نمی‌توانست به چنین کاری دست زند خصوصا با توجه به اینکه بیش از 60 درصد از اهالی این کشور را فلسطینیان تشکیل می‌دهند و 16 کرسی از جمع 80 کرسی پارلمانی این کشور در اختیار گروههای مسلح اسلامی است که شدیدا با مصالحه با رژیم صهیونیستی مخالفند.
تلاشهای صلح خاورمیانه از سوی غرب و رژیم صهیونیستی سرعت هر چه تمامتر در حرکت است تا قبل از آنکه تغییر جبران‌پذیری در اوضاع منطقه پیش آید توافقهای لازم کسب گردد و قراردادهای مربوطه منعقد و امضاء گردد. رژیم صهیونیستی نیز کوشش دارد تا زمان برگزاری انتخابات سراسری این رژیم در سال 1996 روابط سیاسی و مناسبات دوستانه با کشورهای عرب منطقه شکل گیرد و رهبران فعلی را که برای این رژیم شناخته شده هستند راضی به مصاحبه نماید.
یک مقام صهیونیستی نیز در این باره اعلام داشت که اگر چه اسد و ملک حسین از جهت خصوصیات شخصی متفاوت هستند لیکن هر دو کنترل و سلطه عمیقی بر کشور خود داشته و در صورت فقدان هر یک و یا هر دو آنها موج ناآرامی کشورهای دیگر منطقه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.