بحران بوسنی در نشست مجمع عمومی

مجمع عمومی سازمان ملل با صدور قطعنامه همه‌جانبه‌ای مخالف صربهای بوسنی ـ هرزگوین با طرح صلح ارائه شده را قویا محکوم کرد و از شورای امنیت سازمان ملل خواست که تحریم تسلیحاتی اعمال شده علیه دولت مسلمان بوسنی را لغو کند.
این قطعنامه که کشورهای اسلامی و آمریکا بانیان آن بوده‌اند پس از اعلام مواضع نمایندگان حدود 40 کشور جهان در مورد اوضاع جمهوری بوسنی ـ هرزگوین به رأی گذارده شد و با 97 رأی مثبت بدون مخالف و 61 رأی ممتنع و 26 غایب به تصویب رسید.
این در شرایطی بود که قطعنامه مشابه سال پیش با 109 رأی موافق بدون مخالف و با 57 رأی ممتنع تصویب شده بود.
اکثر کشورهایی که در اجلاس چهل و نهم مجمع عمومی سازمان ملل به این موضوع پرداختند جنایات صربها را در نسل‌کشی مسلمانان محکوم کرده و خواستار پذیرش کامل سریع و بدون قید و شرط طرح صلح ارائه شده از سوی صربهای بوسنی و ضرورت محاکمه جنایتکاران را مطرح ساختند.
این کشورها به ویژه نمایندگان کشورهای مسلمان به ضرورت هر چه سریعتر لغو تحریم تسلیحاتی دولت مسلمان بوسنی و هرزگوین و دادن اجازه به دولت و ملت این کشور برای دفاع از استقلال و حاکمیت خود براساس منشور سازمان ملل تأکید کرده‌اند.
بسیاری از کشورهای مسلمان با توجه به تهدید شدن دولت بوسنی ـ هرزگوین از سوی تعدادی از کشورها دائر بر بیرون کشیدن نیروهای خود از نیروهای حافظ صلح سازمان ملل بار دیگر آمادگی خود را برای اعزام نیرو و جایگزین کردن آنها اعلام داشتند.
نماینده بنین مستعمره سابق فرانسه تنها کشور اسلامی بود که اعلام کرد به این قطعنامه رأی ممتنع خواهد داد. در مقابل کشورهای عضو اتحادیه اروپا، نورودیک، شمال اروپا، کانادا و ژاپن همچنان بر عدم ضرورت لغو تحریمهای بوسنی ـ هرزگوین و پیگیری راههای سیاسی تأکید داشتند و اعلام کردند که به پیش‌نویس قطعنامه ارائه شده رأی مثبت نخواهند داد.
نماینده دائم آلمان در سازمان ملل به نمایندگی از سوی کشورهای عضو اتحادیه اروپا درخواست برای لغو تحریم تسلیحاتی بوسنی را یک اقدام غیر واقع‌بینانه و غیر منطقی خواند. وی گفت از نظر اتحادیه اروپا لغو تحریم تسلیحاتی راه‌حل آخر محسوب می‌شود و تا زمانیکه کلیه راههای سیاسی طی نشده است این مسئله از نظر ما قابل قبول نیست.
نماینده دائم روسیه نیز که متحد اصلی صربها به شمار می‌رود بار دیگر لغو تحریمها را عاملی برای تشدید بحران و درگیریها در اروپا خواند.
با این وجود تعدادی از کشورهای اروپایی مانند اتریش و همچنین آمریکا بر لزوم فشار بر صربها برای پذیرش طرح صلح و لغو تحریم تسلیحاتی بوسنی ـ هرزگوین تأکید کرده و به قطعنامه ارائه شده رأی مثبت دادند.
در مقابل نماینده چک به عنوان آخرین سخنران جلسه در حمایت از موضع کشورهای اروپایی و روسیه اعلام کرد که به این قطعنامه رأی ممتنع خواهد داد و از آنجائیکه این کشور یکی از اعضای شورای امنیت است رأی آن در مورد قطعنامه ارائه شده به شورای امنیت از سوی آمریکا در مورد لغو تحریم تسلیحاتی بوسنی طی هفته آینده می‌تواند تعیین کننده باشد.
در این قطعنامه همه جانبه 29 ماده‌ای مخالفت صربهای بوسنی با طرح صلح قویا محکوم شده و از آنها خواسته شده تا این طرح را بطور کاملا سریع و بدون قید و شرط بپذیرند.
همچنین از شبه‌نظامیان صرب خواست تا در اسرع وقت محاصره شهر سارایوو و دیگر مناطق امن اعلام شده در بوسنی ـ هرزگوین را کنار گذارده و از دبیر کل سازمان ملل نیز تقاضا گردیده تا دستورهای لازم را به نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در یوگسلاوی سابق (انپروفور) در جهت حفاظت از این مناطق صادر کند.
محکومیت تداوم تجاوزهای صربهای بوسنی ـ هرزگوین به خاک کرواسی و همکاری آنها با شبه نظامیان صرب کرواسی و اقدام صربها در اعلام جمهوری مستقل در خاک بوسنی ـ هرزگوین از جمله دیگر مفاد این قطعنامه است که در آن کلیه اقدامهای صربها در اعلام جمهوری مستقل فاقد اعتبار خوانده شده است.
مجمع عمومی سازمان ملل تأکید کرده است که عواقب و نتایج پاکسازی نژادی در مناطق اشغالی بوسنی و هرزگوین به هیچ وجه پذیرفته شدنی نیست و کلیه اراضی و مایملک مصادره شده شهروندان بوسنی ـ هرزگوین باید بطور کامل به آنها مسترد شود. همچنین حق کامل کلیه آوارگان و رانده‌شدگان برای بازگشت آزادانه و امن به خانه و کاشانه خود در مناطق اشغالی باید محترم شمرده شود.
در قطعنامه صادره نقص مکرر، برنامه‌ریزی شده و گسترده حقوق بشر شهروندان یوگسلاوی سابق توسط طرفهای درگیر به ویژه دولت یوگسلاوی، صربستان مونته‌نگرو، و شبه‌نظامیان صرب بوسنی به شدت محکوم شده است. همچنین نگرانی عمیق مجمع عمومی از نقص مکرر و برنامه‌ریزی شده حقوق اقلیتهای بوسنیایی، آلبانیایی، مجار، کروات و دیگران در مناطق کوزوو، سنجک و ویودینا در خاک صربستان مطرح گردیده و تصمیم رژیم بلگراد در خودداری از تمدید مأموریت ناظران بین‌المللی در این مناطق محکوم گردیده است.
از رژیم بلگراد همچنین خواسته شده است قطعنامه‌های صادره توسط شورای امنیت به ویژه قطعنامه 752 را محترم شمرده و از ارائه هرگونه کمک تسلیحاتی، تدارکاتی و لجستیکی به شبه‌نظامیان صرب بوسنی ـ هرزگوین و کرواسی اجتناب نماید. به رسمیت شناخته شدن استقلال، حاکمیت و تمامیت ارضی بوسنی ـ هرزگوین و کرواسی در چهارچوب مرزهای شناخته شده بین‌المللی از دیگر موارد درخواست شده از رژیم بلگراد است و از این رو از این رژیم خواسته شده است تا کلیه فعالیتهای خود در جهت تجزیه بوسنی ـ هرزگوین و الحاق مناطق اشغالی بوسنی به خاک صربستان را متوقف کند.
اعضای مجمع عمومی از سازمان ملل و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل خواسته‌اند تا در جهت ایجاد محیط مناسب برای اجرای توافقنامه واشینگتن، فدراسیون مشترک مسلمانان و کرواتهای بوسنی ـ هرزگوین اقدام نماید.
در قطعنامه صادره از مسدود بودن فرودگاه شهر توزلا در بوسنی ـ هرزگوین به شدت ابراز نگرانی شده و از دبیر کل سازمان ملل خواسته شده است تا در اسرع وقت نسبت به اجرای مفاد قطعنامه 770 شورای امنیت و بازگشایی این فرودگاه اقدام کند.
همچنین از شورای امنیت خواسته شده است تا بر اساس وظایف محوله به آن با مشارکت کلیه کشورهای داوطلب نسبت به تضمین استقلال، حاکمیت، تمامیت ارضی و وحدت ملی بوسنی ـ هرزگوین اقدام نماید.
از شورای امنیت سازمان ملل همچنین درخواست شده است تا لغو تحریم تسلیحاتی دولت بوسنی و هرزگوین را در اسرع وقت در دستور کار خود قرار داده و نسبت به مستثنی کردن دولت بوسنی ـ هرزگوین از قطعنامه 713 شورای امنیت تحریم تسلیحاتی یوگسلاوی سابق اقدام کند.
مجمع عمومی سازمان ملل از جامعه جهانی و کلیه کشورهای جهان نیز خواسته است تا دولت بوسنی و هرزگوین را در دفاع از خود در برابر متجاوز یاری دهند.
در قطعنامه صادره از شورای امنیت خواسته شده است تا در جهت برچیدن کلیه زندانها و اردوگاه‌های اسرا در خاک بوسنی‌ ـ هرزگوین در اسرع وقت تلاش نماید و از نمایندگان صلیب سرخ بین‌المللی نیز تقاضا شده است از کلیه اسرا در خاک صربستان و مونته‌نگرو و مناطق اشغالی صربها در بوسنی و هرزگوین و کرواسی بازدید به عمل آورند.
اعضای مجمع عمومی با توجه به جنایات گسترده صربها و سیاست نسل‌کشی آن علیه مسلمانان بر لازم المجازات بودن کلیه عاملان و کسانیکه در جنایات اخیر یوگسلاوی سابق دست داشته‌اند تاکید کرده‌اند. از این رو از سازمان ملل خواسته شده است تا در جهت شروع به کار دادگاه بین‌المللی جنایی ویژه محاکمه عاملان جنایات اخیر در یوگسلاوی سابق در اسرع وقت تلاش نماید.
در خاتمه این قطعنامه از پطروس غالی دبیر کل سازمان ملل خواسته شده است حداکثر ظرف مدت 30 روز از تاریخ صدور آن گزارشی از نحوه اجرای آن را به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه دهد.
قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل اگر چه لازم‌الاجرا تلقی نمی‌شود اما به دلیل آنکه نشانگر عزم جامعه جهانی و اعضای سازمان ملل به عنوان بزرگ‌ترین ارگان و نهاد بین‌المللی است از اعتبار ویژه‌ای برخوردار بوده می‌تواند شورای امنیت را در جهت پیگیری و اجرای خواسته‌های مطرح شده از سوی جامعه جهانی تحت فشار قرار دهد.
در جریان برگزاری اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل کشورهای اسلامی و آمریکا از یک سو و کشورهای اروپایی و روسیه از سوی دیگر تلاش دیپلماتیک فراوانی را برای تأثیرگذاری به میزان آراء داده شده به این قطعنامه بکار گرفتند. کشورهای گروه اول در پی افزایش تعداد آرای مثبت بودند و گروه دوم در کار نماینده رژیم بلگراد که به دلیل اخراج از مجمع عمومی اجازه حضور در آن را نداشت اما در پشت درهای مجمع عمومی بکار سیاسی پرداخت سعی بر افزودن بر تعداد آرای ممتنع داشتند.
کشورهای اتحادیه اروپا در تلاش برآمدند تا نسبت به آن بخش از قطعنامه که مربوط به لغو تحریم تسلیحاتی بوسنی و هرزگوین است رأی‌گیری جداگانه به عمل آید که با مخالفت کشورهای دیگر به ویژه آمریکا این اقدامشان بی‌نتیجه ماند.
نمایندگان سیاسی آمریکا در طول اجلاس با حضور محسوس در جایگاه هیئتهای کشورهای مختلف به ویژه تعدادی از کشورهای آفریقایی که با اصرار توصیه فرانسه قصد داشتند به قطعنامه ارائه شده رأی ممتنع دهند سعی فراوانی بکار بردند تا آنها را از این کار بازدارند و نوع رأی آنها را عوض کنند این در شرایطی بود که دیپلماتهای صرب با حمایت روسیه در تماس با نمایندگان کشورهای اروپای شرقی هدف شکستن آرای هیئت بالای قطعنامه را دنبال می‌کردند.