تاریخ حقوق بشر در غرب (بخش سوم)

 پروفسور حمید مولانا
مفهوم حقوق بشر زمانی وارد لغت نامه سیاسی غرب می شود که با جنایات هیتلر و استالین مواجه هستیم. جنایاتی که در آن قریب به 120 میلیون نفر که اکثراً اروپایی بودند کشته شدند. اعلامیه حقوق بشر در حقیقت برای محافظت و حمایت از حقوق مردم کشورهای عضو سازمان ملل متحد نبود بلکه علیه جنایت هایی بود که در اروپا به وقوع پیوست. منشور حقوق بشر که در دهه 1940 به تصویب سازمان ملل متحد رسید سال ها ابزار استفاده قدرت های بزرگ در جنگ سرد بود. در روابط بین المللی اعلامیه ها و منشورهایی مانند حقوق بشر و مبارزه با نسل کشی و کشتار دسته جمعی حاکم نبود بلکه رقابت ایدئولوژیکی حاکم بود که چندین دهه در اردوگاه کمونیسم و لیبرال سرمایه داری غرب جریان داشت.
اعلامیه و منشور حقوق بشر تنها چندی پس از انفجار بمب اتم در شهرهای هیروشیما و ناگازاکی و کشتار صدها هزارنفر به تصویب سازمان ملل متحد رسید در حالی که هیچکس در بحث موضوع حقوق بشر علیه استفاده آمریکا از بمب اتم سخنی به میان نیاورد. حقوق بشر در همان سالهای اولیه تأسیس سازمان ملل متحد در نطفه خفه شد. حقوق بشر، به شیوه ای که فرانسوی ها و سپس انگلوساکسون ها آن را مطرح کردند، بیشتر با حاکمیت افراد و دولت ها سروکار داشت و نه با حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مردم مانند تأمین نیاز به زندگی، غذا، مسکن، دانش، تعلیم و تربیت و معنویت.
سازمان های دولتی و غیردولتی مانند سازمان عفو بین الملل، سازمان دیدبان حقوق بشر و سازمان دیدبان هلیسنکی نیز توسط آمریکا و اروپا و در شرایط جنگ سرد و رقابت بین شوروی و آمریکا شروع به کار کردند. دراین شرایط موضوع حقوق بشر برای مدتها در انحصار سازمان ها و دولت های غرب قرارگرفت. درسال 1977 و در زمان ریاست جمهوری جیمی کارتر جایزه صلح نوبل نصیب سازمان عفو بین الملل که یک سازمان غیردولتی غربی بود، شد.
طبق مطالعاتی که در همان سال به عمل آمد لغت «حقوق بشر»7بار بیشتر از میزان معمول آن در روزنامه نیویورک تایمز درج شده بود. از آن موقع به بعد آمریکا و متخصصان اروپایی آن حقوق بشر و کارنامه آن را کاملا در انحصار خود داشتند بدون اینکه به فرهنگ ها و ملل دیگر اجازه بحث و تبادل نظر دراین زمینه را بدهند. «ساموئل موین» استاد دانشگاه کلمبیا در کتاب اخیر خود به نام «آخرین آرمان شهر؛ تاریخ حقوق بشر» بدون اینکه از مفهوم حقوق بشر در سایر فرهنگ ها و ادیان و مذاهب سخنی به میان بیاورد تا حدی از این شعبده بازی غرب در قرن بیستم پرده برمی دارد.
«سوسن روربای» تاریخ نویس معاصر آمریکایی و استاد دانشکده وسلی در مقاله شماره ژانویه فصلنامه «تاریخ سیاستگذاری» سال 2011 به یک مورد از نقض حقوق بشر در آمریکا اشاره کرده است. پس از خاتمه جنگ جهانی دوم و بین سال های 1946 و 1948 اداره خدمات بهداشت عمومی آمریکا با همکاری و موافقت مسئولان دولت گواتمالا در آمریکای لاتین یک سری آزمایشات پزشکی روی 700شهروند گواتمالائی که اغلب آنها را سربازان، زندانیان و کودکان تشکیل دادند انجام داده است.
اسناد منتشر شده نشانگر این است که آمریکائی ها این گروه چند صدنفری را از طریق تزریق میکروب سفلیس- که از فاحشه های محلی گردآوری شده بود- آلوده کرده اند تا اثر پنی سیلین در بهبودی این گروه را آزمایش کنند. «سوسن روربای» عکس ها و اسناد این پروژه دو ساله را که یکی از استادان دانشکده پزشکی و بهداشت عمومی دانشگاه پیتسبورگ ایالت پنسیلوانیا مأموریت آن را به عهده داشت منتشر کرده است.
در دهه های گذشته این گونه آزمایشات در آمریکا و سایر کشورها و درموارد متعددی بویژه درمورد تأثیر امواج بمب اتم و مواد مسموم کننده توسط ارتش آمریکا انجام گرفته است. افشای مدارک مربوط به سوءاستفاده اخلاقی آمریکایی ها از شهروندان گواتمالایی سبب شده است که باراک اوباما اخیراً بطور رسمی از ملت گواتمالا به خاطر انجام این کار عذرخواهی کند. گواتمالا به عنوان یکی از کشورهای تحت نفوذ آمریکا شاهد تاریخ طولانی و نامطلوبی از استعمار بوده است. آمریکایی ها در دهه 1950 و به دنبال کودتای 28مرداد در ایران کودتای دیگری برای براندازی دولت گواتمالا در آن کشور انجام دادند (مجله نیشین، 25اکتبر 2010)
در سال 2002 میلادی پلیس آمریکا صدها نفر از تظاهر کنندگان آمریکایی را که در اطراف بانک جهانی و صندوق بین المللی پول در واشنگتن گرد آمده و علیه سیاست های این دو سازمان جهانی و دولت آمریکا شعار می دادند دستگیر و زندانی کرد. خشونت این عملیات پلیس به حدی بود که پس از مدتی شورای شهر واشنگتن و مقامات دولتی از آن انتقاد کرده وپرونده آن به مقامات بالاتر ارجاع شد. چند ماه قبل واشنگتن پست طی مقاله و گزارشی این عمل پلیس و مقامات امنیتی را پس از هشت سال رسیدگی محکوم و تاکتیک محاصره و به تله انداختن تظاهرکنندگان را که با خشونت و مجروح شدن آنان همراه بود غیرانسانی و منافی با حقوق بشر دانست (واشنگتن پست، 18اکتبر 2010).