همه مخالفان بشار اسد

مترجم: محمدعلی عسگری
نقشه سیاسی احزاب و گروه های فعال در سوریه نشان می دهد که به جز حزب بعث سوسیالیستی (حزب حاکم) گروه های دیگری نیز در این کشور فعال هستند که به دلیل محدودیت های اعمال شده قادر به تاثیرگذار ی نیستند و در مجموع در شرایط دشواری به سر می برند. برخی از این گروه ها در داخل پایگاه داشته و برخی دیگر در خارج از کشور هستند. برجسته ترین احزاب اپوزیسیون در سوریه عبارتند از:
1- حزب کمونیست
این حزب در سال 1924 تاسیس شد و جایگاهی تاریخی و تاثیر گذار در این کشور دارد. در سال 1985 این حزب بود که با یکپارچگی مصر و سوریه مخالفت کرد و به همین خاطر تعدادی از اعضایش روانه زندان شدند یا تحت پیگرد قرار گرفتند. از سال 1969 تا 1972 این حزب شاهد یک سری تنش های داخلی بود و در نهایت به دو شاخه تقسیم شد. شاخه خالد بکداش و شاخه ریاض الترک که نام « حزب کمونیسم / دفتر سیاسی» را برخود نهاد و بعدها به ائتلاف گروه های مخالف چپ به نام «تجمع ملی دموکراتیک» پیوست که در سال 1980 تاسیس شد.
ریاض الترک که یک وکیل است یکی از رهبران برجسته حزب کمونیست سوریه به حساب می آید. او خواستار ایجاد دموکراسی در این کشور است و به همین دلیل تاکنون بارها به زندان افتاده است. آخرین بار ابتدای سپتامبر سال 2001 بود و همین مساله موجب شده تا به « ماندلای سوریه » شهرت پیدا کند. الترک در نهایت 16 نوامبر سال 2002 آزاد شد. یکی از انتقادهایی که سایر گروه های اپوزیسیون در سوریه به حزب کمونیست وارد می کنند این است که در خلال کشتار حماه در 1982 از نقش جماعت اخوان المسلمین انتقاد نکرده است. ریاض الترک در آن زمان حافظ اسد رییس جمهور فقید سوریه را عامل حوادث یاد شده دانست.
2- گروه اخوان‌المسلمین
این جنبش در سال 1942 توسط دکتر مصطفی السباعی تاسیس شد و در حال حاضر رهبری معنوی آن را ریاض الشفقه بر عهده دارد و امتداد جماعت اخوان المسلمین در مصر به حساب می آید که در سال 1928 توسط حسن البنا تاسیس شد. گروه مذکور در فعالیت های رسمی سیاسی مشارکت داشت و تا سال 1962 اعضای آن در پارلمان و دولت نیز حضورداشتند. تا اینکه در نهایت این گروه نیز با دولت در افتاد. پس از درگیری های فوریه سال 1982 بود که این گروه از صحنه سیاسی خارج شد. زیرا قانون شماره 49 سال 1980 که توسط حافظ اسد صادر شده بود این جنبش را حرکتی غیرقانونی معرفی می کرد و هرکس را که به آن وابسته بود تحت تعقیب قرار می داد. در سال 2006 این گروه به کمک عبدالحلیم خدام معاون سابق ریاست جمهوری سوریه، جبهه نجات ملی در تبعید را از بین نیروهای مخالف تشکیل دادند اما سه سال بعد از آن جدا شد. در طول جنگ اسراییل علیه غزه در اوایل سال 2009 این گروه مخالفت خود را با رژیم حاکم بر سوریه به حالت تعلیق درآورد اما در پی انقلاب های مردمی مصر و تونس که منجر به سرنگونی حسنی مبارک و زین العابدین بن علی شد، اخوان المسلمین سوریه تهدید کرد اگر حکومت به سیاست فشار خود ادامه دهد این گروه مردم را به شورش مدنی و ریختن به خیابان ها تشویق خواهد کرد.
3- جبهه نجات ملی
این گروه در سال 2006 در بروکسل با حضور عبدالحلیم خدام معاون سابق اسد که از او جدا شد، تشکیل شد. نماینده اخوان المسلمین در این جبهه صدرالدین البیانونی بود و نمایندگانی از گروه های لیبرال و ملی گرای سوریه که در تبعید به سر می برند در آن شرکت جستند. جبهه نجات خواستار تغییر رژیم بشار اسد با شیوه های مسالمت آمیز است. در سال 2009 گروه اخوان از این جبهه جداشد با این توجیه که این گروه از پاسخ گویی به خواسته های مشروع مردم ناتوان است.
4- جنبش عدالت و سازندگی
این گروه در سال 2006 در لندن تاسیس شد. اعلامیه ای توسط این گروه تهیه و به وسیله تعداد زیادی از نیروهای سیاسی در تبعید امضا شد که به «اعلامیه دمشق» موسوم شد و همچنان یکی از مواضع قابل قبول در بین سوری هاست. زمانی که این جنبش به جبهه نجات ملی دعوت شد حتی پیش از جدایی اخوان از آن چنین دعوتی را نپذیرفت. در اساسنامه این جنبش آمده است که رژیم حاکم باید اولویت را به آزادی ها و گردش مسالمت آمیز قدرت بدهد و قانون فوق العاده را لغو کند. این موارد در اعلامیه دمشق نیز ذکر شده است. کما اینکه این گروه خواستار آزادی عمل سیاسی و تشکیل احزاب و بازگشت همه تبعیدشدگان و آزادی زندانیان سیاسی است.
5- حزب اصلاح‌طلب
این گروه در سال 2001 در ایالات متحده آمریکا به وسیله فرید الغادری تاسیس شد. وی یکی از سوریه ای های دارای تابعیت آمریکاست. بعضی او را فردی بحث برانگیز می دانند و به او لقب « چلبی سوریه» می دهند تا با احمد چلبی در عراق مقایسه اش کنند که در حمله سال 2003 آمریکا به عراق به ایالات متحده کمک فراوانی کرد. این گروه خود را جایگزین دو حزب بعث حاکم و گروه اخوان المسلمین می داند و به صورت خلاصه برنامه خود را در تایید سرنگونی رژیم با کمک آمریکا و به شیوه ای که در عراق اتفاق افتاد می داند و حتی معتقد به همکاری با اسراییل است. قانونی را که این حزب پیشنهاد می دهد مبتنی بر تشکیل مجالس قانونگذاری و شوراهای اجرایی برای استان های سوریه به سبک شوراهای فدرال آمریکاست. حزب اصلاح طلب در سند اساسنامه خود افتخار می کند که مایل است رابطه ای عمیق با نهادهای آمریکا و محافل نومحافظه کاران و لابی های اسراییلی داشته باشد.
6- تجمع ملی دموکراتیک
این طیف در واقع نقطه مقابل «جبهه ملی پیشرو» به حساب می آید. گاه در دولت های خاورمیانه احزابی به چشم می خورند که مشابه آنها در میان مخالفان نیز با همین نام و عنوان ها یافته می شوند. تجمع در واقع مرکب از پنج حزب سیاسی چپ سوریه است از جمله: حزب اتحاد سوسیالیسیم عربی دموکراتیک، حزب کمونیست، حزب بعث عربی سوسیالیستی دموکراتیک، حزب انقلابی عربی کارگران و جنبش سوسیالیست های عرب.
7- جنبش سوسیالیست‌های عرب
این جنبش مانند اکثر جریانات سیاسی در سوریه دچار شکاف شد. بخشی از آنها به همکاری با نظام حاکم روی آوردند و همین اسم را بر خود گذاشتند اما بخش دیگری از آنها در صف مخالفان قرار گرفتند و رهبرشان عبدالغنی عیاش است. ستاره بخت این جنبش در دهه 50 بود که درخشید یعنی زمانی که سیاستمدار پرشوری مانند اکرم الحورانی صحنه گردان آن بود. کسی که گفته می شد در تمام کودتاهای سوریه از دهه 50 به بعد دست داشته است. در نیمه دوم قرن بیستم این جنبش در معرض لرزش های شدیدی قرار گرفت. تا آنجا که الحورانی سند جدایی خود از این گروه را امضا کرد و به صورت آشکار با جمال عبدالناصر درافتاد. به این دلیل رفته رفته ستاره اقبالش فروکش کرد و از طرفدارانش نیز در بین مردم سوریه به شدت کاسته شد.
8- اتحاد عربی سوسیالیستی
این حزب در سال 1964 با ترکیب تعدادی از تشکل های سیاسی سوریه تاسیس شد و رویکردی ناصری داشت. این تشکل ها عبارت بودند از: جنبش ملی گراهای عرب، جنبش سوسیالیست های طرفدار وحدت، جبهه عربی متحد، اتحاد سوسیالیستی سوریه.
9- حزب انقلابی کارگران
تشکیلاتی سیاسی با رویکردی مارکسیستی است که طارق ابوالحسن آن را رهبری می کند و از همان زمان تاسیس (سال 1980) به عضویت تجمع ملی دموکراتیک درآمد.
10 - حزب کارگران سوسیالیست
این حزب در نیمه دهه هفتاد تحت نام «جمعیت عمل کمونیستی» تاسیس شد اما سپس به حزب کارگران سوسیالیستی تغییر نام داد که در دهه هشتاد به صورت مخفی فعالیت می کرد. رژیم حافظ اسد این حزب را به شدت سرکوب کرد و این سرکوبی به همین سبک و سیاق در دوران بشار اسد نیز تداوم یافته است.
11- حزب نوگرایی و دموکراتیک
یک حزب کردی و لیبرال سکولار که تاکنون به رسمیت شناخته نشده است. تاریخ تاسیس آن به سال 1996 باز می گردد و کما اینکه اساسنامه اش می گوید هدفش مقاومت در برابر استبداد و کشف ریشه های فرهنگی آن است و قصد دارد تا حیات سیاسی در سوریه را دموکراتیک کند.
12- حزب وحدت دموکراتیک کردها
این حزب در سال 1970 در سوریه تاسیس شد و تاکنون به رسمیت شناخته نشده است. حزب یادشده امتداد «حزب دموکراتیک کردستان» به حساب می آید و هدفش رفع محرومیت از خلق کرد سوریه و اداره خودمختار مناطق کردنشین در چارچوب کلی کشور است. این حزب سعی می کند دولتی مدرن برمبنای دموکراسی با مشارکت همگان و احترام به حقوق بشر در سایه قانون تاسیس کرده و رسانه هایی به زبان کردی داشته باشد.