اسلام‌گرایی در بوسنی

ترجمه: عباس سیدمیرجمکرانی
پس از گذشت 50 سال از سلطه کمونیسم بر مسلمانان بوسنی هرزگوین، خیزش اسلامی راه خود را در بین مردم بوسنی باز کرد و جنگ کنونی و همه‌جانبه صربهای ارتودکس علیه مسلمانان در شبه جزیره بالکان موجب شد که اسلامگرائی در منطقه به بار بنشیند و اثرات و ثمرات خود را بدهد. از نشانه‌های اسلامگرائی در زندگی روزمره مردم بوسنی روی‌آوری قابل ملاحظه آنان به مساجد است، در حالی که حضور در مساجد قبلا منحصر به پیرمردان و پیرزنان بود. و تشکیل جلسات حفظ قرآن کریم توسط کودکان و سعی و کوشش آنان برای ورود به مدارس اسلامی در سارایوو و ازگرب از دیگر نشانه‌ها گرایش مردم منطقه به اسلام است.
همچنین بعضی از دختران جوان بوسنیائی در خیابانهای ترافنک و زنتسیا و نیشان بلکه در سارایوو با حجاب اسلامی ظاهر می‌شوند و برگزاری مراسم عروسی در مساجد یک امر طبیعی شده است و برای اولین بار در طول ماه مبارک رمضان اذان از رادیو سارایوو پخش شد. فرماندار شهر زنتسیا حکم منع شرب مشروبات الکلی را در رستورانها صادر کرد. و این حکم برای مردمی که عادت به نوشیدن مشروب با صبحانه داشتند، آسان نبود. همسو با موج اسلامگرائی، جوانان نظمی در شهر زنتسیا یک گروهی به نام نیروهای مسلمان تشکیل و شعار و آرمشان را کلمه توحید (لااله الاالله) قرار دادند، از شرایط اساسی برای پیوستن به این گروه انجام فرائص و ترک کبائر است. گروه نیروهای مسلمان بوسنی در طول جنگ به پیروزیهای بزرگی دست یافته‌اند و برخلاف تصور مسئولان صرب و کروات که تعداد آنها به دهها هزار نفر تخمین زده بودند، تعدادشان به هزار نفر نمی‌رسید. موج اسلامگرائی از مرز اسم‌ها و بعضی از آداب و رسوم گذشته و اثر خود را در حوزه فکر و اندیشه گذارده است.
«احمد زبدویچ» عضو حزب کارگر دموکرات شاخه اجرائیات شهر کرادویچ می‌گوید: آنچه که در بوسنی اتفاق می‌افتد بخاطر عدم حکمیت یک خلیفه است که فریضه جهاد را احیا کند و به امور مسلمانان بپردازد «مرادویچ» سئوالی مطرح می‌کند: که در آینده چه رویدادی برای مسلمانان رخ خواهد داد؟ با توجه به اینکه علاقه آنها به اسلام از مرز اسم‌ها گذشته و تاکید دارند که این جنگ یک جنگ دینی است و کمکهای کلیسای ارتودکس به جنگ‌افروزان چه معنی دارد؟ همراهی سران بلغارستان و رومانی‌های ارتودکس به صربها و سکوت غرب در قبال این جنگ دلیلی روشن بر این مدعاست.
«ادین پورویچ» اظهار امیدواری کرد که پیش‌بینی پیامبر در مورد فتح روم، بدست مسلمانان بوسنی تحقق یابد. «نصرت افندی» امام جمعه تراونک به نقش رهبران مسلمان در رشد و آگاهی دادن به سربازان بوسنی و اعزام ائمه جماعات با هماهنگی ارتش بوسنی برای بالا بردن روحیه و فرهنگ اسلامی در بین نظامیان تاکید کرد.
بدون شک موج اسلامگرائی، زندگی مردم بوسنی را فرا گرفته و جای خالی باقی نگذاشته و این در راستای افکار «عزت بگوویچ» رئیس‌جمهور بوسنی هرزگوین است. وی در کتابش به نام بیان اسلام می‌گوید: ما با قدمهای استوار می‌خواهیم در ابتدا، راه بازگشت به حکومت بر خودمان و آینده‌مان تکیه کنیم، باید ما یک مرتبه دیگر از قدرت اسلامیمان استفاده کنیم و بوسیله آن می‌توانیم (به راه راست) که همان هدف مطلوب یعنی برپائی اسلام در همه زمینه‌ها نزد اشخاص و خانواده‌ها و گروه‌هاست برسیم. در راه این بازگشت عقیدتی اسلامی، یک امت واحده تشکیل خواهد شد، که از مغرب تا اندونزی گسترش دارد، آقای عزت بگوویچ در سخنرانیش در کنفرانس حزب کارگر دموکرات در مورخه 12/4/1994 اظهار داشت: ما احتیاجی نداریم مثل صربها با کرواتها باشیم برای اینکه ما بزودی در جنگ با تمسک به دین و ملیتمان پیروز خواهیم شد، وی در ادامه اضافه نمود: کسانیکه امروز در برابر اسلام ایستاده‌اند به آنها تذکر می‌دهیم، مسلمانان طی 400 سالی که بر صربها تسلط داشتند متعرض کلیساهای ارتودکس نشدند و آنها را خراب نکردند برای اینکه دینمان ما را ملزم به این کار ساخته.
ممکن نیست نسبت به نقشی که مسلمانان ایفا کنند. بی‌توجه بود، خواه اینکه برای جنگیدن آمده باشند یا کمک‌رسانی و این کار تاثیر زیادی در داخل بوسنی دارد و یا بر افرادی که به کرواتی مهاجرت نمودند. هیئتهای کمک‌رسانی اسلامی که در بوسنی و کروات فعالیت می‌کنند در زمینه ترجمه و چاپ و توزیع قرآن و کتب اسلامی به تیراژ زیاد سهیم هستند و به بوسنی‌هایی که به فعالیت تبلیغی پرداختند کمک مالی می‌کنند آمریکا و کشورهای اروپائی به رهبرانی که با اسلامگرائی موافقند و آن را تایید می‌کنند یا با آن مخالفتی ندارند فشار وارد می‌آورد، همچنین جریانات ضد مذهبی و استمرار حرکتهای کمونیستی که از قدیم‌الایام وجود داشته مانعی در رشد و گسترش اسلامگرائی می‌شوند. همچنین شایسته است به فساد مبتذل اخلاقی که مردم بوسنی در آن زندگی می‌کنند و ضعف افرادی که در برابر این جریان به فعالیت تبلیغی و آموزشی پرداخته‌اند، اشاره شود. البته بیشتر این افراد درسشان را تمام نکرده‌اند و بعضی هم به خاطر امکانات و حقوق واهی به فعالیت در این زمینه پرداخته‌اند. و از موانع خیزش اسلامی اختلاف زبان است که موجب می‌شود مسلمانان عرب زبان که زبان بوسنیائی، را نمی‌دانند و اقدام به فعالیت تبلیغاتی و آموزشی می‌کنند، کار برایشان دشوار نماید. و آنها که زبان بوسنیائی را می‌دانند دانشجویانی هستند که در زمینه کمک‌رسانی مشغولند. از همه اینها خطرناکتر که بسیار هم تأثیر دارد اقدامات کمک‌رسانی و آموزشی موسسات کلیسایی است که در بوسنی و خارج آن فعالیت می‌کنند. در سارایوو 5 مدرسه توسط فرانسویها تأسیس شده. در موستار مسلمانان از کمکهای بشردوستانه بهره نمی‌برند مگر اینکه ساعتهای طولانی در صف بایستند و احیاناً شب را در مقابل کلیسای کاتولیک بگذراند. در اردوگاه شهر جاکفو 95% مسلمان وجود دارد آقای شمی‌ویچ رئیس این اردوگاه اجازه می‌دهد مبلغان مسیحی از کلیساها کرواتی و یا سایر کشورهای اروپایی به دیدن کودکان این اردوگاه بیایند و با آنها بازی کنند و همراه سیب یا موز، زنجیر با صلیب به آنها هدیه کنند. ولی رئیس اردوگاه از ورود معلمین مسلمان جلوگیری می‌کند در همین حال گروهی در زمینه کمک‌رسانی فعالیت می‌نمایند و مسلمانان را با اتوبوس از شهر گراژده کرواتی به کلیسا پابسنی انتقال می‌دهند، اضافه بر آن مسلمانانی که کرواتی زندگی می‌کنند با مشکلات و تنگناها مواجهه هستند مخصوصاً از سوی پلیس شهر سپلیت، مسلمانان مهاجر بوسنی که کشورهای لهستان، ایتالیا، سایر دول اروپایی آنها را پذیرفتند، در کلیساها و صومعه‌ها زندگی می‌کنند و گوشت خوک یک غذای طبیعی برای آنان محسوب می‌شود، بعلاوه هدایائی که بعضی خانواده‌های کشورهای اروپائی به آنها میدهند غالباً لباسهای مستهجن می‌باشد و آنها را به مسافرتهای مختلف با گروههای پیشاهنگی که وابسته به کلیسا دعوت می‌نمایند. خلاصه این وضع برای مهاجرین زنان جوان و کودکان تشکیل‌دهنده آن بسیار خطرناک می‌باشد.
امید است با روحیه مقاومت و پایداری که در مردم بوسنی عمومیت دارد و نیز با تلاش مومنین در جهت بازگشت این ملت به آغوش اسلام این آگاهی در رشد و تقویت، اسلامگرائی در بوسنی نقش موثر ایفا کند.