ایران در نامهای به مدیر کل آژانس خواستار ارائه گزارش از روند خلع سلاح قدرتها شد
آمانو در راهبرد آمریکا
گروه سیاسی: گزارش اخیر یوکیو آمانو، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره برنامه هستهای ایران نگرانیهای بسیاری را به دنبال داشته است. برخی معتقدند این گزارش شامل یک تغییر مهم در گزارشنویسی نسبت به گذشته بوده و آن تفکیک همکاریهای ایران با آژانس در 2 حوزه «تحت پادمان» و «فراتر از پادمان» است. کارشناسان معتقدند این تغییر نتیجه جایگزینی ناکارتس به جای هاینونن در معاونت آژانس است. با این حال اما اجماع زیادی میان کارشناسان وجود دارد مبنی بر اینکه یوکیو آمانو در حال تکمیل پازل فشار علیه ایران است.
به گونهای که حتی برخی تحلیلگران این گزارش را بخشی از راهبرد ایالات متحده برای ایجاد ناامنی در تهران دانستهاند. کارشناسان هستهای بر این عقیدهاند که در گزارش فوریه، آمانو سعی کرده به عنوان یک طرف منازعه هستهای قرار گیرد و نه در جایگاه قضاوت. به عبارت دیگر در گزارش فوریه مدیرکل آژانس ادعاهای مخالفان ایران هستهای را به عنوان مطالبات آژانس معرفی کرده است به گونهای که به عنوان مثال در این گزارش و بر خلاف گذشته ادعا شده بخشهای تسلیحاتی ایران بعد از سال 2004 ادامه پیدا کرده است. این ادعای آمانو در حالی است که برآورد شورای اطلاعات ملی آمریکا در سال 2007 صراحتا این ادعا را رد می کند.
ماجرا چیست؟
اما دلیل این رفتار یوکیو آمانو چیست؟ مهدی محمدی، کارشناس مسائل هستهای در اینباره گفت: ما از سال 2003 آموختهایم که مجموعه شرایط بیرون از ساختمان آژانس بسیار بسیار مهمتر و کلیدیتر از آنچه هستند که به لحاظ فنی، حقوقی و حتی سیاسی درون ساختمان آژانس میگذرد و به همین دلیل گزارشهای آژانس درباره برنامه هستهای ایران همیشه حاوی کدهایی درباره توصیف محیط استراتژیک درباره ایران و نوع نگاه راهبردی غرب به ایران بوده است. محمدی با بیان اینکه این گزارشات همواره ترجمه فنی و حقوقی راهبرد آمریکا درباره ایران بوده است، گفت: اگر آمریکاییها راهبردشان تشدید فشار بوده ما ترجمه فنی و حقوقی این راهبرد را همیشه هم در برخورد گزینشی با اطلاعات و هم در برخورد ویژه از حیث لحن نگارش درون گزارشها شاهد بودهایم.
این کارشناس مسائل هستهای اضافه کرد: اگر استراتژی آمریکاییها سرد کردن فضای تنش با ایران و کاهش شدت تنشها با اهداف متنوع بود، انعکاس این را هم در گزارش آژانس دیدهایم. این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: اگر ما نگاهی اینگونه به گزارش داشته باشیم و بگوییم گزارشات آژانس مجموعهای از کدهاست که رویه فنی و حقوقی راهبرد آمریکاییها را درباره ایران توصیف میکند که تجربه 2003 به بعد اجازه میدهد که چنین فکری کنیم، ما همیشه قادر هستیم که یک نسبت کاملا مستقیم و معنادار بین راهبرد آمریکا و گزارشهای آژانس ایجاد کنیم. محمدی اضافه کرد: این بار باید از خودمان بپرسیم که چه پیوندی بین راهبرد آمریکا درباره ایران و این شیوه خاص گزارشدهی آمانو، چه از حیث شکل و چه از حیث محتوا وجود دارد.
پاسخ به نیازهای راهبردی آمریکا
کارشناسان معتقدند گزارشات آمانو درباره ایران در واقع پاسخی است به نیازهای راهبردی آمریکا. بر این اساس، به عنوان یک مورد، تحولات منطقه خاورمیانه باعث تضعیف مواضع آمریکا و بالعکس تقویت مواضع ایران می شود. بنابراین آمریکا تلاش می کند از قدرت نفوذ ایران در این تحولات بکاهد. گزارش آژانس و طرح اتهامات و ادعاهای جدید می تواند ایران را به جای توجه به منطقه، متوجه اثبات نادرست بودن ادعاهای آژانس کند. از سوی دیگر میتوان گفت گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا در سال 2011 نیازمند استناد ادعاهایش به یک مرکز بینالمللی و موجه است. به عبارت دیگر آمانو گزارشهایی تنظیم می کند که در سند منتشر شده برآورد اطلاعات ملی آمریکا به آنها استناد شود.
واکنش ایران
در چنین شرایطی که دخالت گرایشات سیاسی در گزارش آمانو به وضوح مشهود است، نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نامهای به مدیرکل آژانس، توجه اعضا را به مناسبات احتمالی مدیرکل با ایالات متحده معطوف کرد. سلطانیه در این نامه خواهان رسیدگی به نقض مکرر مقررات آژانس از جانب آمریکا بویژه در زمینه انبار کردن تسلیحات هستهای در اروپا شد.
متن نامه دکتر سلطانیه چنین است: طبق دستور دولتم مایلم توجه آژانس را به موارد زیر جلب کنم:
١- دولت آمریکا مدت زمانی طولانی است که به وظایفش تحت معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای (انپیتی) عمل نکرده است. طبق نقض ماده ١ این معاهده، صدها سلاح هستهای به کشورهایی که دارای تسلیحات هستهای نبودهاند از جمله کشورهای تحت چتر سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) منتقل شده است. بر همین اساس اینطور ارزیابی شده است که حدود ٢٤٠ کلاهک هستهای در چندین کشور اروپایی از جمله بلژیک، هلند، آلمان و ایتالیا تحت سیستم چتر هستهای ناتو قرار داده شده است. مدارکی حاکی از نقض قوانین مشابه در کنفرانس بازنگری انپیتی ارائه شده است.
٢- نصب صدها سلاح هستهای در کشورهای غیرهستهای و آموزش خلبانهای (هواپیماهای) جنگنده/بمبافکن کشورهای میزبان برای آماده شدن جهت مقابله و پرتاب موشکهای هستهای آمریکا علیه کشورهای دارای سلاح هستهای و نیز کشورهای غیرهستهای با معاهده انپیتی و بویژه با مواد ١ و ٢ و توافقنامه پادمانهای جامع آژانس بینالمللی انرژی اتمی (INFCIRC/153) تضاد دارد.
٣- اساسنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی تاکید دارد که آژانس باید فعالیتهای خود را برای «ارتقای برقرار کردن خلع سلاح جهانی تحت پادمانها» انجام دهد. کنفرانس بازنگری انپیتی در سال ٢٠١٠ برخی اقدامات خاص را که البته کافی نبودند در این راستا اتخاذ کرد. برای مثال این کنفرانس در بخش پنجم بیانیهاش تصمیم گرفت که: کشورهای غیرهستهای به تسریع پیشرفت ملموس در زمینه گامهایی که به خلع سلاح هستهای میانجامد متعهد شوند و در این راستا از آنها خواسته میشود که بلافاصله به مساله همه تسلیحات هستهای صرفنظر از نوع یا جای آنها به عنوان بخشی از روند کلی خلعسلاح هستهای بپردازند.
٤- علاوه بر آن کشورهای دارای سلاح هستهای متعهد شدند که همه مواد شکافتپذیری را که به نظر آنها دیگر برای مقاصد نظامی به آن نیازی ندارند اعلام کرده و هرچه زودتر چنین موادی را تحت راستیآزمایی و دیگر تمهیدات لازم برای استفاده از این مواد برای مقاصد صلحآمیز تحت آژانس یا سایر سازمانهای بینالمللی مربوط قرار دهند تا اطمینان حاصل کنند که چنین موادی برای همیشه خارج از برنامههای نظامی باقی میماند. این کنفرانس علاوه بر آن خواستار اعمال گستردهتر پادمانها در تاسیسات هستهای صلحآمیز در کشورهای دارای سلاح هستهای شد.
٥- این مساله باعث نگرانی جدی است و امنیت جهانی و رژیم منع اشاعه از جمله انپیتی را تهدید میکند. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک کشور فاقد سلاح هستهای و عضو انپیتی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نمیتواند وضعیت فعلی را در زمینه نصب تسلیحات هستهای در اروپا که نهتنها نقض آشکار معاهده انپیتی توسط آمریکا و کشورهای اروپایی میزبان تسلیحات هستهای است بلکه تهدیدی جدی برای امنیت جهانی محسوب میشود، بپذیرد.
٦- در اینجا باید تاکید کنم که تجهیز کشورهای فاقد سلاح هستهای در اروپا با تسلیحات هستهای و سیستمهای پرتاب مربوط به زرادخانههای هستهای نصب شده آمریکا نقض کامل وظایف این کشور در زمینه منع اشاعه را به دنبال دارد.
٧- با توجه به آنچه در بالا گفته شد، از جناب رئیس میخواهم به همه کشورهای عضو آژانس اطلاع دهد که آیا آژانس بیانیه مربوط به مکان و مقدار دقیق مواد هستهای تسلیحاتی را در آن کشورهای فاقد سلاح هستهای دریافت کرده است و اینکه آیا آژانس چنین بیانیههایی را راستیآزمایی کرده است یا خیر؟
٨- بر همین اساس از جناب رئیس انتظار میرود درباره ویژگیهای فنی و مکان تسلیحات هستهای در اروپا بویژه در قلمرو کشورهای فاقد سلاح هستهای در اروپا که طبق وظایف بینالمللیشان نباید چنین کاری کنند، تحقیق کند.
٩- در پایان از جناب رئیس میخواهم که عدم پیروی آمریکا و کشورهای اروپایی میزبان تسلیحات هستهای از وظایفشان تحت معاهده انپیتی را که بدون شک تهدیدی جدی برای صلح و امنیت بینالمللی است به شورای حکام آژانس و نیز به پنجاه و پنجمین کنفرانس عمومی گزارش دهند. چنین تمردی نیازمند اقدام فوری شورای امنیت سازمان ملل است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
